<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><?xml-stylesheet href="http://www.blogger.com/styles/atom.css" type="text/css"?><feed xmlns='http://www.w3.org/2005/Atom' xmlns:openSearch='http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/' xmlns:georss='http://www.georss.org/georss' xmlns:gd='http://schemas.google.com/g/2005' xmlns:thr='http://purl.org/syndication/thread/1.0'><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308</id><updated>2012-02-16T10:31:17.581-08:00</updated><category term='Dlawer، ، موقته‌دا، پرۆفيسۆر، دلاوه‌ر، ئه‌مريكا، ئێران، كورد، بوش،'/><category term='Kurds'/><category term='Sunni'/><category term='Shiite'/><category term='Kirkuk'/><category term='، پرۆفيسۆر، دلاوه‌ر، ئێران، كورد'/><category term='Terrorism'/><category term='، كورد، پرۆفيسۆر، دلاوه‌ر، تاتشه‌ر'/><category term='دلاوه‌ر، ئێران، كوردی ڕۆژهه‌ڵاتم'/><category term='strategy'/><category term='Chemical weapons'/><category term='PKK'/><category term='Dlawer، پرۆفيسۆر، دلاوه‌ر، ئه‌مريكا، ئێران، دلاوه‌ر، پرۆفيسۆر. كورد، بوش،'/><category term='Democracy'/><category term='دلاوه ر ، كورد و ئه‌مه‌ريكا، USA strategy'/><category term='پارتی، يه‌كێتی، تاله‌بانی، بارزانی، كورد، كوردستان، دلاوه‌ر، پرۆفيسۆر، چاكسازی، ريفۆرم، PU'/><category term='كورد، كوردستان، تورك، له‌شكركێشی، دلاوه‌ر، Dlawer'/><category term='دلاوه‌ر، كوردستان، كورد، dlawer'/><category term='دلاوه‌ر، دلاوهر'/><category term='كورد، كوردستان، دلاوه‌ر، پرۆفيسۆر، چاكسازی، ريفۆرم، زانكۆ،   University'/><category term='Syria'/><category term='‌Hamilton'/><category term='، Kurd ، kurdistan'/><category term='كوردستان، په‌كه‌كه‌، توركيا، ئۆجه‌لان، كورد، لۆبی،پرۆفيسۆر، دلاوه‌ر'/><category term='پرۆفيسۆر، دلاوه‌ر، تاچه‌ر،تاتشه‌ر، كورد، كۆچڕه‌و، Dlawer'/><category term='Kurd ، Kurdistan'/><category term='Baker'/><category term='ماليكی ، Kurd ، Dlawer'/><category term='nerve gas'/><category term='تاله‌بانی، پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر، كه‌ركوك، ١٤٠،'/><category term='Thatcher'/><category term='Kurdistan'/><category term='پڕۆفيسرۆر دلاوه‌ر، پارتی، يه‌كێتی، نێچيرڤان بارزانی، به‌رهه‌م سالح، KDP'/><category term='Alienate Kurds'/><category term='كه‌ركوك، دلاوه‌ر، پرۆفيسۆر، پارتی، يه‌كێتی،'/><category term='ئه‌مريكا، شه‌ڕی ئێران، دلاوه‌ر، پرۆفيسۆر. كورد'/><category term='attack'/><category term='Lobbying'/><category term='كورد، كوردستان، دلاوهر، پرۆفيسۆر، ريفۆرم، زانكۆ،   University'/><category term='دلاوهر، كورد، كوردستان، كهركوك، Kirkuk'/><category term='دلاوهر، دلاوه ر، پڕۆفيسۆر، كوردستان ده‌وڵهت،Dlawer'/><category term='بوش'/><category term='Bush'/><category term='Chemical weapon'/><category term='كه‌ركوك، كوردستان، پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر، Dlawer'/><category term='Ocalan'/><category term='دلاوه‌ر،  Kirkuk'/><category term='پارتی، يه‌كێتی، پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر، نێچيرڤان بارزانی، به‌رهه‌م سالح، KDP'/><category term='ئه‌مريكا، شه‌ڕی ئێران، دلاوه‌ر، پرۆفيسۆر. كورد، بوش، ستراتيژيه‌ت'/><category term='Turkey'/><category term='دلاوه‌ر، كه‌ركوك، كوردستان، Dlawer'/><category term='Mustard gas'/><category term='Maliki'/><category term='ISG'/><category term='Iran'/><category term='Halabja'/><category term='پارتی، يه‌كێتی، تاله‌بانی، بارزانی، كورد، كوردستان، دلاوه‌ر، پرۆفيسۆر، چاكسازی، ريفۆرم، PUK'/><category term='، Kurd ، Dlawer'/><category term='پڕۆفيسرۆر دلاوه‌ر، پارتی، يه‌كێتی، KDP'/><category term='، Kurd ، Anfal'/><category term='Muqtada'/><category term='KDP'/><category term='دلاوه‌ر، كورد، كوردستان، كه‌ركوك، Kirkuk'/><category term='Dlawer'/><category term='لۆبی،هه‌ڵه‌بجه‌، ئه‌نفال'/><category term='Iraq'/><category term='PUK'/><title type='text'>Professor Dlawer Ala'Aldeen پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين</title><subtitle type='html'>Archive of my published artciles on Kurdistan:&lt;br&gt;
كۆكراوه‌ی ووتاره‌كانم سه‌باره‌ت به لۆبی و به‌رگری كردن له‌ مافی مرۆڤی كورد سه‌يری ليسته‌كه‌ی ده‌سته‌ ڕاست بكه‌‌</subtitle><link rel='http://schemas.google.com/g/2005#feed' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/posts/default'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default?max-results=100'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/'/><link rel='hub' href='http://pubsubhubbub.appspot.com/'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><generator version='7.00' uri='http://www.blogger.com'>Blogger</generator><openSearch:totalResults>52</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>100</openSearch:itemsPerPage><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-5027367525996692786</id><published>2008-10-18T12:08:00.000-07:00</published><updated>2008-10-19T10:05:30.747-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='دلاوه‌ر،  Kirkuk'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='لۆبی،هه‌ڵه‌بجه‌، ئه‌نفال'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Lobbying'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Chemical weapons'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Kurdistan'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='، Kurd ، Anfal'/><title type='text'>لۆبی كردن بۆ نه‌ته‌وه‌يه‌كی بێ ده‌وڵه‌ت Lobbying for a stateless nation</title><content type='html'>&lt;p align="center"&gt;&lt;a href="http://2.bp.blogspot.com/_husILfEgxFA/SCXJKA-ygBI/AAAAAAAAAAk/WHo6zLXi5qo/s1600-h/Dlawer_Book_for_blogspot.png"&gt;&lt;img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5198782518768336914" style="DISPLAY: block; MARGIN: 0px auto 10px; CURSOR: hand; TEXT-ALIGN: center" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_husILfEgxFA/SCXJKA-ygBI/AAAAAAAAAAk/WHo6zLXi5qo/s400/Dlawer_Book_for_blogspot.png" border="0" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&lt;p align="right"&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style="font-family:times new roman;font-size:130%;"&gt;لۆبی كردن بۆ نه‌ته‌وه‌يه‌كی بێ ده‌وڵه‌ت&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p align="right"&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style="font-family:times new roman;font-size:130%;"&gt;بيره‌وه‌ری لۆبی و تێڕوانينی ستراتيژی&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p align="right"&gt;&lt;strong&gt;ناوه‌رۆكی ئه‌و كتێبه‌ بريتيه‌ بيره‌وه‌ری لۆبی كردن له‌ سه‌رده‌می هه‌شتاكان و نه‌وه‌ده‌كان، وه‌ كۆكراوه‌ی وتاره‌ كۆن و نوێكانم له‌سه‌ر بابه‌ته‌ ستراتيژی و چاره‌نوس سازه‌كانی كورد. ٤٧٠ لاپه‌ڕه‌ی به‌ زمانی كورديه‌ و ١۳٠ لاپه‌ڕه‌شی به‌ زمانی ئينگليزيه‌&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p align="right"&gt;له‌ مانگی نۆڤه‌مبه‌ری ٢٠٠٧ له‌ چاپ دراوه‌ و كه‌وتۆته‌ كتێبخانه‌كانی كوردستانی باشووره‌وه. بۆ كڕينی ئه‌و كتێبه‌ تكايه‌ كليكی دوگمه‌ی كڕين بكه‌. نرخی كتێبه‌كه‌ به‌ مه‌سره‌فی پۆسته‌وه/له‌ كوردستان ١٢ دۆلار/‌ ‌ بۆ ئه‌وروپا ٢۳ پاوه‌ندی به‌ريتانیا/ بۆ‌ ولاتانی تر ۳٠ پاوه‌ند‌&lt;/p&gt;&lt;strong&gt;Lobbying for a stateless nation &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;This book consists of a collection of my published and unpublished memoirs relating to our lobbying compaign for Kurdish human rights. Written from a personal perspective, it aims to highlight the impact of international politics on events occuring in Kurdistan. The first 470 pages are written in Kurdish and the remaining 130 pages are in English. The book is now available in Hawler and Suleimani bookshops.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;This book is available for direct order (£23 for Europe, or £30 for all other countries). Prices include package and postage.&lt;/p&gt;&lt;h4&gt;Payment instructions&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;&lt;li&gt;Click on "Buy now" button&lt;br /&gt;&lt;li&gt;You will be tranfered to paypal payment page. Choose your payement and fill in your details.&lt;br /&gt;&lt;li&gt;Accept the amount and click on "Agree and continue" &lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;table width="500" align="center"&gt;&lt;br /&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;br /&gt;&lt;td width="250"&gt;&lt;br /&gt;&lt;b&gt;European countries (£23)&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;form action="https://www.paypal.com/cgi-bin/webscr" method="post"&gt;&lt;br /&gt;&lt;input type="hidden" value="_s-xclick" name="cmd"&gt;&lt;br /&gt;&lt;input type="image" alt="PayPal - The safer, easier way to pay online." src="https://www.paypal.com/en_GB/i/btn/btn_buynowCC_LG.gif" border="0" name="submit"&gt;&lt;br /&gt;&lt;img height="1" alt="" src="https://www.paypal.com/en_GB/i/scr/pixel.gif" width="1" border="0" /&gt;&lt;br /&gt;&lt;input type="hidden" value="-----BEGIN PKCS7-----MIIH8QYJKoZIhvcNAQcEoIIH4jCCB94CAQExggEwMIIBLAIBADCBlDCBjjELMAkGA1UEBhMCVVMxCzAJBgNVBAgTAkNBMRYwFAYDVQQHEw1Nb3VudGFpbiBWaWV3MRQwEgYDVQQKEwtQYXlQYWwgSW5jLjETMBEGA1UECxQKbGl2ZV9jZXJ0czERMA8GA1UEAxQIbGl2ZV9hcGkxHDAaBgkqhkiG9w0BCQEWDXJlQHBheXBhbC5jb20CAQAwDQYJKoZIhvcNAQEBBQAEgYA12ahIWeHNIqO7FXTOLmiaEh0ZYZmgrhpaRPOeB9R0tCRwyReAh94oBUWyfeP8gkS9NueQrsp7hHjWCXRlYBI+Z/tkErcjEByJ9itjbFpxHa9A39dBPcau16hv2Uh89CQtuG40krudlh9nH1zphaS+ByBlQ5Z+4k+hMO4Dr2+0WTELMAkGBSsOAwIaBQAwggFtBgkqhkiG9w0BBwEwFAYIKoZIhvcNAwcECBlXcVRHclmBgIIBSNSks2SYHCpi8PzkWqOBjuFquTnI7YUZx3BrRpj3JqIm5W6H0taEmDCWNPwvnU0cc1bctIByqrCNyWvgt5O+bwqgikYYjfdWrGjAVLtfbRGBSkXlkO0J4V0KgIUxgoLxf1S90aW4B9c4Gj9ZcSHl+jBy600uGN3tCniebNebke3fOfIR9nnC/OKB26UpB4O0v7wcxM1o5aIej7+QbAX9HyVp8NB4ppEW0ScVhQzhXBQUFdLA8CkUNqb8srScjgfAvKbnPOrbaaguIA0dAe2Uy6L7D4mM/CGlsPdaJEAzUtFNQqC9tJq6Q7Hy4+h5Jky2W+GCEANxuTxDi6hV9vLE39madBBUcYrkkZ0dBKmmwlfeYOceyG4P7qO/m3mgXAYas8+BvloAv0kXb44BlE5OX1/eNCFxMMZZ4Tu/Pee869VcLGZUzDn179mgggOHMIIDgzCCAuygAwIBAgIBADANBgkqhkiG9w0BAQUFADCBjjELMAkGA1UEBhMCVVMxCzAJBgNVBAgTAkNBMRYwFAYDVQQHEw1Nb3VudGFpbiBWaWV3MRQwEgYDVQQKEwtQYXlQYWwgSW5jLjETMBEGA1UECxQKbGl2ZV9jZXJ0czERMA8GA1UEAxQIbGl2ZV9hcGkxHDAaBgkqhkiG9w0BCQEWDXJlQHBheXBhbC5jb20wHhcNMDQwMjEzMTAxMzE1WhcNMzUwMjEzMTAxMzE1WjCBjjELMAkGA1UEBhMCVVMxCzAJBgNVBAgTAkNBMRYwFAYDVQQHEw1Nb3VudGFpbiBWaWV3MRQwEgYDVQQKEwtQYXlQYWwgSW5jLjETMBEGA1UECxQKbGl2ZV9jZXJ0czERMA8GA1UEAxQIbGl2ZV9hcGkxHDAaBgkqhkiG9w0BCQEWDXJlQHBheXBhbC5jb20wgZ8wDQYJKoZIhvcNAQEBBQADgY0AMIGJAoGBAMFHTt38RMxLXJyO2SmS+Ndl72T7oKJ4u4uw+6awntALWh03PewmIJuzbALScsTS4sZoS1fKciBGoh11gIfHzylvkdNe/hJl66/RGqrj5rFb08sAABNTzDTiqqNpJeBsYs/c2aiGozptX2RlnBktH+SUNpAajW724Nv2Wvhif6sFAgMBAAGjge4wgeswHQYDVR0OBBYEFJaffLvGbxe9WT9S1wob7BDWZJRrMIG7BgNVHSMEgbMwgbCAFJaffLvGbxe9WT9S1wob7BDWZJRroYGUpIGRMIGOMQswCQYDVQQGEwJVUzELMAkGA1UECBMCQ0ExFjAUBgNVBAcTDU1vdW50YWluIFZpZXcxFDASBgNVBAoTC1BheVBhbCBJbmMuMRMwEQYDVQQLFApsaXZlX2NlcnRzMREwDwYDVQQDFAhsaXZlX2FwaTEcMBoGCSqGSIb3DQEJARYNcmVAcGF5cGFsLmNvbYIBADAMBgNVHRMEBTADAQH/MA0GCSqGSIb3DQEBBQUAA4GBAIFfOlaagFrl71+jq6OKidbWFSE+Q4FqROvdgIONth+8kSK//Y/4ihuE4Ymvzn5ceE3S/iBSQQMjyvb+s2TWbQYDwcp129OPIbD9epdr4tJOUNiSojw7BHwYRiPh58S1xGlFgHFXwrEBb3dgNbMUa+u4qectsMAXpVHnD9wIyfmHMYIBmjCCAZYCAQEwgZQwgY4xCzAJBgNVBAYTAlVTMQswCQYDVQQIEwJDQTEWMBQGA1UEBxMNTW91bnRhaW4gVmlldzEUMBIGA1UEChMLUGF5UGFsIEluYy4xEzARBgNVBAsUCmxpdmVfY2VydHMxETAPBgNVBAMUCGxpdmVfYXBpMRwwGgYJKoZIhvcNAQkBFg1yZUBwYXlwYWwuY29tAgEAMAkGBSsOAwIaBQCgXTAYBgkqhkiG9w0BCQMxCwYJKoZIhvcNAQcBMBwGCSqGSIb3DQEJBTEPFw0wODA1MTcxOTU2NDVaMCMGCSqGSIb3DQEJBDEWBBQnaAxxBRmiJbpx/Ccu/32mml/zpjANBgkqhkiG9w0BAQEFAASBgAPiIeMSPNh50/xcILStxFTvAXix+HYF3r6EV0nVo4hU+oiSd17X5t/pqpvtTPqgjKSsHtirXgZ2MUrdqKGx9WQaxSI3emDA/KbO+p2cc9yHtDaPxMrBeeAwGbVYPPsrSK253h2SfNBDOealP8nq35OMVpdQTR0rIKUFfmTnPDq4-----END PKCS7----- " name="encrypted"&gt;&lt;br /&gt;&lt;/form&gt;&lt;br /&gt;&lt;/td&gt;&lt;br /&gt;&lt;td width="250"&gt;&lt;br /&gt;&lt;b&gt;All other countires (£30)&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;form action="https://www.paypal.com/cgi-bin/webscr" method="post"&gt;&lt;br /&gt;&lt;input type="hidden" value="_s-xclick" name="cmd"&gt;&lt;br /&gt;&lt;input type="image" alt="PayPal - The safer, easier way to pay online." src="https://www.paypal.com/en_GB/i/btn/btn_buynowCC_LG.gif" border="0" name="submit"&gt;&lt;br /&gt;&lt;img height="1" alt="" src="https://www.paypal.com/en_GB/i/scr/pixel.gif" width="1" border="0" /&gt;&lt;br /&gt;&lt;input type="hidden" value="-----BEGIN PKCS7-----MIIH8QYJKoZIhvcNAQcEoIIH4jCCB94CAQExggEwMIIBLAIBADCBlDCBjjELMAkGA1UEBhMCVVMxCzAJBgNVBAgTAkNBMRYwFAYDVQQHEw1Nb3VudGFpbiBWaWV3MRQwEgYDVQQKEwtQYXlQYWwgSW5jLjETMBEGA1UECxQKbGl2ZV9jZXJ0czERMA8GA1UEAxQIbGl2ZV9hcGkxHDAaBgkqhkiG9w0BCQEWDXJlQHBheXBhbC5jb20CAQAwDQYJKoZIhvcNAQEBBQAEgYAk98MEiD8L1hsYCnEj/Tqa76BuWmwSh2w2czYY1X3T0MaNiuvFXNVQiBNpw6IWQMHC5cN6qa7FlFHRdIHLin+iiv9axOItJnIWUTc8TRIM6CAFVqDaav9q/eKFHSRK1N8AhK1phc5isbF6HiGfYu2l01KvHzvKifAgOAb+L7KrQzELMAkGBSsOAwIaBQAwggFtBgkqhkiG9w0BBwEwFAYIKoZIhvcNAwcECHdeOrkHrXRMgIIBSB/aeIs/PMElQp2QB1oPGPMRFByTJnKsb3+eBuA1xu4dWDckkxEJxx7MhKmcG5Uq3Y58E2emmFWe9lfc0agRZrisLDLnDk7c7yehtzKGDzGUrHlxgQKMukRj9s1MctGf7dbiw51xqjFit4n/jQOz0ByYrKLLR/RYc9GuS+Dxh7k6ikR3Hrej1+/DIFw4M8eMEDHXw7D1mO55kaNHEH9K9LU44b5Y3td1e/jAAlehts695P7MjkyixETrTKI4UTI3fLveDD0R9Qy4x8dcyOmOVxCycBWYkkC58bFN5j3pDbOG3r9RBCh1qo/LkYZ8Sxrb0wG9+IEN+gKag0Q8SbQ7dI6Qn9IfV1GDqsMJjoLkJV5/YBcqpcmb4RNuiCIYy1emWshHL03eGhjLDn2zh+cdCtPnc7VnwRZtA9spspwiEsgeK+Mzl+7w/PSgggOHMIIDgzCCAuygAwIBAgIBADANBgkqhkiG9w0BAQUFADCBjjELMAkGA1UEBhMCVVMxCzAJBgNVBAgTAkNBMRYwFAYDVQQHEw1Nb3VudGFpbiBWaWV3MRQwEgYDVQQKEwtQYXlQYWwgSW5jLjETMBEGA1UECxQKbGl2ZV9jZXJ0czERMA8GA1UEAxQIbGl2ZV9hcGkxHDAaBgkqhkiG9w0BCQEWDXJlQHBheXBhbC5jb20wHhcNMDQwMjEzMTAxMzE1WhcNMzUwMjEzMTAxMzE1WjCBjjELMAkGA1UEBhMCVVMxCzAJBgNVBAgTAkNBMRYwFAYDVQQHEw1Nb3VudGFpbiBWaWV3MRQwEgYDVQQKEwtQYXlQYWwgSW5jLjETMBEGA1UECxQKbGl2ZV9jZXJ0czERMA8GA1UEAxQIbGl2ZV9hcGkxHDAaBgkqhkiG9w0BCQEWDXJlQHBheXBhbC5jb20wgZ8wDQYJKoZIhvcNAQEBBQADgY0AMIGJAoGBAMFHTt38RMxLXJyO2SmS+Ndl72T7oKJ4u4uw+6awntALWh03PewmIJuzbALScsTS4sZoS1fKciBGoh11gIfHzylvkdNe/hJl66/RGqrj5rFb08sAABNTzDTiqqNpJeBsYs/c2aiGozptX2RlnBktH+SUNpAajW724Nv2Wvhif6sFAgMBAAGjge4wgeswHQYDVR0OBBYEFJaffLvGbxe9WT9S1wob7BDWZJRrMIG7BgNVHSMEgbMwgbCAFJaffLvGbxe9WT9S1wob7BDWZJRroYGUpIGRMIGOMQswCQYDVQQGEwJVUzELMAkGA1UECBMCQ0ExFjAUBgNVBAcTDU1vdW50YWluIFZpZXcxFDASBgNVBAoTC1BheVBhbCBJbmMuMRMwEQYDVQQLFApsaXZlX2NlcnRzMREwDwYDVQQDFAhsaXZlX2FwaTEcMBoGCSqGSIb3DQEJARYNcmVAcGF5cGFsLmNvbYIBADAMBgNVHRMEBTADAQH/MA0GCSqGSIb3DQEBBQUAA4GBAIFfOlaagFrl71+jq6OKidbWFSE+Q4FqROvdgIONth+8kSK//Y/4ihuE4Ymvzn5ceE3S/iBSQQMjyvb+s2TWbQYDwcp129OPIbD9epdr4tJOUNiSojw7BHwYRiPh58S1xGlFgHFXwrEBb3dgNbMUa+u4qectsMAXpVHnD9wIyfmHMYIBmjCCAZYCAQEwgZQwgY4xCzAJBgNVBAYTAlVTMQswCQYDVQQIEwJDQTEWMBQGA1UEBxMNTW91bnRhaW4gVmlldzEUMBIGA1UEChMLUGF5UGFsIEluYy4xEzARBgNVBAsUCmxpdmVfY2VydHMxETAPBgNVBAMUCGxpdmVfYXBpMRwwGgYJKoZIhvcNAQkBFg1yZUBwYXlwYWwuY29tAgEAMAkGBSsOAwIaBQCgXTAYBgkqhkiG9w0BCQMxCwYJKoZIhvcNAQcBMBwGCSqGSIb3DQEJBTEPFw0wODA1MTcyMDAxNDhaMCMGCSqGSIb3DQEJBDEWBBTO8ezoH0rRK47dL86qmqV9OxQGUjANBgkqhkiG9w0BAQEFAASBgDK35CZQDYwR3SYWJazprDnKUjl8HA19gzNo5z6rgsdAqin22BvNp+auly7GZXJBn3DIs+JBK8gFsCBmCZR0AZnJtSgQBMBRYmIeyZDZyBDmGnm6rPw94KBGuR1Yj0DZG/IDXh5ARSE6DWbzqpMOJ3+NFtnFaLr4rhx1sFFnRzM/-----END PKCS7----- " name="encrypted"&gt;&lt;br /&gt;&lt;/form&gt;&lt;br /&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-5027367525996692786?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/5027367525996692786/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=5027367525996692786' title='6 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/5027367525996692786'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/5027367525996692786'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2007/11/blog-post.html' title='لۆبی كردن بۆ نه‌ته‌وه‌يه‌كی بێ ده‌وڵه‌ت &lt;br&gt;Lobbying for a stateless nation'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://2.bp.blogspot.com/_husILfEgxFA/SCXJKA-ygBI/AAAAAAAAAAk/WHo6zLXi5qo/s72-c/Dlawer_Book_for_blogspot.png' height='72' width='72'/><thr:total>6</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-3459178484403303876</id><published>2008-09-17T10:01:00.000-07:00</published><updated>2008-10-19T10:04:54.046-07:00</updated><title type='text'>زنجيره‌ قه‌يرانه‌كانی كورد و به‌رنامه‌ی ڕزگاربوون- به‌شی دووه‌م</title><content type='html'>&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;تێڕوانينێكی ستراتيژی له‌ قه‌يرانه‌ يه‌ك له‌دوای يه‌كه‌كان&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌شی دووه‌م:  ڕێڕه‌وی هه‌رێم و و به‌رنامه‌ی ڕزگاربوون&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;هاوڵاتی، ژماره‌ ٤٥٨، ڕۆژی ١٧/۹/٢٠٠٨ لاپه‌ڕه‌ ٥&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;&lt;br /&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;له‌ به‌شی يه‌كه‌می ئه‌و وتاره‌دا (هاوڵاتی چوارشه‌ممه‌ی ڕابوردوو)، گرفته‌ سه‌ره‌كيه‌كانی سياسه‌ت و ستراتيژيه‌تی كورد تاوتوێ كران و جه‌خت له‌سه‌ر دۆزينه‌وه‌ی ڕێڕه‌وی ڕزگاركردنی بزوتنه‌وه‌كه‌ كرا.  ئه‌و به‌شه‌ی دووه‌م بۆ پێشنياز كردنی ڕێگاچاره‌كان و داڕێژتنی به‌رنامه‌يه‌كی تۆكمه‌ ته‌رخان كراوه‌، به‌و ئومێده‌ی كه‌ سه‌ركرده‌ بڕيارده‌ره‌كان بۆ مه‌به‌ستی فرياكه‌وتنی بزوتنه‌وه‌كه‌ و كۆتايی هێنان به‌ زنجيره‌ قه‌يرانه‌كان سوودی لێ ببينن‌.   &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پێناسه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی هه‌رێم&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;سه‌ركرده‌كانی كورد هيچ ڕێگايه‌كی تريان له‌به‌رده‌م نه‌ماوه‌ له‌ غه‌يری داهێنانی پڕۆسه‌يه‌كی نوێی سه‌رده‌ميانه‌ بۆ بيركردنه‌وه‌ی ستراتيژی و دياريكردنی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی و به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی هه‌رێم.  داهێنانی موئه‌سسه‌سه‌ی بيركردنه‌وه‌ (ثينك تانك) پێويسته‌ بۆ ئه‌وه‌ی شاره‌زايان و سياسه‌تمه‌داران سوود له‌ زانياريه‌ ناوه‌كی و ده‌ره‌كيه‌ نهێنی و ئاشكراكان وه‌ربگرن و به‌يه‌كه‌وه‌ به‌ڕژه‌وه‌ندی سه‌ره‌كی هه‌رێم ده‌ستنيشان بكه‌ن، و ئه‌جيندای ئه‌وله‌وياته‌كان دابڕێژن و به‌رنامه‌‌يه‌كی تۆكمه‌ بۆ پياده‌كردنی ئه‌و ئه‌جيندايانه‌ و بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی مه‌ترسيه‌كان دابڕێژن.  &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پێويسته‌ سه‌ركرده‌ بڕيارده‌ره‌كان هه‌موو حيزب و ڕێكخراو و لايه‌نه‌كانی ناو ده‌سه‌لات و ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات مولزه‌م بكه‌ن به‌وه‌ی كه‌س بۆی نه‌بێ له‌ ڕێڕه‌و و به‌رنامه‌ی هه‌رێم‌ لابدات وه‌يان له‌ دژی به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی هه‌رێم كاری سياسی ئه‌نجام بدات.  دياره‌ كه‌ تا ئێستا مه‌كته‌ب سياسیه‌كان، وه‌يان سه‌رۆك حيزب و ئالقه‌ ته‌سكه‌كانی ده‌وره‌یان، هه‌رخۆيان به‌ كاری ئه‌و جۆره‌ موئه‌سسه‌سه‌يه‌ی بيركردنه‌وه‌ هه‌ڵساون.  به‌ڵام ئه‌زموونه‌كان نيشانيان داوه‌ كه‌ ئه‌و سه‌ركردانه‌‌ ته‌نيا له‌ ڕوانگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی ته‌سكی خۆيان و حيزبه‌كانيان به‌رنامه‌يان داڕژتوه‌ و به‌رنامه‌كانيشيان زۆر به‌گران له‌سه‌ر دۆزی ميلله‌ت و چاره‌نوسی بزوتنه‌وه‌كه‌ كه‌وتووه‌.  به‌ كه‌ڵتوور، سه‌ركرده‌ ڕۆژهه‌ڵاتيه‌كان هێڵی جياكه‌ره‌وه‌ له‌ نێوان به‌رژه‌وه‌ندی گشتی و تايبه‌ت دروست ناكه‌ن، و به‌ڵكو به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی وڵات به‌ پاشكۆی به‌رژه‌وه‌نديه‌ تايبه‌ته‌كانه‌وه‌ ده‌به‌ستن، له‌جياتی‌ پێچه‌وانه‌‌.  خۆ له‌ كه‌ڵتووری سياسه‌تكردن و و شێوازی حوكمڕانی كورديدا، لادان له‌ خه‌تی گشتی و كاركردن له‌ دژی به‌ڕژه‌وه‌ندی به‌رزی هه‌رێم قه‌ت ڕێگه‌ی لێ نه‌گيراوه‌ و خودی سه‌ركرده‌كانيش نه‌يانتوانيوه‌ خۆيان له‌ دژه‌به‌ڕژه‌وه‌نديه‌كان بترازێنن.    &lt;br /&gt;&lt;br /&gt; ئايا كورد له‌ عيراقدا شه‌ريكه؟‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;سه‌رۆكی هه‌رێم پرسياری عيراقێتی كوردی ئاراسته‌ی نه‌يار و دۆسته‌ عيراقيه‌كان كردوه‌ و ده‌پرسێ ئايا ئه‌وان له‌ عيراقدا كورد به‌ شه‌ريك داده‌نێن؟  هه‌روه‌ها داوای وه‌ڵام دانه‌وه‌ش له‌وان‌ ده‌كات تاوه‌كو كورديش خۆی به‌لايه‌كدا بشكێنێت.  به‌ڵام  ده‌بێ كورد ئه‌و پرسياره‌ پڕله‌هه‌ڕه‌شه‌يه‌ له‌خۆی بكات و هه‌رخۆيشی وه‌ڵامی خۆی ئاماده‌ بكات.  پێويسته‌ كورد له‌ لای خۆيه‌وه‌ ساغی بكاته‌وه‌ ئايا عيراقيه‌ و بۆ عيراق كارده‌كات و له‌ ڕێگه‌ی ده‌ستووری به‌غداوه‌ مافه‌كانی ده‌پارێزێت، وه‌يان كوردستانيه‌ و كار بۆ ده‌وڵه‌تی كوردی ده‌كات و چاوه‌ڕێی فرسه‌تی له‌باره‌ بۆ جيابوونه‌وه‌؟ &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;سه‌ركرده‌كانی كورد تۆمه‌تباركراون كه‌وا له‌ كاتی ته‌نگانه‌ی ناوه‌كی (وه‌ك كێشه‌ی دياله‌ و خانه‌قين)و له‌ قه‌يرانی ده‌ره‌كيدا (وه‌ك له‌شكركێشيه‌كه‌ی توركيا) ئيديعای عيراقپارێزی ده‌كه‌ن و چاوه‌ڕێی هانای به‌غدان، كه‌چی له‌ كاتی باڵاده‌ستيدا كوردستانين و به‌غدا به‌ دراوسێ داده‌نێن.  له‌ ڕاستيدا، ئيمڕۆ كورد هيچ چاره‌يه‌كی تری له‌به‌رده‌مدا نيه‌ له‌ غه‌يری عيراقێتی، وه‌ ئه‌گه‌ر به‌ كاروكردار نه‌يسه‌لمێنن كه‌ خۆيان به‌ خاوه‌ن ماڵ و شه‌ريكی عيراق ده‌زانن ئه‌وا ته‌واوی به‌رژه‌وه‌نديه‌ چاره‌نوس سازه‌كانی هه‌رێم ده‌كه‌ونه‌ مه‌ترسيه‌وه‌‌.  پێويسته‌ كورد به‌رنامه‌ی عيراقی هه‌بێت و له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و به‌رنامه‌يه‌دا هاوپه‌يمانێتی له‌گه‌ڵ كوتله‌كانی تر ببه‌ستێ.  واته‌، چيتر ته‌نيا وه‌ك كوتله‌يه‌كی كوردی ناوچه‌گه‌ر و نوێنه‌ری هه‌رێمێكی بچوك كراوه‌ ڕ‌ه‌فتار نه‌كات. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;مافی چاره‌يخۆنوسين له‌ ناو عيراقدا&lt;br /&gt;جێگه‌ی داخه‌ كه‌وا سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم له‌ نێوان دوو ئاگری ده‌ستكردی خۆيان سوتاون.  نه‌ له‌ عيراقدا عيراقين و نه‌ له‌ هه‌رێمدا خه‌ريكی وڵاتسازين بۆ ئاماده‌باشی تا فرسه‌تی ئاينده‌.  له‌ به‌رژه‌وه‌ندی كوردی هه‌رێمدايه‌ كه‌ ئيمڕۆ ته‌ركيز بكاته‌ مسۆگه‌ر كردنی مافی مرۆڤی كورد له‌ چوارچێوه‌ی عيراقێكی ده‌وڵه‌مه‌ندی ديموكراسیدا.  ئه‌و ده‌ستووره‌ی ئيستای عيراق، با جارێ كامليش نه‌بووبێ، به‌ڵام هه‌تا دێ وا له‌ سه‌رده‌ستی كورد و پێكهاته‌ جياجياكانی تری عيراقدا ڕووی له‌ كامل بوونه‌.  هاوكات كورد ده‌توانێ بناغه‌ی موئه‌سه‌سه‌ی ده‌وڵه‌تی كورد دابنێ به‌بێ ئه‌وه‌ی عيراقيه‌كانی تر بتوانن ڕێگه‌ی لێ بگرن.  به‌وه‌ش له‌ لايه‌كه‌وه‌ عيراقيه‌ و عيراق ده‌دۆشێ و مافی بنه‌ڕه‌تی كورد له‌ چوارچێوه‌ی ده‌ستووره‌كه‌يدا مسۆگه‌ر ده‌كات، له‌لايه‌كی تريشه‌و‌ه‌ خه‌ريكی ئاماده‌باشی بێ تاوه‌كو له‌گه‌ل يه‌كه‌مين فرسه‌تدا ده‌وڵه‌تی كوردی دابمه‌زرێنێ.   &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;مه‌سه‌له‌ی مافی چاره‌يخۆنوسينی كورد زۆر گوتراوه‌ و ئيمڕۆ له‌ بيری هه‌موو عیراقيه‌كدا چه‌قيوه‌. بۆيه‌، پێويست به‌ دووپاتكردنه‌وه‌ی به‌رده‌وام ناكات‌.  با كاری به‌بيرهێنانه‌وه‌كه‌ بۆ نووسه‌رانی ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات لێبگه‌رێن.  سه‌ركرده‌كان ده‌توانن له‌ ژێره‌وه‌ هانی ئه‌و جۆره‌ نوسينه‌ بده‌ن، به‌ڵام پێويسته‌ ده‌سه‌لاتداره‌كان به‌ هه‌ستياريه‌وه‌ خۆيان له‌و مه‌سه‌لانه‌ بده‌ن و له‌ قالبی پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزه‌وه‌ ته‌سريحه‌كانيان دابڕێژن ‌.  خۆ كورد ده‌توانێ له‌ ناو هه‌رێمدا كار بۆ ده‌وڵه‌ت بكات به‌بێ ئه‌وه‌ی ناوی بنێ ده‌وڵه‌تسازيی. هاوكات وا له‌ عيراقيه‌كانی تر بكات كه‌ هه‌ست بكه‌ن به‌وه‌ی هه‌تا عيراق ديموكراتی بێ و مافی كورد بدات ئه‌وا كورد به‌شێكی دانه‌بڕاوه‌ له‌ناو ‌عيراقێكی گرنگ.  هه‌ركاتێكيش هه‌ڵوێستی شۆڤێنی زۆرينه‌ی عه‌ره‌ب زيادی كرد و له‌ ديموكرسيه‌ت پاشگه‌ز بووه‌وه‌، ئه‌وا كورد‌ ئاماده‌يه‌ ببێته‌ فاكته‌ری هه‌ژاندن و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سيسته‌می عيراق و جيابوونه‌وه‌ی ئه‌به‌دی به‌بێ ئه‌وه‌ی كه‌س بتوانێ گله‌يی لێ بكات.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;كشانه‌وه‌ی كورد له‌ به‌غدا&lt;br /&gt;ده‌مێكه‌ كورد وه‌ك كارتێكی فشار باس له‌ كشانه‌وه‌ له‌ حكومه‌تی به‌غدا ده‌كات، به‌ڵام له‌به‌ر فشاری ئه‌مه‌ريكی و ڕه‌چاو كردنی هه‌ندێ لايه‌نی ستراتيژی و هه‌ندێ له‌ به‌رژه‌وه‌نديه‌ تايبه‌ته‌كانی پارتی و يه‌كێتی، ئه‌و كارته‌ی به‌كار نه‌هێناوه‌.  دياره‌ كه‌ هه‌تا دێ به‌های ئه‌و كارته‌ و كاريگه‌ريه‌كه‌ی وا كه‌متر ده‌بێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر كورد له‌ هاوپه‌يمانێتی شيعه‌ بكشێته‌وه‌، زه‌ره‌ری گه‌وره‌ ده‌كات و ڕه‌نگه‌ ته‌واوی ده‌ستكه‌وته‌كانی پێشتری بكه‌ونه‌ مه‌ترسيه‌وه‌.  ڕه‌نگه‌ پۆسته‌ سياديه‌كانی ئێستا و ڕێكه‌وتننامه‌كانی له‌كيس بچێ.  خۆ له‌وانه‌يه‌ شيعه‌كان و ئه‌مه‌ريكيه‌كان و ته‌نانه‌ت ئێرانيشی لێ زوير ببێ.  بۆيه‌، نابێ كورد وا به‌ ئاسانی په‌نا بباته‌ به‌ر مه‌سه‌له‌ی كشانه‌وه‌ له‌و حكومه‌ته‌ لاوازه‌ی ماليكی. به‌ڵام ئه‌گه‌ر كار گه‌يشته‌ سه‌ر مه‌سه‌له‌ی مان و نه‌مان، واته‌ ئه‌گه‌ر به‌رژه‌وه‌نديه‌ به‌رز و چاره‌نوس سازه‌كانی كورد كه‌وتنه‌ مه‌ترسيه‌وه‌، ئه‌وا پێويسته‌ كورد چاو له‌ شيعه‌ و له‌ ئه‌مه‌ريكيه‌كانيش سوور بكاته‌وه‌ و ئاماده‌ش بێ كه‌ هه‌ڕه‌شه‌كانی بگه‌يه‌نێته‌جێ، و به‌ بێ دوودڵيی له‌ حكومه‌تی ماليكی بكشێته‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕاسته‌ له‌و حاله‌ته‌دا كورد زه‌ره‌ر ده‌كات، به‌ڵام شيعه‌كان‌ زه‌ره‌ری گه‌وره‌تريش ده‌كه‌ن.  خۆ ئيئتيلافی شيعه‌ی ده‌سه‌ڵاتدار زۆر لاوازتر بووه‌ له‌ جاران.  له‌ لايه‌كه‌وه‌ ته‌ياری سه‌دڕ و فه‌زيڵه‌ی لێ تكاوه‌ته‌وه‌ و خه‌ريكه‌ ناڕه‌زايی زياتريش له‌ نێو پێكهاته‌كانی تر په‌يدا ده‌بن، وه‌ك له‌ نێوان باڵه‌كانی حيزبی ده‌عوه‌ په‌يدا بوونه‌.  له‌ لايه‌كی تريشه‌وه‌ باڵی سوننه‌ وا به‌هێز ده‌بێت و مه‌ترسی بۆ بنه‌مای حوكمڕانی شيعه‌ په‌يدا ده‌كات.  سوننه‌كانی تريش كه‌ ئيمڕۆ له‌ ده‌سه‌ڵاتن، وه‌ك حيزبی ئيسلامی، مه‌ترسی مه‌زنيان له‌ سه‌حوه‌ و كۆنه‌ به‌عسيه‌كان لێ نيشتووه‌.  ئيمڕۆ باشترين فرسه‌ته‌ كه‌ كورد ئيعلانی كشانه‌وه‌ له‌ حكومه‌تی ماليكی بكات، به‌ بێ ئه‌وه‌ی جارێ حكومه‌ته‌كه‌ بڕوخێنێ.  به‌وه‌، كورد ده‌توانێ كۆنتراكتێكی حوكمڕانی سه‌رله‌نوێ و به‌ مه‌رجی تازه‌وه‌ له‌سه‌ر ماليكی و ئيتيلافی شيعی فه‌رز بكات.  ئه‌و جۆره‌ فشاره‌ وا له‌ ئه‌مه‌ريكيه‌كانيش ده‌كات كه‌ سنوورێك بۆ فشاره‌كانی خۆيان له‌سه‌ر كورد دابنێن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;هاوكات، كورد ده‌توانێ مه‌رجی هاوكاری له‌سه‌ر حيزبی ئيسلامی دابنێ و كارێكی وا بكات كه‌ له‌ ئاستی سه‌رۆكايه‌تی كۆمار و ئه‌نجومه‌نی وه‌زيراندا پشتی كورد بگرێ.  خۆ سه‌رۆك كۆمار ده‌توانی كه‌ هه‌ردوو جێگره‌كه‌ی ڕازی بكات بۆ ئه‌وه‌ی بڕگه‌ی (ب)ی ماده‌ی ١٤٠ مۆر بكه‌ن و به‌ زووترين كات ته‌وسيات پێشكه‌شی په‌رله‌مان بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی پانايی ئيداری ناوچه‌ پڕله‌كێشه‌كان دياری بكرێت و زۆری ئه‌و ناوچانه‌ بێنه‌وه‌ سه‌ر كه‌ركوك و سه‌ر هه‌رێم.  تا ئێستا له‌ مه‌حزه‌ری هيچ كۆبوونه‌وه‌يه‌كی سه‌رۆك كۆمار و دووجێگره‌كه‌یدا به‌ڵگه‌ی تاوتوێ كردن و ڕێكه‌وتنیان له‌ سه‌ر ئه‌و بڕگه‌ سه‌ره‌كيه‌ ديار نيه‌.  پێويسته‌ به‌ لانی كه‌مه‌وه‌ هه‌ڵوێستی هه‌رسێكيان له‌مه‌ڕ مادده‌ی ١٤٠ و بڕگه‌ی (ب)دا بۆ مێژوو دياری بكرێ، تاوه‌كو كورد به‌ڵگه‌ی بێ متمانه‌يی نه‌يار و هاوپه‌يمانه‌كانی ده‌ست كه‌وێ.  به‌ڵام دياره‌ كه‌ سه‌رۆك كۆمار و ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی كورد له‌ به‌غدا گرنگيان زياتر به‌ دڵڕاگرتنی ئه‌وانه‌ و ڕاكێشانيان داوه‌ له‌وه‌ی كه‌ بيانخه‌نه‌ ژێر فشاره‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;لۆبی ده‌ره‌كی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پێويسته‌ حكومه‌تی هه‌رێم كاری ته‌نسيقی لۆبيكردن له‌ به‌غدا و له‌ ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و له‌ ته‌واوی جيهان بگرێته‌ ئه‌ستۆ و به‌ هه‌ڵمه‌تێكی تازه‌وه‌ جۆش بداته‌ ئه‌و هه‌وڵانه‌ی بۆ ڕاكێشانی دۆستان ده‌درێ.  ڕاسته‌ ته‌ركيز و ته‌نسيقی لۆبی كردن له‌ وڵاتانی وه‌ك ئه‌مه‌ريكا و به‌ريتانيا ڕوويان له‌ زياده‌يه‌ و كاری شايان ئه‌نجام دراون، به‌لام هێشتا له‌ ئاستی خوازراودا نين.  جارێ هه‌وڵه‌كان كاری هه‌ره‌وه‌زی هه‌مه‌لايه‌نه‌يان پێوه‌ ديار نيه‌.  چاوه‌ڕوان ده‌كرێت كه‌وا نه‌ك ته‌نيا پارتی و يه‌كێتی هاوكاری يه‌كتری بكه‌ن، به‌ڵكو پێويسته‌ ته‌واوی كۆمه‌ڵگای كورده‌واری به‌شدار بێ و ڕووی لۆبيكردنيان به‌هه‌مان ئاراسته‌ بێت.  لۆبيكردن بۆ نه‌ته‌وه‌يه‌كی بێ ده‌وڵه‌ت پێويستی‌ به‌ به‌شداری سه‌دان هه‌زار، و بگره‌ مليۆنان كوردی هه‌نده‌رانه‌‌ بۆ ئه‌وه‌ی دۆست و نه‌ياره‌كان نه‌توانن بزوتنه‌وه‌كه‌ بخه‌نه پشت گوێ و مافی مرۆڤی كورد بكه‌نه‌ قوربانی به‌رژه‌وه‌نديه‌ ده‌وڵه‌تيه‌كان.  ئه‌ركی ڕێكخستن و ته‌نسيق كردنيش بۆ ئه‌و ده‌ره‌نجامه‌ له‌ ئه‌ستۆی نوێنه‌رانی حكومه‌تی هه‌رێمدايه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕه‌فتاری كورد له‌ ناوچه‌ پڕكێشه‌كان&lt;br /&gt;سه‌ركرده‌كانی كورد ناڕه‌زايی له‌ بڕياره‌ ديكتاتۆريه‌كانی ماليكی ده‌رده‌بڕن و تاوانی ئه‌و كرژيه‌ی دوايی ده‌خه‌نه‌ ئه‌ستۆ.  به‌ڵام له‌ ڕاستيدا، پێويسته‌ كورد به‌خۆی دابچێته‌وه‌ و گله‌يی زياتر له‌خۆی بكات.  جارێ مانه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ (پاسه‌وانی هه‌رێم) له‌ ناوچه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم ناياساييه‌.  ڕاسته‌ ماليكی داوای يارمه‌تی له‌ كورد كرد بۆ ئه‌وه‌ی شه‌ڕی تيرۆری بۆ بكات و ناوچه‌ی (دياله)ی بۆ كۆنتڕۆڵ بكات.  به‌ڵام كه‌ حكومه‌ت داوای كشانه‌وه‌ی ليوای پێشمه‌رگه‌ی كرد، كورد داواكه‌ی پشتگوێ خست.  خۆ هێزی پێشمه‌رگه‌ و ده‌زگا موخابه‌راتی و ئاسايشيه‌كانی كورد له‌ ناوچه‌ پڕكێشه‌كاندا سومعه‌يه‌كی باشيان بۆ خۆيان و بۆ كورد دروست نه‌كردوه‌.  كاريان بێ ته‌نسيقه‌ و به‌ فه‌رمانی حيزبی (نه‌ك حكومه‌تی هه‌رێم) كار ده‌كه‌ن و له‌ ڕ‌‌ه‌فتاری گه‌نده‌ڵيی و ناياساييدا به‌ڕه‌ڵڵاييان پێوه‌ دياره و له‌ كاتی كرژيشدا هه‌ڵوێستی نه‌ژادپه‌رستانه‌يان له‌ هی نه‌ياره‌كان خراپتره‌‌.  له‌جياتی ئه‌وانه‌ پێويسته‌‌ كورد پڕۆژه‌ی به‌ديموكراسيكردنی عيراقی (بۆ كورد و غه‌يره‌ كورد) هه‌بێ، و به‌رنامه‌ی گه‌شه‌پێدانی كه‌لتوری و خزمه‌تگوزاری شاره‌كانی هه‌بێ بۆ ئه‌وه‌ی دڵی كورد و غه‌يره‌ كورده‌كانی پێ ڕاكێشی. &lt;br /&gt;ته‌ركيزی كورد زياتر له‌ سه‌ر ناوچه‌‌كانی ده‌سه‌ڵات (هه‌ولێر و به‌غدا) و ناوچه‌ ئابووریه‌ پڕكێشه‌كانه (وه‌ك كه‌ركوك و خانه‌قين)‌.  كه‌چی ژماره‌يه‌كی زۆری كوردی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم له‌ شارو دێهاته‌كانی ده‌ره‌وه‌ی چه‌قه‌كانی ده‌سه‌ڵات و ئابووری ده‌ژين، هه‌ر له‌ موسڵ و دياله‌وه‌ بگره‌ هه‌تا ده‌گاته‌ به‌غدا و به‌سڕه.  پێويسته‌ حيزبه‌ كورديه‌كان به‌رنامه‌ و ستراتيژيه‌تی نه‌ته‌وه‌ييان بۆ ئه‌و كوردانه‌ش هه‌بێ، نه‌ك ته‌نيا بۆ كوردی هه‌رێم و ناوچه‌ پڕكێشه‌كان. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پێشمه‌رگه‌كان كێن؟&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئيمڕۆ پێناسه‌ی پێشمه‌رگه‌ بووه‌ته‌ مايه‌ی سه‌رلێشێوان و بگره‌ ئيحراج بوون.  جارێ له‌ نێوان "پاسه‌وانی هه‌رێم" و "هێزی فه‌رمانده‌" و "چه‌كداری حيزب" و "پاسه‌وانی مه‌سئوله‌كان"، حيسابه‌كان وون بوون.  ديار نيه‌ ئايا كێ سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌يه‌، كاميان سوپايه‌، و كاميان ميليشيايه‌.  خۆ له‌ ڕووی داراييه‌وه‌، سه‌رچاوه‌ی مووچه‌كان تێكه‌ڵن و له‌ ڕووی وه‌لائيشه‌وه‌ هه‌ريه‌كه‌يان ڕووی له‌ قيبله‌يه‌كی جيايه‌.  ئه‌و ئاڵۆزی و به‌ڕه‌ڵاييه‌ نه‌ك ته‌نيا كێشه‌كانی ده‌سه‌ڵات و ئيداره‌ و بودجه‌ی له‌ هه‌رێم ئاڵۆز كردوه‌، به‌ڵكو بيانووی داوه‌ته‌ به‌غدا كه‌ حيسابی ميليشيايه‌كی ئه‌ناركيستی وه‌ك (له‌شكری مه‌هدی) و (مه‌جاليسی ئه‌لسه‌حوه‌) بۆ پێشمه‌رگه‌ بكرێ.  ئايا پێويسته‌ ناوی پێشمه‌رگه‌ له‌‌ پاسه‌وانی هه‌‌موو مه‌سئولێك و هه‌موو سه‌رباز و چه‌كدارێكی كورد بنرێت.  كوردستان له‌ حاله‌تی شۆڕشدا نيه‌ و ئيمڕۆ له‌ سه‌رده‌می حوكمڕانيدا پێويستی به‌ له‌شكرێكی نيزامی و هێزی پۆليسه‌، نه‌ك هێزی پێشمه‌رگه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;باشترين شێوه بۆ ئه‌وه‌ی ناوی پێشمه‌رگه‌ به‌ پيرۆزی بپارێزرێت ئه‌وه‌يه‌ كه‌ ته‌نيا بۆ سه‌ربازه‌ نيزاميه‌كانی سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی به‌رگری به‌كار بێت.  باشترين خزمه‌تيش بۆ بزوتنه‌وه‌ی كورد ئه‌وه‌يه‌ كه‌ له‌شكره‌ نيزاميه‌كه‌ی (پێشمه‌رگه‌كه‌ی) له‌ ئاستێكی به‌رزی ڕاهێناندا بێ و به‌ نوێترين چه‌ك و تۆكمه‌ترين هه‌يكه‌لی ڕێكخراویه‌وه‌ پته‌و بكرێ.  هيچ به‌ڵگه‌يه‌ك نيه‌ كه‌ بيسه‌لمێنێ كه‌وا ئاستی ئاماده‌باشی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان ئيمڕۆ به‌ ڕاده‌يه‌كه‌ كه‌ به‌ری هێرشی سوپای عيراقی بگرێت، چی جای هێرشی ده‌وڵه‌ته‌ دراوسێكان.  بۆيه‌ ساغ كردنه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌ی پێشمه‌رگه‌ و بودجه‌ی پێشمه‌رگه‌ و ڕێكخستنی ئيداری و عه‌سكه‌ری هێزی چه‌كداری هه‌رێم مه‌سه‌له‌يه‌كی چاره‌نوس سازه‌ و پێويسته‌ ئه‌وله‌ويه‌تی پێ بدرێت. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;چاكسازی و ده‌وڵه‌تسازيی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ ئێستا و ئاينده‌دا، مه‌حاڵه‌ كورد بتوانێ له‌ گه‌مه‌ ئاڵۆزه‌كه‌ی سياسی عيراقی و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و ئاستی جيهانيدا حيسابی ياريكه‌رێكی جيددی بۆ بكرێ وه‌يان تێدا به‌ براوه‌ لێی ده‌ربچێ.  به‌بێ ئه‌وه‌ی هه‌رێم پته‌و بێ و موئه‌سسه‌ساتی بێ و خه‌لكی هه‌رێم له‌ حوكمی سه‌ركرده‌كان ڕازی بێ، كارتی هه‌ڕ‌‌ه‌شه‌ی كوردی قه‌ت به‌ هێز نابێ.  دوژمنانی كورد قوماريان له‌سه‌ر شلۆقی ئيداره‌ی هه‌رێم و بێ ته‌ركيزيی سه‌ركرده‌كان و به‌رژه‌وه‌ندیپه‌رستێتی بڕيارده‌ره‌كانه.  نه‌ياره‌كان ئه‌و فاكته‌رانه‌يان به‌ سه‌ركه‌وتويی ئيستيغلال كردوه‌.  هه‌ركاتێك لايه‌نی عيراقی بيه‌وێ فشار بخاته‌ سه‌ر سه‌ركرده‌كانی كورد بۆ ئه‌وه‌ی سازشيان پێ بكات، ئه‌وا مه‌سه‌له‌ی داهاتی گومرگ و كۆنتراكتی ناياسايی نه‌وت و به‌فيڕۆبردنی بودجه‌ و بوونی " ميليشيای" پێشمه‌رگه‌ دێنێته‌ سه‌رمێز، و به‌ هۆيانه‌وه‌ پاشه‌كشه‌ به‌ سه‌كرده‌كانی كورد ده‌كات.  پێويسته‌ سه‌ركرده‌كان دووربين بن و قوربانی به‌ به‌رژه‌وه‌نديه‌ هه‌نووكه‌يی و تايبه‌ته‌كان بده‌ن و به‌ سه‌بره‌وه‌ سه‌يری ئه‌و ئاينده‌يه‌ بكه‌ن كه‌ هه‌رخۆيان پێش ميلله‌تيان تێيدا سوودمه‌ند ده‌بن.  پێويسته‌ به‌ شه‌فافيه‌تی داراييه‌وه‌ و به‌ متمانه‌ی به‌ڵگه‌ی زه‌قه‌وه‌ بكه‌ونه‌ شه‌ڕه‌ گفتوگۆ له‌گه‌ڵ به‌غدا و بكه‌ونه‌ شه‌ڕه‌لۆبی له‌ لای زلهێز.  ئيمڕۆ له‌لای زلهێز و وڵاته‌ ئه‌وروپاييه‌كان و بگره‌ دۆسته‌ دێڕينه‌كانی كورد، حوكمڕانيی كوردی مايه‌ی سوخريه‌يه‌ و مه‌شخه‌ڵی لۆبی كردنی لێ كوژاوه‌ته‌وه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕێڕه‌وی پاپۆڕی هه‌رێم&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;زنجيره‌ ده‌ستكه‌وت و سه‌ركه‌وتنه‌كانی يه‌كه‌م سێ ساڵی دوای ڕوخانی ڕژێم جۆره‌ سه‌رخۆشيه‌كی سياسی هێنايه‌ كايه‌وه‌ و باری ده‌روونی سه‌ركرده‌كانی كوردی گه‌يانده‌ ئاستی زيده‌ دڵنيايی، وه‌ك بڵێی له‌مه‌ودوا به‌ هۆی هاوكاری ئه‌مه‌ريكی و ڕۆڵی نێوده‌وڵه‌تیه‌وه‌، هه‌رێمی كوردستانی باشوور حيسابی ده‌وڵه‌تی بۆ ده‌كرێت.  كه‌چی له‌ گه‌رمه‌ی سه‌ركه‌وتنه‌كاندا، پێشبينی كردن له‌ قه‌يرانه‌ يه‌ك له‌دوای يه‌كه‌كانی ئێستای هه‌رێمی كوردستان و داهاتنی قۆناخی پاشه‌كشه‌ی كورد له‌ عيراقدا، كارێكی ئاسان بوو.  بۆيه‌ خه‌ڵكی كوردستان چاوه‌ڕوان بوو كه‌ سه‌ركرده‌كان هه‌موو توانا و هيممه‌تی هه‌ره‌وه‌زیان بخه‌نه‌ گه‌ڕ، وه‌ به‌ هونه‌ر و زانستێكی سه‌رده‌ميانه‌ پاپۆڕی هه‌رێم له‌ زونگاوی عيراقدا به‌ ئاڕاسته‌ی ڕزگاربوون لێخوڕن.  دياره‌ كه‌ ئه‌وه‌يان نه‌هاته‌ دی.  له‌ جياتيان سه‌ركرده‌كان به‌ شێوازی كلاسيكی كوردانه‌ خه‌ريكی سياسه‌تی كاردانه‌وه‌ و پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندی تايبه‌ت بوون، بۆيه‌ش ڕێڕه‌وی پاپۆڕی هه‌رێم وا له‌ گێژاوكی حه‌له‌زۆنیدا سه‌ربه‌ره‌وخوار ڕووی له‌ نقومبوونه‌‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;خه‌ريكه‌ قه‌يرانه‌ ناوه‌كيه‌كان و پاشه‌كشه‌ ده‌ره‌كيه‌كان ته‌می كه‌ئابه‌يه‌كی سه‌رتاسه‌ريی  به‌سه‌ر كوردستاندا دێنن.   زۆرينه‌ی خه‌لكی هه‌رێم بێ چاره‌ و داخله‌دڵ چاوه‌ڕێی ده‌ستی قه‌ده‌ره‌‌، و بايی ئه‌وه‌نده‌ ڕقی هه‌ڵساوه‌ كه‌ ئاماده‌يه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی داهاتوودا سزای پارتی و يه‌كێتی و سه‌ركرده‌كانيان بدات.  ئه‌گه‌ر له‌وماوه‌ كورته‌ی له‌به‌رده‌مدايه‌، سه‌ركرده‌كانی بڕيارده‌ره‌كانی كورد به‌خۆ نه‌كه‌ون و به‌ دووده‌نگی ميلله‌ت نه‌يه‌ن و وڵاتپه‌رستانه‌ به‌ره‌نگاری ڕووداوه‌ ترسێنه‌ره‌كان نه‌بنه‌وه‌، ئه‌وا به‌بێ گومان گورزێكی مه‌چه‌كشكێنتر به‌ بزوتنه‌وه‌ی كورد ده‌كه‌وێ.  ئه‌گه‌ر گله‌يی گورزه‌كانی پێشتر له‌ دوژمن كرابن، ئه‌وجاره‌يان ده‌بێ گله‌يی دۆڕان له‌ سه‌ركرده‌ بڕيارده‌ره‌كان بكرێ. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;گه‌وره‌ ئاو ده‌ڕژێنێ و گچكه‌ پێی لێ ده‌خشێنێ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌وه‌ ده‌چێ كه‌ قه‌يرانه‌كانی ئيمڕۆی كوردستان له‌ ئاينده‌دا گه‌وره‌تر و تێكهه‌ڵكێشراوتر ببن.  له‌جياتی حكومه‌ت و سه‌ركرده‌كان‌، وا خه‌ڵكی نووسه‌ر و ڕۆشنبير بابه‌ته‌ مه‌ترسيداره‌كان تاوتوێ ده‌كه‌ن و بير له‌ ڕێگاچاره‌كان ده‌كه‌نه‌وه‌ و به‌ نوسراوی پێشنيازه‌كان ده‌خه‌نه‌ به‌رده‌م بڕيارده‌ره‌كان.  ڕه‌خنه‌ زۆر گيراوه‌ و زۆريش بڵاو كراوه‌ته‌وه‌.   فشاری خه‌ڵكی كوردستان، شان به‌ شانی ئافه‌ته‌ ناوه‌كی و ده‌ره‌كيه‌كان، ڕووی له‌ زياد بوونه‌.  به‌لام له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌موو فشار و ده‌نگ ده‌ربڕينه‌ی ميلله‌ت، كه‌چی هێشتا به‌ڵگه‌ی زيندوو نيه‌ كه‌ بيسه‌لمێنێ كه‌وا سه‌ركرده‌كانی كورد ده‌ردی خه‌ڵك و ڕه‌خنه‌ و فشاره‌كان به‌ جيددی وه‌رده‌گرن.  به‌ڵكو له‌جياتيان، ده‌سه‌ڵاتی كوردی به‌بێ منه‌ت و به‌بێ ترس ڕووبه‌ڕووی ڕه‌خنه‌كان بووته‌وه، و كه‌وتۆته‌ تۆقاندنی نووسه‌ر و ڕۆشنبيران، و به‌و جۆره‌ ده‌ستی گه‌نده‌ڵيی و وڵات تێكدانی به‌ڕه‌ڵا كردوه‌‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;كه‌ڵتووری ميلله‌ت، به‌چاك يان به‌ خراپ، له‌ ڕێگه‌ی سه‌ركرده‌وه‌ دروست ده‌بێ وه‌يان ده‌گۆڕێت. هه‌تا دوو سه‌ركرده‌ بڕيارده‌ره‌كه‌ی پارتی و يه‌كێتی بڕياری چاره‌نوس ساز نه‌ده‌ن و ده‌ست به‌ پڕۆسه‌ی وڵاتسازی نه‌كه‌ن، كه‌ڵتوور‌ی گه‌نده‌ڵی و وڵاتكاول كردن له‌ هه‌رێمدا‌ هه‌ر به‌رده‌وام ده‌بێ. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئيمڕۆ سه‌ركرده‌ بڕيارده‌ره‌كانی كورد ده‌توانن ياسا سه‌روه‌ركه‌ن و ميلله‌ت له‌ ژێر سايه‌ی دادوه‌ری كۆمه‌ڵايه‌تی په‌روه‌رده‌ بكه‌ن.  نيه‌تچاكی سه‌ركرده‌كان بۆ وڵاتسازی و به‌ره‌وپێشه‌وه‌بردنی هه‌رێم له‌و بڕياره‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات كه‌ دوو سه‌ركرده‌‌ لوتكه‌ييه‌ بڕيارده‌ره‌كه‌ی پارتی و يه‌كێتی ده‌يده‌ن.  ده‌بێ له‌ خۆيانه‌وه‌ ده‌ست پێ بكه‌ن و كه‌لتووری ياسا سه‌روه‌ركردن دابهێنن و به‌ ئيسڕاڕه‌وه‌ به‌دوای پياده‌كردنی به‌رنامه‌ی ڕزگاركردنی بزوتنه‌وه‌ و دامه‌زراندنی بناغه‌ی ده‌وڵه‌ت بكه‌ون.  ئه‌وكاته‌ی سه‌ركرده‌كان ڕێز له‌و ياسايه‌ ده‌گرن كه‌ خۆيان دايده‌نێن و ده‌بنه‌ نموونه‌ی جێبه‌جێكردنی ئه‌و جۆره‌ فه‌رمانانه‌ی كه‌ هه‌ر خۆيان ده‌ری ده‌كه‌ن، ئه‌وكاته‌ ڕه‌عيه‌ی بێ ده‌سه‌ڵات و چاولێكه‌ر چاری نيه‌ له‌ غه‌يری ڕيزگرتن له‌ ياسا و به‌جێگه‌ياندنی فه‌رمان.  واته‌ پڕۆسه‌ی گۆڕينی كه‌ڵتووری پڕ له‌ كه‌مته‌رخه‌می و گه‌نده‌ڵيی و به‌ڕه‌ڵلايی و ياساشكێنی له‌ كوردستاندا، به‌ شێوازی سه‌ربه‌ره‌وخوار ده‌ست پێ ده‌كات و كه‌ ده‌ستی پێ كرد زۆر به‌ خێرايی ئه‌نجام ده‌درێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;دواووشه‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌و دواييه‌، باس له‌ هه‌ڵه‌ی ستراتيژی سياسی سه‌ركرده‌كان زۆر كراوه‌ و پێشنيازی هه‌مه‌جۆر بۆ چاكردنه‌وه‌ی بارودۆخ خراوه‌ته‌ به‌رده‌م، به‌ڵام زۆربه‌ی ئه‌و نوسين و پێشنيازانه‌ به‌ر بای شه‌ماڵ كه‌وتوون و كاريان پێ نه‌كراوه‌.  ئه‌و وتاره‌شيان هه‌وڵێكه‌، سه‌ره‌ڕای بێ ئومێدی، به‌ مه‌به‌ستی دياريكردنی ڕێڕه‌وی سياسه‌تی هه‌رێم له‌ عيراقی نوێدا و به‌ ئامانجی پساندنی زنجيره‌ی پاشه‌كشه‌ و قه‌يرانه‌كان.  له‌وانه‌يه‌ ڕه‌خنه‌ و پێشنيازه‌كانی ناو ئه‌و وتاره‌ وه‌ك ئه‌وانه‌ی نوسه‌رانی پێشتر و دواتر، له‌ لايه‌ن سه‌ركرده‌كانه‌وه‌ پشتگوێ بخرێن.  به‌ڵام تروسكه‌ هيوايه‌ك هه‌رماوه‌ كه‌وا ڕه‌نگه‌ سه‌ركرده‌كانی ئيمڕۆ يان ئه‌وانی ئاينده‌ بۆ ڕزگاركردنی هه‌رێم سوديان لێ وه‌ربگرن.  كاره‌ساتی ميلله‌ت له‌و ڕۆژه‌وه ده‌ست پێده‌كات كه‌ سه‌ركرده‌كان تا ڕاده‌ی بايی بوون بێباك ده‌بن و تا ڕاده‌ی توندڕه‌وی بێ منه‌ت ده‌بن، به بێ به‌زه‌يی ده‌كه‌ونه‌ گيانی نووسه‌ر و ڕۆشنبير و ڕه‌خنه‌گران.  ئه‌و ڕه‌فتارانه‌يش ته‌نيا بێ ئومێدی و ڕق هه‌لسانی خه‌لكی لێ په‌يدا ده‌بێت.  ترسی گه‌وره‌ له‌وه‌دايه‌ كه‌ پڕۆسه‌ی ده‌نگدانی ئاينده‌ به‌ردبارانی به‌دوادابێت. &lt;br /&gt; &lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-3459178484403303876?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/3459178484403303876/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=3459178484403303876' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/3459178484403303876'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/3459178484403303876'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2008/09/blog-post_17.html' title='زنجيره‌ قه‌يرانه‌كانی كورد و به‌رنامه‌ی ڕزگاربوون- به‌شی دووه‌م'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-1321643582912708750</id><published>2008-09-10T09:54:00.000-07:00</published><updated>2008-10-19T10:01:28.536-07:00</updated><title type='text'>زنجيره‌ قه‌يرانه‌كانی كورد و به‌رنامه‌ی ڕزگاربوون</title><content type='html'>&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;تێڕوانينی ستراتيژی و به‌رنامه‌ی ڕزگاربوون له‌ قه‌يرانه‌ يه‌ك له‌دوای يه‌كه‌كان&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌شی يه‌كه‌م:  مه‌ترسيه‌كانی ئاينده‌ و ستراتيژيه‌تی كورد له‌ عيراقدا&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;هاوڵاتی ژماره‌ ٤٥٦ ، ڕۆژی ١٠/۹/٢٠٠٨  لاپه‌ڕه‌ ٥&lt;br /&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;له‌و دواييه‌، بزوتنه‌وه‌ی كوردی باشوور له‌ عيراقدا دووچاری زنجيره‌ قه‌يران و پاشه‌كشه‌یه‌كی چاره‌نوس سازی وا بووه‌‌ كه‌ به‌ هۆيه‌وه‌ ڕێڕه‌وه ستراتيژه‌كه‌ی هه‌ڕێم كه‌وتۆته‌ به‌ر پرسياره‌وه‌.  ده‌سه‌لاتداران له‌ هه‌موو ڕۆژانێكی تر زياتر پێويستيان به‌ لێكۆڵينه‌وه‌ و بيركردنه‌وه‌يه‌‌ بۆ ئه‌وه‌ی ڕێڕ‌‌ه‌وی هه‌رێم له‌ عيراقی تازه‌دا دياری بكه‌ن و زانايانه‌ به‌رنامه‌ی ڕزگاربوون دابڕێژن و هه‌تا ڕۆژی چه‌سپانی مافه‌ بنه‌ڕه‌تيه‌كانی مرۆڤی كورديش پابه‌ندی ببن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌و وتاره‌ دووبه‌شيه‌ هه‌وڵێكه‌ بۆ تاوتوێ كردنی هۆ و فاكته‌ره‌ بنه‌ڕه‌تيه‌كانی قه‌يرانه‌ ناوه‌كی و ده‌ره‌كيه‌كان.  له‌و به‌شه‌ی يه‌كه‌مدا، كاريگه‌ری ڕووداوه‌كانی ئه‌و دواييه‌ی عيراق و مه‌ترسی گۆڕانی پارسه‌نگی هێزه‌ كاريگه‌ره‌كان شی كراونه‌ته‌وه‌، و كه‌موكوڕيه‌كانی ستراتيژيه‌ت و به‌رنامه‌ی كوردی ده‌ست نيشان كراون.  له‌ به‌شی دووه‌می وتاره‌كه‌دا (له‌ هه‌فته‌ی داهاتوودا)، چۆنێتی وه‌رچه‌رخانی ڕێڕه‌و و دۆزينه‌وه‌ی ڕێگاچاره‌كان به‌پێی لۆژيك و هونه‌ری سياسه‌تكاری سه‌رده‌م پێشنياز كراون.‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;عيراقی نوێ و فرسه‌تی سه‌رفرازيی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ دوای شه‌ڕی ڕزگاركرنی عيراق، كورد و شيعه‌ی عه‌ره‌ب به‌ ته‌وژمه‌وه‌ به‌ره‌و به‌غدا كشان و ڕۆڵی پێشڕه‌ويان له‌ دروستكردنی عيراقی نوێ بينی.  هه‌رچی عه‌ره‌بی سوننه بوون، به‌تايبه‌تی به‌عسيه‌ توندڕه‌و‌ و قه‌وميه‌ نه‌ژادپه‌رسته‌كان، ڕێڕه‌وی پڕهه‌ڵه‌یان گرته‌به‌ر و له‌ گێژاوكی خوێناوی تيرۆريزمدا كه‌وتنه‌ مه‌له‌ كردن.  كه‌وتنه‌ دژايه‌تی كردنی زلهێزی ئه‌مه‌ريكی و پڕۆسه‌ی به‌ديموكراسی كردنی عيراق.  ئه‌و چه‌ند گروپه‌ سوننه‌مه‌زهه‌به‌ بچووكانه‌یش كه‌ له‌ پڕۆسه‌ی ديموكراسی و هه‌ڵبژاردنه‌كانی ٢٠٠٥دا به‌شداريان كرد، كه‌مينه بوون و نه‌يانتوانی بۆشايی مه‌رجه‌عيه‌ت پڕ بكه‌نه‌وه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;شيعه‌ی عيراق بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت و داڕێژتنی ده‌ستوور و ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی چاره‌نوسی وڵاته‌كه‌ پێويستیان به‌ هاوپه‌يمانێتی كوردی بوو.  به‌ هه‌مان شێوه‌، ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌جيندا عيراقيه‌كه‌ی، له‌ چه‌ندين لاوه‌ پێويستی به‌ هاوكاری كورد بوو.  ئه‌وانه‌ فرسه‌تی زێڕين بوون بۆ گواستنه‌وه‌ی خه‌باتی كورد بۆ ئاستێكی به‌رزتر و وه‌ده‌ستهێنانی به‌شێك له‌ مافه‌خوراوه‌كانی كورد.  خۆشبه‌ختانه‌، كورد له‌و ماوه‌يه‌دا له‌ ڕووی سياسی و عه‌سكه‌ری و جه‌ماوه‌ريه‌وه‌ باڵاده‌ست و يه‌كخيتاب بوو، و به‌هۆيانه‌وه‌ سه‌ركرده‌كانی كورد توانیان له‌ چه‌ندين سه‌نگه‌ره‌وه‌ ده‌ست له‌ نه‌ياره‌كان بوه‌شێنن و مافه‌ بنه‌ڕه‌تيه‌كانی كورد له‌ ده‌ستووردا جێگير بكه‌ن، و پۆستی سه‌رۆك كۆمار و پۆستی گرنگی وه‌زاری وه‌ربگرن، وه ڕێژه‌ بودجه‌يه‌كی گه‌وره‌تر له‌ ڕێژه‌ی دانيشتوانی هه‌رێم مسۆگه‌ر بكه‌ن.  ئه‌وانه‌ و ده‌يان ده‌ستكه‌وتی تر مايه‌ی ده‌ستخۆشی بوون.  دياره‌ كه‌ ئه‌ركی مسۆگه‌ر كردنی ده‌ستكه‌وته‌كان قورس بوو، به‌ڵام به‌ڵگه‌نه‌ويسته‌ كه‌ ئه‌ركی پاراستن و گه‌شه‌پێدانيان قورستريشه‌، به‌تايبه‌تی له‌ ڕوانگه‌ی لاسه‌نگ بوونی پارسه‌نگی هێزه‌كان به‌ هۆی هه‌ڵسانه‌وه‌ی عه‌ره‌بی سوننه‌ و لاواز بوونی پێكهاته‌كانی ناو هاوپه‌يمانێتی كورد و شيعه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;هه‌ڵسانه‌وه‌ی سوننه‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌و يه‌كدوو ساڵه‌ی دواييدا، سوننه‌ی عه‌ڕه‌ب به‌ يارمه‌تی ئه‌مه‌ريكا و حكومه‌تی به‌غدا توانیان چاره‌نوسی خۆیان وه‌ربچه‌رخێنن و ئيمڕۆ به‌ ئومێدن كه‌ له ئاينده‌يه‌كی نزيكدا به‌ ئاماده‌باشيه‌كی سياسی و عه‌سكه‌ری مه‌زنه‌وه‌ بێنه‌ ناو گۆڕه‌پان.   تيرۆريسته به‌عسيه‌‌كان خۆيان له‌ ئه‌لقاعيده‌ جيا كردۆته‌وه‌ و له‌ دوای شه‌ڕێكی خوێناوی دژبه‌ ئه‌ڵقاعيده‌دا‌، ئارامی له‌ ناوچه‌كانيان خه‌ريكه‌ سه‌قامگير ده‌بێ.  ئه‌وانه‌ به‌ نيازن له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كاندا به‌ گوڕ و ته‌وژمه‌وه‌ به‌شداری له‌ ده‌نگدان بكه‌ن و ژماره‌ موسته‌هه‌قه‌كه‌ی خۆيان له‌ په‌رله‌مانتاران مسۆگه‌ر بكه‌ن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;عه‌ره‌به‌ سوننه‌كان، ده‌وڵه‌تی‌ عيراق به هی خۆيان ده‌زانن وه‌ به‌ ڕه‌وت و سروشتيش له‌ دژی ئێرانن، بۆيه‌ له‌مه‌ودوا ئه‌مه‌ريكيه‌كان و ده‌وڵه‌ته‌ عه‌ره‌بيه‌كان گرنگيه‌كی تايبه‌تيان پێ ده‌ده‌ن و پشتيان بۆ لاوازكردنی نفوزی ئێرانی پێ ده‌به‌ستن.  به‌شێكی ئه‌و گرنگی پێدانه‌ش بێ گومان له‌سه‌ر حيسابی كورد ده‌بێت. جا هه‌ر له‌ سه‌ندنه‌وه‌ی پۆسته‌ سه‌ره‌كيه‌كانی به‌غدا و ڕێژه‌ به‌رزه‌كه‌ی بودجه‌وه‌ بگره‌ هه‌تا ده‌گاته‌ سه‌ر مه‌سه‌له‌ی‌ كه‌ركوك و ناوچه‌ سنووريه پڕله‌كێشه‌‌كان. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;سوننه‌كان دراوسێی مێژوويی كوردن و له‌ ناوچه‌ سنووريه‌كاندا له‌گه‌ڵ كورد تێكه‌ڵن.  ئه‌وانه‌ تێياندايه‌ دۆسته‌ و هه‌يانه‌ دوژمنه‌، به‌ڵام له‌ كۆنه‌وه‌ شه‌ڕه‌به‌رژه‌وه‌ندی و سياسه‌تی داگيركه‌رانه‌ی حكومه‌ته‌ عيراقيه‌كان و كاردانه‌وه‌ی كورد، گرژی له‌نێوانياندا به‌رده‌وام كردوه‌.  عه‌ره‌به‌ سوننه‌كان خۆيان به‌ لاواز نازانن و له‌ ناوچه‌ هاوبه‌شه‌كاندا كاريان له‌ كورد ئاڵۆز كردوه‌.  ئه‌و (١٤٥) هه‌زار چه‌كداره‌ی سه‌ر به‌ (مه‌جاليسی ئه‌لسه‌حوه‌)ش كه‌ ئاماده‌ن بێنه‌ ناو سوپا و پۆليسی عيراقيه‌وه، له‌ ناوچه‌ سنوريه‌كانيان و له‌ پايته‌ختیشدا‌ ده‌بنه‌ پاڵپشتی مه‌رجه‌عه‌ نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌كانيان.  له‌مه‌ودوا سه‌ركرده‌كانی سوننه‌ كارتی ئه‌لقاعيده‌ و په‌يوه‌نديه‌ تازه‌ ئه‌مه‌ريكیه‌كانيان به‌كار ده‌هێنن بۆ ئه‌وه‌ی نفوزی كوردی كه‌م بكه‌نه‌وه‌ و ده‌سه‌ڵاتی حوكمڕانی ناوچه‌ی موسڵ و شه‌نگار و ده‌وروبه‌ری كه‌ركوك و دياله‌ به‌لای خۆياندا بشكێنن.  له‌ ڕێگه‌ی ده‌نگدانيشه‌وه‌ نه‌ك ته‌نيا ڕۆڵی سوننه‌ موفليسه‌كانی وه‌ك (موتله‌گ و عله‌ييان) ناهێلن، به‌ڵكو ته‌نگ به‌ حيزبی ئيسلاميش هه‌ڵده‌چنن و پۆستی سياديان لێ ده‌ستێننه‌وه‌. وا له‌ئێساوه‌ پێشبينی له‌وه‌ ده‌كرێ كه‌وا له‌ خولی داهاتووی په‌رله‌ماندا، سوننه‌ی عه‌ره‌ب به‌ جه‌خته‌وه‌ داوای پۆستی سه‌رۆك كۆماريه‌تی ده‌كات.  ئه‌و پۆسته‌ گرنگه‌ به‌ هيچ عورفێك مافێكی پارێزراوی كورد نه‌بووه‌ و له‌سه‌ر كورديش تاپۆ نه‌كراوه‌.  خۆ يه‌كه‌م سه‌رۆك كۆماری عيراق (غازی ئه‌لياوه‌ر) بوو، كه‌ عه‌ره‌بێكی‌ سوننه‌ بوو.  وه‌ به‌خشينی پۆسته‌كه‌ به‌ مام جه‌لال تاله‌بانی له‌دوای هه‌ڵبژاردنه‌كاندا له‌ ئه‌نجامی ڕێكه‌وتنێكی سياسی كاتی بوو، وه‌ په‌يوه‌نديدار بوو به‌ هه‌يبه‌ت و قورسايی سياسی و ڕۆڵی عيراقپارێزيی خودی تاله‌بانی به‌ پله‌ی يه‌كه‌م، وه‌ به‌ ويستی ئه‌مه‌ريكی و ته‌بايی خيتابی كوردی به‌ پله‌ی دووه‌م.  بۆيه‌، له‌ دوای تاله‌بانی و له‌ دوای هه‌ڵبژاردنی داهاتوو، زۆر زه‌حمه‌ته‌ پۆستی سه‌رۆك كۆمار وه‌يان هه‌رپۆستێكی سيادی تری (وه‌ك وه‌زيری ده‌ر‌ه‌وه‌) بدرێته‌ كورد.  له‌و حاڵه‌ته‌شدا بۆشاييه‌كی مه‌زن له‌ نفوزی كورد له‌ به‌غدا په‌يدا ده‌بێت و باڵی عيراقپه‌رسته‌كان زاڵ ده‌بێت. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;كورد و شيعه:‌ كاميان عيراقيتره‌؟&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;كورد له‌ سه‌رده‌می ئۆپۆزيسيۆنه‌وه‌ تا ئێره‌ پشتی به‌ هاوده‌ردێتی و هاوپه‌يمانێتی شيعه‌ی عيراقی به‌ستبوو.  به‌ڵگه‌نه‌ويسته‌ كه‌ هه‌روه‌ك چۆن كورد به‌ پله‌ی يه‌كه‌م كورده‌ و هه‌رێميه‌ ئه‌وجا عيراقيه‌، شيعه‌كانيش وه‌لائيان بۆ هاومه‌زهه‌به‌كانيان و هه‌رێمه‌كانيان‌ پێشی وه‌لائيانه‌‌ بۆ عيراقێك‌ كه‌ تێيدا له‌ ڕۆژی كوشتنی ئيمامی حوسه‌ينه‌وه‌ تا ڕووخانی سه‌ددام بنده‌سته‌‌ی سوننه‌ بوونه‌.  ئه‌و هاوپه‌يمانێتیه‌ی كورد و شيعه‌ تا ڕاده‌يه‌كی زۆر به‌رهه‌می بۆ هه‌ردوولا هه‌بووه و به‌هۆيه‌وه‌ گورزی مه‌زن له‌ هێزی عه‌ره‌بی سوننه‌‌ دراوه‌ و مه‌ودا عه‌ره‌بيه‌‌كه‌ی عيراقيش خاو كراوه‌ته‌وه‌. به‌ڵام له‌ سايه‌ی ديموكراسيه‌تی په‌رله‌مانيدا، عه‌ره‌بی شيعه‌، كه‌ زۆرينه‌ی دانيشتوانه‌، ته‌واوی عيراق به‌ هی خۆی ده‌زانێ‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;سه‌ره‌ڕای ڕه‌وتی فيدراليزمی خێزانی ئه‌لحه‌كيم، بيركردنه‌وه‌ی مه‌جليسی ئه‌علای ئيسلامی و زۆربه‌ی شيعه‌كان له‌ هی حيزبه‌ كورديه‌كان مه‌ركه‌زيتر و عيراقيتره‌. خۆ ڕێڕه‌وی سياسی بزوتنه‌وه‌ی شيعه‌ی (سه‌دڕی) و حيزبی (ده‌عوه‌) و حيزبی (فه‌زيله‌) به‌ فه‌لسه‌فه‌يه‌كی شيعی عيراقی و تا ڕاده‌يه‌ك عه‌ره‌بپه‌رستيه‌وه‌ دياريكردوه‌.  ئه‌وانه‌ له‌ يه‌كه‌م ڕۆژه‌وه‌ نه‌يانشاردۆته‌وه‌ كه‌وا ڕێگه‌ به‌ نوری ئه‌لماليكی ناده‌ن كه‌ركوك ته‌سليمی كوردان بكاته‌وه‌. هه‌ڵبه‌ت له‌ به‌رژه‌وه‌ندی عيراقی عه‌ره‌بيدا نيه‌ كه‌ كه‌ركوك و هه‌رێمی كوردستان له‌ وڵاته‌كه‌ جيابێته‌وه‌، وه‌ له‌ هيچ سياسه‌تمه‌دارێكی ده‌سه‌ڵاتداری به‌غدا قه‌بوول ناكرێ كه‌ به‌ سازش كردن ڕێگه‌ی سه‌ربه‌خۆيی بۆ هه‌رێم خۆش بكات.  وه‌ ئاشكرايه‌ كه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی هه‌ر ده‌سه‌ڵاتدارێكی به‌غدا دايه‌ ئه‌وه‌نده‌ی بۆی بچێته‌ سه‌ر هه‌وڵدات قه‌واره‌ی ده‌سه‌ڵات و به‌رژه‌وه‌نديه‌كانی فراوانتر بكات.  بۆيه‌، ئاساييه‌ كه‌ شيعه‌ی عيراقی به‌ نيازی پاراستنی يه‌كێتی خاكی عيراقه‌وه‌ ده‌ستووری به‌غدا و ياساكانی حوكمڕانی و سياسه‌تی ناوه‌كی داده‌ڕێژن، كه‌ ئه‌وانه‌يش له‌ سروشته‌وه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی ڕه‌وتی سياسه‌تی كوردين‌ و له‌ ئاينده‌دا ده‌بنه‌‌ مايه‌ی كرژيی نێوان هاوپه‌يمانه‌كان. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌گه‌ر له‌ زۆربه‌ی مشتومڕه‌كاندا شيعه‌كان لايه‌نگيری كورديان گرتبێ، كه‌چی كه‌ كار ده‌گاته‌ سه‌ر ئه‌و بڕياره‌ چاره‌نوس سازانه‌ی كه‌ له‌وانه‌يه‌ كورد له‌ سه‌ربه‌خۆيی نزيك بكاته‌وه‌‌، ئه‌وانيش ده‌بنه‌ ڕێگر.  ئه‌وان و سوننه‌كان ئه‌وه‌ی له‌ ده‌ستيان بێت، چ به‌ پلان و چ به‌ پيلان، بێ شه‌رم ده‌يكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ڕێگه‌ له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی كه‌ركوك بۆ سه‌ر هه‌رێم بگرن ‌. خۆ‌ كۆی ده‌نگی ئه‌وانه‌ به‌سه‌رهی كورد و دۆسته‌كانیدا زاڵه.  ئه‌و فاكته‌رانه‌ و پاڵپشتێی ئه‌مه‌ريكی، متمانه‌يان به‌ سه‌رۆك وه‌زيرانی عيراق داوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌مه‌ودوا به‌بێ ترس خۆی له‌و جۆره‌ بابه‌ته‌ به‌ره‌نگاريانه‌ نه‌دزێته‌وه‌.  بۆيه‌ كورد ناتوانێ پشت به‌و به‌ڵێنانه‌ی مه‌ركه‌ز ببه‌ستێ كه‌ له‌ كاتی لاوازيدا به‌كوردی داوه‌.  ئه‌و سه‌ركردانه‌ی كورديش كه‌ پشتيان به‌ به‌ڵێنه‌كانی ماليكی به‌ستووه‌ ده‌بێ به‌ خۆيان دابچنه‌وه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئايا كورد له‌ عيراق ميوانه‌؟&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌وا چه‌رخێكه‌ باشووری كوردستان به‌ دۆڵی ڕافيده‌ينه‌وه‌ لكاوه‌ و دياره‌ كه‌ تا ماوه‌يه‌كی درێژی ديارينه‌كراويش هه‌ر وا ده‌مێنێت. خۆ ئه‌گه‌ر له‌ سه‌رده‌می دوای شه‌ڕی ڕزگاركردنی عيراق تروسكه‌ چانسێكی جيابوونه‌وه‌ هاتبێته‌ كايه‌وه‌، ئه‌وا ئێستا له‌ ڕێگای ده‌ستوور و دارايی و چه‌ندين ميكانيزمی تره‌وه‌، هه‌رێمی كوردستانی باشوور به‌ عيراقه‌وه‌ نوسێندرايه‌وه‌‌. جا بيه‌وێ يان نه‌يه‌وێ ئيمڕۆ كوردی باشوورعيراقيه‌ و خۆيشی تێدا خاوه‌نماڵه‌. خۆ ئه‌گه‌ر كورد دوودڵ بێ و خۆی له‌ به‌غدادا به‌ ميوان بزانێ، ئه‌وا بێ گومان عيراقيه‌كانی تريش به‌ چاوی ميوانه‌وه‌ سه‌يری ده‌كه‌ن و‌ حيسابی بێگانه‌ی بۆ ده‌كه‌ن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;وه‌ك بووه‌ته‌ كه‌ڵتور، سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم له‌ كاتی سه‌ردانی به‌غدا و گفتۆگۆكردندا وه‌ك بێگانه‌ و نوێنه‌ری ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ هه‌ڵوێستيان نواندوه‌. وه‌ به‌ زمانی "ئێمه‌ و ئێوه‌" له‌گه‌ڵ شه‌ريكه‌ عيراقيه‌كان دواون.  له‌ هه‌موو ئاستێك و له‌ هه‌موو بۆنه‌یه‌كدا، جه‌خت له‌سه‌ر مافی جيابوونه‌وه‌ی كورد له‌ عيراق ده‌كه‌ن و منه‌تی پێكه‌وه‌ژيانی "ئيختياری" له‌سه‌ر عه‌ره‌ب ده‌كه‌ن.  واته‌، ئه‌گه‌ر داوايه‌ هه‌رێمپه‌رستيه‌كانی كورد جێبه‌جێ نه‌كرا وه‌يان زروفی شياو هاته‌ كايه‌وه‌، ئه‌وا به‌وزوانه‌ هه‌رێم له‌ عيراق جيا ده‌كه‌نه‌وه‌.   ئه‌گه‌ر كورد عيراقی ناوێت و هه‌رده‌م ئاواتی جيابوونه‌وه‌ و سه‌ربه‌خۆيی به‌بيرعيراقيه‌كانی تر بهێنێته‌وه‌، ئايا چۆن چاوه‌ڕوان ده‌كرێ عيراقيه‌كانی تر ئه‌و ئاواتانه‌ی كورد له‌بير بكه‌ن، وه‌يان ناوچه‌ كورديه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێميش به‌ بێ كێشه‌ بخه‌نه‌ سه‌رهه‌رێم؟  به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، هه‌تا بۆيان بكرێ له‌ ڕووبه‌ری خاكه‌كه‌ی و قه‌واره‌ی سامانه‌كه‌ی كه‌م ده‌كه‌نه‌وه. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;سه‌رۆكی هه‌رێم‌ له‌ كۆمه‌ڵگای سياسی ناو به‌غدا به‌ گفتوگۆچيه‌كی ڕه‌ق و‌ سه‌ركرده‌يه‌كی جياخواز ناسراوه‌.  خۆی له‌ ميدياكاندا دانی به‌وه‌دا ناوه‌ كه‌ ڕقی له‌ ژيانی ناو به‌غدايه‌ و مه‌گه‌ر به‌ مه‌جبووری نه‌بێت هه‌تا بۆی بكرێت ناچێته‌ ئه‌و شاره‌‌‌وه‌.  به‌رامبه‌ر كاميرای كه‌ناڵی (ئه‌لعه‌ره‌بيه) به‌ بێ دوودڵی ده‌ری بڕيوه‌ كه‌وا كاتی ئيعلان كردنی هێشتا نه‌هاتوه، ده‌نا مه‌سه‌له‌ی به‌ده‌وڵه‌تبوونی هه‌رێم مه‌سه‌له‌ی كاته و له‌ ماوه‌ی ته‌مه‌نی خۆيدا دێته‌دی.  ئه‌و‌‌ هه‌ڵوێستانه‌ نه‌ك ته‌نيا شه‌ريكه‌ عيراقيه‌كانی ناو چه‌قی ده‌سه‌ڵاتی له‌ سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم دڵسارد و دڵڕه‌ق ده‌كه‌ن، به‌ڵكو ته‌واوی دۆست و دوژمنه ده‌ره‌كی و ناوه‌كيه‌كان ده‌خه‌نه‌ خه‌نده‌قی نه‌ياره‌كان و به‌هۆيه‌وه‌ شه‌ڕ له‌ كورد ئاڵۆزتر ده‌كه‌ن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ڵێ سه‌رۆكی هه‌رێم ده‌مێكه‌ هه‌وڵی دڵنياكردنه‌وه‌ی عيراقيه‌كانی داوه‌ و ده‌يه‌وێ ئينتيباعی جياخوازی له‌سه‌ر لابچێ، وه‌ له‌ ديمانه‌ ڕۆژنامه‌وانيه‌كاندا هه‌رده‌م جه‌خت له‌سه‌ر عيراقێتی هه‌رێم و عيراقپارێزی خۆی ده‌كاته‌وه‌.  به‌ڵام گۆته‌كانی دڵنياكه‌ره‌وه‌ نين و عه‌ره‌به‌كان چاوه‌ڕێن كورد به‌ كردار بيسه‌لمێنێ‌.  له‌ مانگی ديسه‌مبه‌ری ڕابوردوودا سه‌رۆكی هه‌رێم كۆنفرانسی خوێندنی باڵای ئينته‌رناسيونالی كرده‌ بۆنه‌يه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی په‌يامی عيراقپارێزی خۆی و عيراقپه‌روه‌رێتی حكومه‌تی هه‌رێم له‌ ڕێگای ئه‌كاديميه‌كانه‌وه‌ به‌ باقی عيراق بگه‌يه‌نێ.  له‌ دوای سرودی (ئه‌ی ڕه‌قيب) كۆنفرانس ده‌ستی پێ كرد و سه‌رۆكی هه‌رێم وتارێكی دڵنياكه‌ره‌وه‌ی تێروته‌سه‌لی  پێشكه‌ش كرد.   كه‌چی هيچ كام له‌ سه‌رۆك زانكۆ و شانده‌ ئه‌كاديميه‌ عه‌ره‌به‌كان قه‌ناعه‌تیان به‌ قسه‌كان‌ نه‌هات و به‌ ڕاشكاوانه‌ وون بوونی ئاڵا و سرودی نيشتيمانی عيراقی (سلام جمهوری)يان كرده‌ به‌ڵگه بۆ جياوازی نێوان گۆته‌ و كردار (قه‌ول و فيعل).  له‌ ڕاستيشدا، هۆی لێنه‌دانی سرودی نيشتيمانيش هه‌ڵه‌يه‌كی هونه‌ری و ته‌كنيكی بوو ده‌نا له‌ به‌رنامه‌دا بوو كه‌ له‌ دوای سرودی كوردی لێ بدرێت. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;كوردستانێتی سه‌ركرده‌كان&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم عيراقيانه‌ هه‌ڵسوكه‌وتيان نه‌كردوه‌، كه‌چی به‌ڵگه‌‌كان نايسه‌لمێنن كه‌ كوردستانيانه و هه‌رمێپه‌رستانه‌ هه‌ڵسوكه‌وتيان كردووه‌.  بۆيه‌ به‌لای هه‌رچاودێرێكی سياسيه‌وه‌، به‌راوردی له‌نێوان سياسه‌تی ڕۆژانه‌ی سه‌ركرده‌كانی كورد و خه‌ونی به‌ده‌وڵه‌تكردنی كوردستان جێگای ‌سه‌رسوڕمانه.  هه‌تا ئێستا كاری ئه‌و سه‌ركردانه‌ له‌ قالبی موزايه‌ده‌ و شه‌ڕه‌ميديا تێنه‌په‌ڕيوه‌.  له‌ كرداری هيچياندا ده‌ر‌نه‌كه‌وتووه‌ كه‌وا پڕۆژه‌ی ده‌وڵه‌تی كورديان هه‌يه‌ و به‌ ‌ته‌ركيزه‌وه‌ له‌ ناوه‌وه‌ی ئيداره‌ی هه‌رێم و له‌ ناوچه‌ سنووريه‌ پڕله‌كێشه‌كان و له‌ سه‌ر شانۆی نێوده‌وڵه‌تيدا كارێكی شايانیان بۆ ئه‌و جۆره‌ پڕۆژه‌يه‌ ئه‌نجامداوه‌.   ده‌ستووری ديموكراسی هه‌رێم سه‌ری ديار نيه‌، باری هه‌رێم وا به‌ره‌و خراپيه‌، ياسا سه‌روه‌ر نيه‌، گه‌نده‌ڵيی به‌ره‌و زياديه‌، هه‌ڵمه‌تی چاكسازی و به‌ موئه‌سسه‌سه‌كردن و دامه‌زراندنی بنه‌مای حوكمڕانی ده‌ستی پێ نه‌كردوه‌.  تا ئێستا به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌ نيه‌ كه‌ سه‌ركرده‌كانی كورد نيه‌تی چاكردنی بارودۆخيان هه‌يه‌، وه‌يان له‌ مه‌سه‌له‌ی په‌روه‌رده‌ی كاديری پيشه‌يی و پته‌وكردنی توانای پيشه‌يی و ڕۆشنبيری و ئيداری و سياسی كوردستان جيددين، وه‌يان ده‌يانه‌وێ جۆره‌ قه‌ڵايه‌ك بۆ دۆزه‌كه‌يان دروستكه‌ن كه‌ به‌ هه‌ڕه‌شه‌ی ده‌ره‌كی نه‌ڕوخێت. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئيتر جێگه‌ی سه‌رسوڕمان نيه‌ كه‌ زۆرينه‌ی خه‌ڵكی كوردستان‌ له‌ پارتی و يه‌كێتی و سه‌ركرده‌ بڕيارده‌ره‌كانيان ناڕازينه‌ و ئاماده‌ نين له‌ هه‌ڵبژاردنی داهاتوودا ده‌نگ به‌ ليستی كوردی بده‌ن.  سه‌ره‌ڕای هه‌ڕ‌ه‌شه‌ی مووچه‌بڕين و درێژكردنه‌وه‌ی ماوه‌ی تۆماركردنی ناوه‌كان‌، ته‌نيا (يه‌ك له‌ ده‌)ی خه‌ڵكی هه‌رێم له‌ مه‌ڵبه‌نده‌كانی هه‌ڵبژاردندا خۆیان ناونوس كردوه‌‌.  ئه‌و خه‌ڵكه‌‌ دڵنيان له‌وه‌ی كه‌ ئه‌و جۆره‌ بايكۆته‌ زه‌ره‌رمه‌نده‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندی دوژمندايه‌، به‌ڵام له‌ تووڕه‌يی و بێچاره‌يیدا ئاماده‌ن كه‌ باجی سزادانی سه‌ركرده‌كانيان بده‌ن.   ڕه‌نگه‌ سه‌ركرده‌كانیش له‌وه‌دا بێ منه‌ت بن چونكه‌ هێشتا ديار نيه‌ ئايا هه‌ڵبژاردنی پارێزگاكان له‌ هه‌رێمدا ده‌كرێ (چونكه‌ ياساكه‌ بۆ ئه‌و پارێزگايانه‌يه‌ كه‌ له‌ ئيقليمدا ڕێكنه‌خراون)، وه‌ هه‌روه‌ها بايكۆته‌كه‌ كار ناكاته‌ سه‌ر ڕێژه‌ی ده‌نگدان و ژماره‌ی ئه‌ندامه‌ هه‌ڵبژێردراوه‌كان.  دياره‌ كه‌ بايی ئه‌وه‌نده‌ش له‌خۆيان دڵنيان كه حيزبی تری ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌لات ناتوانێ جێگه‌يان پێ له‌ق بكات چونكه‌ ده‌توانن بۆكسه‌كان به‌بێ به‌شداريی ‌ خه‌ڵك پڕده‌نگ بكه‌ن.  به‌ڵام له‌وانه‌شه‌ ئه‌وجاره‌يان ئه‌وه‌ زه‌حمه‌ت بێ چونكه‌ هه‌وڵه‌كان بۆ ئه‌وه‌ن كه‌ ڕێگه‌ی پێشێلكاری بگيرێت. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;باجی بێ به‌رنامه‌يی كورد&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕووداوه‌ سياسی و عه‌سكه‌ری و ئاساييشيه‌كانی عیراق هه‌موويان به‌يه‌كه‌وه‌ به‌ستراونه‌ته‌وه‌.  له‌ گه‌مه‌ی سياسيدا، ئه‌و لايه‌نه‌ی ستراتيژيه‌تی ڕوون بێ و به‌رنامه‌ی درێژخايه‌نی بۆ پياده‌كردنی ئه‌جينداكانی هه‌بێ، ئه‌وا له‌ چه‌ندين سه‌نگه‌ره‌وه‌ ده‌توانێ ياری له‌ دوژمن بباته‌وه‌.  ئه‌مه‌ريكيه‌كان، سه‌ره‌ڕای شكستی پلانه‌ هه‌نووكه‌ييه‌كانيان، له‌ ئه‌نجامدا سه‌ركه‌وتنيان مسۆگه‌ره‌ چونكه‌ هه‌رده‌م خه‌ريكی بيركردنه‌وه‌ی زانستيانه‌ن بۆ ده‌ستكاريكردنی به‌رنامه‌ مه‌دروسه‌كانيان، و له‌ چه‌ندين لاوه‌ كار بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌و به‌رنامه‌يه‌ ده‌كه‌ن.  حكومه‌تی ماليكيش به‌هه‌مان شێوه‌، ئيمڕۆ داشه‌كانی شه‌تره‌نجه‌ قه‌ڕ‌‌باڵغه‌كه‌ی ده‌جولێنێ و تاكتيكی هه‌مه‌جۆر به‌كار ده‌هێنێ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ گيژاوكی تيرۆر و هێرشی سياسی نه‌ياره‌ جۆراوجۆره‌كانی به‌ سه‌ركه‌وتوويی ده‌ربچێ.  له‌ دياله‌ و خانه‌قين ته‌نگ به‌ كورد هه‌ڵده‌چنێ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ جه‌بهه‌يه‌كی تره‌وه‌ لاوازی بكات و سازشی پێ بكات.  ڕه‌نگه‌ ئه‌و قه‌يرانانه‌ی دوايی په‌يوه‌ندی ڕاسته‌وخۆيان به‌ گفتوگۆی نه‌وت و مه‌سه‌له‌ی كه‌ركوك و بودجه‌ی هه‌رێمه‌‌وه‌ هه‌بێ. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و گه‌مه‌ سياسيه‌ به‌به‌رنامه‌یه‌ی ئه‌مه‌ريكا و حكومه‌تی به‌غدادا، لايه‌نی كوردی (پارتی و يه‌كێتی و حكو‌مه‌تی هه‌رێم) سياسه‌تی كاردانه‌وه‌ی بێ به‌رنامه‌ی له‌ ئامێز گرتووه‌.  ده‌ستی ڕاستی له‌ هی چه‌پ ئاگادار نيه‌، و ته‌نسيقی سه‌ربه‌ره‌و خوار و ته‌نيشتاوته‌نيشت ئاسه‌واريان ديار نيه‌.  ده‌مێكه‌ ئه‌مه‌ريكيه‌كان شاره‌زای باری ده‌روونی و جۆری بيركردنه‌وه‌ی سه‌ركرده‌كانی كوردی بوونه‌.  لاوازی و به‌رژه‌وه‌ندیپه‌رستێتی كورديان بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌جيندای خۆيان به‌كار هێناوه‌.  پۆل برێمه‌ر توانی سه‌ركرده‌كانی كورد به‌ هه‌ڕه‌شه‌ی بێبه‌شكردن له‌ دارايی وه‌يان تامه‌زرۆكردنی خه‌لاتكردن بهێنێته‌ سه‌رخه‌ت.  بۆيه‌ تا ئێستا نه‌ كورد توانيويه‌تی فشار بخاته‌ سه‌ر ئه‌مه‌ريكيه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی كار له‌ ڕێڕه‌وی سياسه‌تيان بكات و نه‌ ئه‌مه‌ريكيه‌كان هه‌ڕه‌شه‌ی ناڕه‌زايی سه‌ركرده‌كانی كورد به‌ جيددی وه‌رده‌گرن. ئێستا سياسه‌تمه‌داره‌ عه‌ره‌به‌ عيراقيه‌كانيش فێری هه‌مان ياری بوونه‌.  ئه‌وانيش له ‌نزيكه‌وه‌ ئاگاداری باری شلۆقی هه‌رێم و بێ سه‌روبه‌ری ناوماڵی كورد و لێكدابڕانی سه‌ركرده‌‌ و ڕه‌عيه‌كانی كوردن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئيمڕۆ له‌ په‌رله‌مانی عيراقدا، ڕێژه‌ی په‌رله‌مانتارانی كورد له‌وپه‌ری به‌رزيدايه‌، ‌هێشتا به‌شی به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی هه‌ڕه‌شه‌ی هه‌مه‌لايه‌ی عه‌ره‌بی نه‌كردوه‌.  خۆ ڕه‌نگه‌ له‌ ئه‌نجامی گه‌يشتنی لێشاوی ده‌نگی عه‌ره‌بی سوننه ‌و‌ قڕ بوونی ده‌نگی كوردی له‌ ناوچه‌ سنووريه‌كانی وه‌ك موسڵ و دياله‌ و كه‌ركوكدا، له‌ خولی داهاتوو ژماره‌ی په‌رله‌مانتارانی كورد له‌ به‌غدا له‌وه‌ی ئێستا كه‌متريش ببێته‌وه‌، و‌ قورسايی سياسی كورد تا ڕاده‌يه‌ك له‌ به‌غدا كه‌م بێته‌وه‌.  له‌وانه‌يه‌ له‌ زۆرانبازی سياسیدا مه‌جالی موڕاوه‌غه‌ی كورد ته‌سك بێته‌وه و نه‌ك ته‌نيا ڕۆڵی مه‌ليك دروستكه‌رێتی له‌ده‌ست بدات، به‌ڵكو ڕه‌نگه‌ ده‌ستكه‌وته‌‌كانيشی بكه‌ونه‌ به‌ر مه‌ترسی پێداچوونه‌وه‌.  &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ماليكی به‌ لاوازی و ماليكی به‌توانايی؟&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌و ڕۆژانه‌ی كه‌ سه‌دريه‌كان و فه‌زيله‌ييه‌كان و به‌شێكی سوننه‌كان وه‌زيره‌كانيان له‌ كابينه‌دا كێشاوه‌، ئه‌وكات ماليكی له‌وپه‌ڕی لاوازيدا بوو و له‌ هه‌موو كاتێكی تر زياتر پێويستی به‌ پاڵپشتی لايه‌نی كوردی بوو، كه‌چی هێشتاش به‌ دڵنياييه‌وه‌ وورده‌ وورده‌ به‌ڕی له‌ ژێر پێی سياسه‌تمه‌داره‌ كورده‌كان ده‌ر‌هێنا‌.  به‌ودواييه‌ مه‌ودای ده‌سه‌ڵاتی جێگره‌ كورده‌كه‌ی و وه‌زيره‌ كورده‌كانی تری كه‌م كردۆته‌وه‌.  به‌ بێ ڕاوێژكاری ئه‌وان كاری سياسی و عه‌سكه‌ری ئه‌نجام ده‌دات.  له‌ كۆنتراكتی نه‌وتدا، ڕێگه‌ی به‌ وه‌زيری نه‌وت دا كه‌ به‌ يه‌كده‌سته‌كی حكومه‌تی هه‌رێم بته‌زێنێ و كۆمپانيا نه‌وتيه‌ هه‌رێمدۆسته‌كانيش سزا بدات.  دۆسيه‌ی گفتوگۆ عيراقی و ئه‌مه‌ريكيه‌كانی له‌ ده‌ستی وه‌زيره‌ كورده‌كان ده‌رهێناوه‌ و به‌ ئاشكرا تانه‌ی پڕۆئه‌مه‌ريكيه‌تی پێوه‌ناون.   &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ماليكی، بزوتنه‌وه‌ی سه‌دريه‌كان و له‌شكری مه‌هدی بۆ هاتنه‌سه‌ر حوكم به‌كارهێنا.  ڕێكخراوی (ئه‌لسه‌حوه‌)ی سوننی و پێشمه‌رگه‌ی كوردی بۆ لێدانی ئه‌لقاعيده‌ به‌كار هێنا.  ئه‌وجا له‌ پڕۆسه‌يه‌كدا، كه‌وته‌ هه‌ڵمه‌تی كه‌م كردنه‌وه‌ی جموجۆڵی ميليشيا ناياساييه‌كه‌ی ئه‌لمه‌هدی و ئه‌لسه‌حوه‌، و كه‌م كردنه‌وه‌ی نفوزی بزوتنه‌وه‌ی تێكده‌رانه‌ی سه‌دريه‌كان و عه‌شايه‌ره‌كانی سوننه‌.  ئێستاش وا حيسابی هه‌مان جۆره‌ ميليشيای ناياسايی و تێكده‌ر بۆ پێشمه‌رگه‌ و نفوزی پارتی و يه‌كێتی له‌ ناوچه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم ده‌كات.  ڕاسته‌ مافی كۆنتڕۆلكردنی شاره‌كانی عيراق و چه‌ك كردنی ميليشياكان مافێكی ده‌ستووری حكومه‌تی عيراقيه‌، به‌ڵام لايه‌نی كوردی وايداده‌نا كه‌ جارێ نۆره‌ی لێدانی نفوزی كوردی له‌ ناوچه‌ پڕكێشه‌ سنووريه‌كان نه‌هاتووه‌ و حكومه‌تی ماليكی بۆی ناكرێت به‌وزوانه‌ و به‌بێ گفتوگۆی ڕاسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ خودی سه‌ركرده‌كانی كورد ئه‌و جۆره‌ هێرشه‌ پڕ ئيهانانه‌‌ ده‌ست پێ بكات. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕۆژی كورد ڕووی له‌ ئاوابوونه‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئيتر هه‌روه‌ك پێشبينی لێ ده‌كرا، قۆناخی زنجيره‌ سه‌ركه‌وتنه‌كان تێپه‌ڕی و قۆناخی پاشه‌كشه‌ی دۆزی كوردی وا به‌بێ دواكه‌وتن سه‌ری ده‌رهێناوه‌.  له‌جياتی ئه‌وه‌ی كورد به‌رده‌وام بێ له‌ سوو وه‌رگرتن له‌ فرسه‌تی گێژاوكی ناو به‌غدا و لاوازی حيزبه‌ عيراقيه‌كان و ته‌نگاوی ئه‌مه‌ريكيدا، كه‌چی ئێستا خه‌ريكه‌ به‌غدا سوود له‌ فرسه‌تی شلۆق بوونی باری هه‌رێم و بێ ڕێڕه‌وی سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم وه‌رده‌گرێ. ئيمڕۆ زۆربه‌ی خه‌ڵكی كوردستان و هاوپه‌يمانه‌ عيراقيه‌‌كان و دۆسته‌ نێوده‌وڵه‌تيه‌كان له‌ سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم ناڕازين و به‌ حه‌سره‌ته‌وه‌ ڕه‌خنه‌ی ڕاسته‌وخۆيان لێ ده‌گرن و هه‌تا دێ زياتريش تووشی بێ هيوايی و (خه‌يبه‌تی ئه‌مه‌ل) ده‌بن.   له‌گه‌ڵ سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی عه‌ره‌بی سوننه و باڵاده‌ست بوونی سه‌رۆكوه‌زيرانی عيراق و توند بوونی نه‌هجی عيراقپه‌روه‌ری شعيه‌كان، سه‌ركرده‌كانی كورد ده‌ستيان له‌ هه‌موو ڕۆژێكی تر لاوازتر و مه‌كشوفتره‌.  له‌ هه‌موو ڕۆژگارێك زياتر بێ به‌رنامه‌ن و جێ پێيان شلۆقه‌‌ و متمانه‌ی زۆرينه‌ی جه‌ماوه‌ره‌كه‌شيان له‌ده‌ست داوه‌.  ئه‌گه‌ر له‌ ماوه‌ی ئه‌و چه‌ند مانگه‌ی داهاتوودا سه‌ركرده‌كانی كورد به‌خۆيان دانه‌چنه‌وه‌ و به‌خۆنه‌كه‌ون، ئه‌وا ڕۆژی كورد به‌ كه‌مته‌رخه‌می سه‌ركرده‌كانی ڕووی هه‌ر له‌ ئاوابوون ده‌بێ. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ قه‌يرانی ئاڵۆزی سياسیدا، ڕێگاچاره‌ی خێرا و ئاسان و حازربه‌ده‌ست نايه‌ته‌ ئاراوه‌، به‌ڵام وه‌رچه‌رخانی ڕێڕه‌و و دۆزينه‌وه‌ی ڕێگاچاره‌كان به‌پێی لۆژيك و زانست و هونه‌ری سه‌رده‌م، كاری ئاسانن.‌  به‌شی دووه‌می ئه‌و وتاره‌ (له‌ هاوڵاتی چوارشه‌ممه‌ی داهاتوودا) بۆ دۆزينه‌وه‌ی هه‌ندێ له‌و ڕێگاچارانه‌ و داڕێژتنی به‌رنامه‌يه‌كی تۆكمه‌ ته‌رخان كراوه.  چه‌ندين پێشنيازی ته‌واكه‌ری يه‌كتری تێدا هاتووه‌ به‌و ئومێده‌ی كه‌ سه‌ركرده‌كانی كورد بتوانن له‌ چه‌ندين سه‌نگه‌ره‌وه‌ بكه‌ونه‌ فريای بزوتنه‌وه‌كه و زنجيره‌ی قه‌يرانه ده‌ره‌كی و ناوه‌كيه‌‌كان بپسێنن.&lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-1321643582912708750?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/1321643582912708750/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=1321643582912708750' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/1321643582912708750'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/1321643582912708750'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2008/09/blog-post.html' title='زنجيره‌ قه‌يرانه‌كانی كورد و به‌رنامه‌ی ڕزگاربوون'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-211313208929932530</id><published>2008-05-07T09:44:00.000-07:00</published><updated>2008-05-18T09:50:32.329-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='PUK'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Kurd ، Kurdistan'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Democracy'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='KDP'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='دلاوه‌ر، دلاوهر'/><title type='text'>ڕيفۆرمی يه‌كێتی و ديموكراسيه‌تی هه‌رێم -به‌شی دووه‌م</title><content type='html'>&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;ڕيفۆرمی يه‌كێتی و ديموكراسيه‌تی هه‌رێم&lt;br /&gt;به‌شی دوه‌م: سه‌رچاوه‌ی گرفته‌كان و چاره‌سه‌ريان&lt;br /&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين&lt;br /&gt;هاوڵاتی: ٧/٥/٢٠٠٨ &lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;له‌ به‌شی يه‌كه‌می ئه‌و وتاره‌دا (هاوڵاتی، ژماره‌ ٤١٨)، هاوكێشه‌ی ده‌سه‌لاتی سياسی له‌ نێوان پارتی و يه‌كێتی، و مه‌ترسی لاسه‌نگ بوونی پارسه‌نگی نێوانيان تاوتوێ كران. باس له‌ شێوازی حوكمڕانی تاكڕه‌وانه‌يان و گرنگی به‌رده‌وام بوونی پێشبڕكێی نێوانيان كرا. ڕووناكی خرايه‌ سه‌ر قه‌يرانی يه‌كێتی و جه‌خت له‌ سه‌ر ڕۆڵی مێژوويی و زه‌ڕوڕه‌تی ڕيفۆرم و ئه‌ركی سه‌ركرده‌كان له‌ پڕۆسه‌ی زيندوو كردنه‌وه‌ی ڕێكخراوه‌كه‌ كرا. ته‌ركيزی ئه‌و به‌شه‌ی دووه‌م له‌سه‌ر ده‌ستنيشان كردنی گرفته‌ سه‌ره‌كيه‌كان و چاره‌سه‌ركردنيانه‌. وه‌ك دياره‌، گرفته‌كانی يه‌كێتی زۆرن و هه‌مه‌جۆرن، بۆيه‌ش چاره‌سه‌ری هه‌موويان له‌ ڕ‌‌ه‌گ و ڕيشه‌وه‌ وا ئاسان و خێرا نابێت‌. به‌ڵام، سه‌رچاوه‌ی زۆربه‌ی گرفته‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ چه‌ند دانه‌يه‌كی بنه‌ڕه‌تی، كه‌ چاره‌سه‌ریان كه‌فيله‌ به‌ چاكردنی گرفته‌كانی تر.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;سه‌رچاوه‌ی كرفته‌كان&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;گرفتی هه‌ره‌ سه‌ره‌كی يه‌كێتی و هه‌موو حيزبێكی گۆڕه‌پانی سياسی له‌ كوردستان و له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا بريتيه‌ له سێ دانه‌ی لێك به‌ستراو:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;١- ‌ گرفتی داڕێژتن و پياده‌ كردنی ده‌ستور ٢- گرفتی دابه‌ش كردنی ده‌سه‌ڵات و هه‌يمه‌نه‌ی سه‌رۆكی ميهره‌بان۳- گرفتی ميسداقيه‌تی كۆنگره‌ و شه‌رعيه‌تی هه‌ڵبژاردنی سه‌ركرده‌كان&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;دياره‌ كه‌ ئه‌و گرفتانه‌ لێك به‌ستراون وهه‌ريه‌كه‌يان دروستكرد و به‌رهه‌می ئه‌وه‌ی تره‌. بۆ نموونه‌، خودی سه‌ركرده‌كان (به‌ سه‌رۆكه‌وه‌) هه‌ر خۆيان سه‌رچاوه‌یه‌كی مه‌زنی گرفته‌ موزمينه‌كانن ، چونكه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندیاندا نيه‌ ڕێگه‌ به‌ دانانی ميكانيزمی لابردن و لێپرسينه‌وه‌‌يان له‌ لايه‌ن ئه‌ندامه‌ ئاساييه‌كانی ڕێكخراوه‌كه‌وه بده‌ن. بۆيه‌‌ به‌ ده‌گمه‌ن هه‌ڵبژاردنه‌كانی ناو كۆنگره‌كان به‌ ئازادانه‌ ئه‌نجام ده‌درێن، به‌و پێيه‌ش به‌ ده‌گمه‌ن ڕێوڕه‌سمی كۆنگره‌ حيزبيه‌كان و سه‌ركرده هه‌ڵبژێردراوه‌كان‌ شه‌رعيه‌ت و ميسداقيه‌ت مسۆگه‌ر ده‌كه‌ن. خۆ ڕه‌فتاری مه‌سئول مه‌ڵبه‌ند و كادره‌ ناوه‌ڕاسته‌كان و ئه‌ندامانی كۆنگره‌كانيش به‌ هه‌مان شێوه‌ی سه‌ركرده‌كان به‌ چه‌ندين تۆڕی ته‌كه‌تول و به‌رژه‌وه‌ندی تايبه‌ت و بيركردنه‌وه‌ی ته‌سكه‌وه‌ به‌ستراونه‌ته‌وه‌. بۆيه‌، گله‌يی كارخراپيه‌كان هه‌ر له‌ سه‌ركرده‌كان نيه‌ به‌ڵكو له‌ هه‌موو به‌شدارانی كۆنگره‌كان و داروده‌سته‌ی بڕيارده‌ره‌كانه‌‌. جا ناكرێ به‌ ته‌نيا باس له‌ هيچ كام له‌و گرفته‌ سه‌ره‌كيانه‌ی سه‌ره‌وه‌ بكرێت و به‌ بێی ده‌ستێو‌ه‌ردانی ئه‌وانی تر، چاره‌ بۆ هه‌ريه‌كه‌يان به‌ جودا دابنرێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;يه‌كه‌م: گرفتی ده‌ستوور&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;دياره‌ كه‌ هه‌يكه‌لی ڕێكخراوه‌يی حيزبه‌ كورديه‌كان له‌ سه‌رده‌می شاخه‌وه‌ تا ئێستا گۆڕانكاريه‌كی ئه‌وتۆی به‌سه‌ردا نه‌هاتووه‌، و هی هه‌موويان له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی شه‌ڕی پارتيزانی و له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌ڕه‌می كۆمۆنيستيی، وه‌يان "ديموكراتی شۆڕشگير"، دامه‌زراوه‌. هی هيچ كاميان بۆ پێشبڕكێی سياسی شارستانی ژێر سايه‌ی ديموكراسيه‌تی ده‌ستووری ده‌ست نادات و‌ له‌گه‌ڵ ڕژێمی ده‌ستووری عيراقی ئێستاشدا ناگونجێت. خۆ پارتی و يه‌كێتی، هه‌روه‌ك هه‌موو حيزبه‌ تاكڕه‌وه‌ ده‌سه‌لاتداره‌ ڕۆژهه‌ڵاتیه‌كانی تر، حكومه‌ت به‌ مولكی مۆنۆپۆڵی خۆيان ده‌زانن و ڕۆلی حيزب و حكومه‌ت به‌ ‌تێكهه‌ڵكێشراو ده‌بينن. ئه‌وانه‌ بڕيار له‌سه‌ر پۆسته‌ وه‌زاريه‌كان له‌ ڕوانگه‌ی گه‌مه‌ حيزبيه‌ ناوه‌كيه‌كانه‌وه‌ ده‌ده‌ن. ئه‌گه‌ری له‌ده‌ستدانی ده‌سه‌ڵات و گوێزانه‌وه‌ی خه‌باتيان بۆ ڕێزی ئۆپۆزيسيۆنی ديموكراسيانه‌ ڕه‌چاو ناكه‌ن. بۆيه‌ش له‌ كاتی ڕه‌چاوكردنی گۆڕانكاريه حيزبيه‌‌كاندا، له‌ ئاستی ده‌ستێوه‌ردانێكی ڕووكه‌شی و جێگۆڕكێی ئه‌كته‌ره‌كان له‌ پۆسته‌ حيزبی و حكوميه‌كان تێناپه‌ڕن. له‌و نێوانه‌يشدا، ڕه‌زامه‌ندی ده‌نگده‌ر و پاراستنی مافی مرۆڤ و دامه‌زراندنی سيسته‌می عه‌داله‌تی كۆمه‌ڵايه‌تی و دروستكردنی پردی متمانه‌ له‌گه‌ل ميلله‌ت جێگه‌ی باس نين و ئه‌وله‌ويه‌ت وه‌رناگرن‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئاشكرايه‌ كه‌ ئيمڕۆ هه‌موو حيزبه‌كانی گۆڕه‌پان له‌ قه‌يرانی ده‌ستووريدا ده‌ژين، و له‌ ناوه‌رۆكدا چی جياوازيه‌كی ئه‌وتۆيان له‌ نێواندا نيه‌. خۆ يه‌كێتی ته‌واوی بنه‌ما فه‌لسه‌فيه‌كه‌ی له‌ده‌ست داوه‌ و پێويستی به‌ سه‌رله‌نوێ داڕێژتنه‌وه‌ هه‌يه‌. پێويستی به‌وه‌يه‌ كه‌وا له‌ پێناسه‌وه‌ ساغی بكاته‌وه‌ كه‌ ئايا "به‌يه‌کێتیبوون" مانای چيه. هه‌ڵبه‌ته‌ پێويست نيه‌ كه‌ ده‌ستووری يه‌كێتی (يان هه‌ر حيزبێكی تر) له‌ سه‌ر بنه‌مای فه‌لسه‌فيه‌وه‌ دابڕێژێت، به‌ڵام پێويسته‌ له‌ مانيفه‌ستۆيدا به‌رنامه‌‌‌ی هه‌بێ بۆ چۆنێتی پێشڕه‌ويكردنی پڕۆژه‌ی سياسی و ئابووری و كۆمه‌ڵايه‌تی وڵاته‌‌كه‌ و پلانی ئاشكرای هه‌بێ بۆ چۆنێتی ئيداره‌ی ده‌سه‌لات و پاراستنی به‌ڕژه‌وه‌ندی به‌رزی كورد. له‌ ڕێگه‌ی مانيفه‌ستۆوه‌‌ حيزب نيشانی بدات كه‌ ئايا بۆچی موسته‌هه‌قی ئه‌و ده‌نگه‌يه‌ كه‌ خه‌ڵك له‌ حيزبه‌كانی تری داببڕێ و بيداته‌‌ ئه‌وان. مانيفه‌ستۆی حيزب ده‌بێته‌ ئه‌و بنه‌مايه‌ی كه‌ به‌هۆيه‌وه‌ خه‌ڵك و جه‌ماوه‌ر و ئه‌ندامانی حيزبه‌كه‌ چاودێری ڕه‌فتار و هه‌ڵوێستی سه‌ركرده‌كانی پێ ده‌كه‌ن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;پڕۆسه‌ی ڕيفۆرمی ده‌ستوور&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;ده‌مێكه‌ كادرانی يه‌كێتی و به‌شێك له‌ سه‌ركرده‌كان به‌ پێويستيان زانيوه‌ كه‌ ده‌ست له‌ ده‌ستوور و په‌يڕه‌و و پڕۆگرام و هه‌يكه‌لی يه‌كێتی وه‌ربده‌ن. به‌ڵام له‌ پياده‌كردندا ته‌ركيزی هه‌وڵه‌كانيان‌ ته‌نيا بۆ ده‌ستێوه‌ردانی ئالقه‌كانی خوار سه‌ركرده‌كانه‌وه‌ بووه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی ده‌ست له‌ سه‌رچاوه‌ی گرفته‌كان بده‌ن. له‌ سێ (۳) ساڵی ڕابوردوودا، ده‌هۆڵی ڕيفۆرمی ده‌ستوور و چاكسازی ڕێكخراوه‌كه‌ ده‌نگی زۆر هات. پڕۆژه‌ی جياجيا تاوتوێ كران، گوايا به‌ ئامانجی دابه‌شكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات و دارايی و داهێنانی لێپرسينه‌وه‌ و چاودێری كردنی ئه‌دائی حكومه‌ت و ڕێكخستنی په‌يوه‌ندی نێوان حيزب و حكومه‌ت و دامه‌زراندنه‌وه‌ی بناغه‌ی يه‌كێتی و هتد. بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش له‌ ساڵی ٢٠٠٦دا هه‌ڵبژاردنی مه‌ڵبه‌نده‌كان ئه‌نجام درا. به‌ڵام له‌جياتی ئه‌و ئامانجانه‌، يه‌كێتی له‌ چه‌ندين لاوه‌ زه‌ره‌ری گه‌وره‌ی له‌ خۆی دا. بۆ نموونه‌، هێز و توانا و كاتی ده‌يان هه‌زار ئه‌ندام و دارايی ده‌يان مليۆن دۆلاری ڕێكخراوه‌كه‌ی له‌ پڕۆسه‌كه‌دا سه‌رف كرد، و كه‌شی سياسی ناوه‌كی و شه‌ڕی باڵه‌ موته‌كه‌تيله‌كانی مه‌شحونتر كرد. له‌ كاتی كه‌مپه‌يندا، سه‌ركرده‌كان (به‌ سكرتێری گشتيه‌وه‌) بوونه‌ لايه‌نگير و ڕۆڵی براگه‌ورايه‌تی خۆيان له‌ده‌ست دا. مه‌ڵبه‌نده‌كان بوونه‌ شانۆی به‌ره‌نگاريی و به‌ربه‌ره‌كانی و زۆرانبازی و جه‌مسه‌رگيری و ته‌كه‌تولبازی و ناوچه‌گه‌رێتی. له‌ دوای هه‌ڵبژاردنه‌كانيش به‌ هه‌زاران كادر و ئه‌ندامان بوونه‌ قوربانی سه‌ركرده موته‌كه‌تيله‌كان، و زۆر له‌وانه‌ پۆستی‌ حيزبی و وه‌زيفيان له‌ده‌ست دا. توێژێكی زۆر گرنگی ناو يه‌كێتی ڕێكخراوه‌كه‌ی به‌جێ هێشت يان كشايه‌وه‌ وه‌يان زوير بوو. ئيتر ناحه‌زێتی و ڕق و كينه‌ی سياسی و كۆمه‌ڵايه‌تی له‌ نێو ئه‌ندامان و كادران و سه‌ركرده‌كان زياتر په‌ره‌ی سه‌ند. سه‌ربار و بنباريش، پڕۆسه‌ی چاكسازی و پاكسازی و نوێسازی و لێپرسينه‌وه‌ له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ گوژايه‌وه‌ و گرفتی سه‌ره‌كی ده‌ستووری يه‌كێتی هه‌ر وه‌ك خۆی مايه‌وه. ئه‌و بڕه‌ گۆڕانكاريانه‌ی كه‌ ئه‌نجاميش دران هه‌ر له‌ مه‌ڵبه‌ند به‌ره‌و خوار بوون، به‌بێ ئه‌وه‌ی هيچ جۆره‌ گۆڕانكاریه‌ك له‌ پێكهاته‌ی سه‌ركردايه‌تی و مه‌كته‌بی سياسی و پۆستی سكرتێری گشتیدا ئه‌نجام بدرێ. ژماره‌ی مه‌ڵبه‌نده‌كان له‌ ڕاده‌ به‌ده‌ر زياد كران و ئێستا گرفتی ده‌وام كردن و مه‌سره‌ف كێشان و ته‌شه‌نه‌ی گه‌نده‌ڵيی تێياندا وای كردوه‌ كه‌ دووباره‌ بير له‌ كه‌م كردنه‌وه‌ی ژماره‌ و بودجه‌يان بكرێته‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;ده‌ستووری ئاينده‌&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;پێويسته‌ سه‌ركرده‌كانی يه‌كێتی به‌ جورئه‌ته‌وه‌ به‌ره‌نگاری قه‌يرانه‌ ده‌ستووريه‌كان ببنه‌وه و ده‌ستوور و په‌يڕه‌و پڕۆگرامێكی تازه‌ و سه‌رده‌ميانه‌ له‌ ئامێز بگرن. پێويسته‌ چاو به‌ هه‌موو پێناسه‌ و په‌يوه‌ندی و ڕۆڵ و پۆسته‌كاندا بخشێننه‌وه‌، هه‌ر له‌ كرايتيريای ئه‌ندام و ئه‌ندام كۆميته‌ و مه‌ڵبه‌ند و كۆنگره‌وه‌ بگره‌ هه‌تا ده‌گاته‌ هی سه‌ركرده‌ و سه‌رۆكی حيزبه‌كه‌وه، تا به‌هۆيه‌وه‌ دياربێ ئايا كێ له‌ ناوچه‌ی ئينتيخابيدا مافی هه‌‌ڵبژاردنی ئه‌ندامانی كۆنگره‌ی هه‌يه و كێ له‌ دواتر مافی خۆپاڵێوينی بۆ ئه‌ندامێتی سه‌ركردايه‌تی هه‌يه. خۆ ڕۆڵی پێشڕه‌وێتی ڕێكخراوێكی جه‌ماوه‌ری وه‌ك يه‌كێتی پێويستی به‌ كاری فول تايم و بێ وچانی كه‌سانی به‌ توانا هه‌يه‌. بۆيه‌ پێويسته‌ له‌ ده‌ستووردا گۆڕانكاری وا بكرێت كه‌وا خه‌ڵكی سه‌رقاڵ، يان پير و په‌ك كه‌وته، يان كه‌مته‌ركيز و كه‌مته‌رخه‌م وه‌يان خاوه‌ن دژه‌به‌رژه‌وه‌ندی له‌ لوتكه‌ی ده‌سه‌لات و ئاستی مه‌كته‌بی سياسيدا پۆستی سه‌ره‌كی داگير نه‌كه‌ن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بۆ خاتری نوێ كردنه‌وه‌ی حيزب، پێويسته‌ ميكانيزم و په‌يڕه‌وپڕۆگرامه‌كه‌ی‌ به‌ جۆرێكی ديناميكی وا دابڕێژرێت كه‌ ڕێكخراوه‌كه‌ ببێته‌ كارگه‌يه‌ك بۆ به‌رهه‌مهێنانی سه‌ركرده‌ی لاو و خوێن گه‌رم و به‌توانا. پێويسته‌ كۆڕسی ڕاهێنانی به‌رده‌وام له‌ ئاستی نێوده‌وڵه‌تیدا بۆ ئه‌و كادرانه‌ (له‌ پياو و ژنان) ڕێك بخه‌ن و له‌ هه‌موو كۆنگره‌يه‌كيشدا ڕێگه‌ی هاتنه‌ پێشيان بۆ خۆش بكه‌ن. پێويسته‌ كۆميته‌ی سه‌ركردايه‌تی هه‌رده‌م له‌ نوێ بوونه‌وه‌دا بێ و به‌لانی كه‌مه‌وه‌ چاره‌گێك وه‌يان سێيه‌كی ئه‌ندامانی لاوی (ژن و پياوی) خوارووی چل ساڵيه‌وه‌ بێ. پێويسته‌ ئه‌وانه‌ی خۆيان بۆ سه‌ركردايه‌تی ده‌پاڵێون ته‌مه‌نيان له‌ ٦٢ ساڵ تێ ‌نه‌په‌ڕيبێ، چونكه‌ له‌ كۆتايی‌ مه‌ودای پۆست هه‌ڵگرتنيان (بۆ نموونه‌ ۳ تا ٤ ساڵ) ته‌مه‌نيان له‌ هی خانه‌نيشينی تێ ده‌په‌ڕێ. هاوكات، پێويسته‌ ئه‌وانه‌ی‌ كه‌ خانه‌‌نشين ده‌كرێن بكرێنه‌ ئه‌ندامی مه‌جليسێكی تازه‌ئيجاد، وه‌ك ده‌سته‌ی (پياوماقوڵان، براگه‌وران، ڕاوێژكاران) بۆ ئه‌وه‌ی‌‌ كاری حيزبی شياويان پێ بسپێردرێت و سوود له‌ ئه‌زموونيان وه‌ربگيرێت.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;دووه‌م: گرفتی دابه‌ش كردنی ده‌سه‌ڵات&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;له‌ هه‌موو حيزبه‌ كوردستانيه‌كاندا، هه‌موو ده‌سه‌ڵاتێكی‌ ته‌شريعی و ته‌نفيزی له‌ پۆستی سه‌رۆكی حيزبدا كۆبۆته‌وه‌، ئه‌وه‌ش نه‌ك ته‌نيا ڕێخۆشكه‌ر بووه‌ بۆ دامه‌زرانی سيسته‌می "موڕشيدی ئه‌علا" و "سه‌ركرده‌ی ئه‌زه‌ليی و بێ هاوتا" له‌ناو حيزبدا، به‌ڵكو بۆ داهێنانی حوكمی تاكڕه‌وی بێ مونازيعيش له‌ ناو ئيداره‌ی حوكمڕانيدا. به‌ هه‌مان شێوه‌ ڕێخۆشكه‌ر بووه‌ بۆ په‌روه‌رده‌كردنی خورده‌ تاكڕه‌و و پێكه‌وه‌ به‌ستنه‌وه‌ی ده‌سه‌لاتداره‌كان و به‌رده‌وامكردنی گه‌نده‌ڵيی و حوكمی مه‌ركه‌زی.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پێويسته‌ له‌ ده‌ستووری يه‌كێتیدا چاوێكی دووربينانه‌ و جيددی به‌ پۆستی سكرتێری گشتیدا بخشێندرێته‌وه‌. به‌ مانا حه‌رفيه‌كه‌ی، پۆستی سكرتێری گشتی وه‌ك كارگێڕی حيزب وايه‌ و ته‌نيا بۆ ئيداره‌ی كاری ڕۆژانه‌ و ڕێوڕه‌سم و ڕۆتينی ناو حيزب ته‌رخان كراوه‌. سكرتێری گشتی ناكاته‌ سه‌رۆكی حيزب و ده‌سه‌ڵاته‌كانی زۆر دياری كراون. به‌ڵام له‌ ناو يه‌كێتی دا، سكرتێری گشتی مانای موڕشيد و تاكه‌ بڕيارده‌ر و ئه‌مين سه‌ندوق‌ و چه‌قی هه‌موو ده‌سه‌ڵاته‌كانه‌.‌ بۆيه‌ش مه‌سئوليه‌تی هه‌موو قه‌يران و گرفتێكی ڕێكخراوه‌كه‌ له‌ ئه‌ستۆی سكرتێره‌ و خۆيشی به‌شێكی دانه‌بڕاوه‌ له‌ گرفت و له‌ چاره‌كان. واته‌ هه‌تا ئه‌ويان به‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌وه‌ له‌ سه‌ر لوتكه‌ی هه‌ڕ‌‌ه‌می يه‌كێتی دا مابێ، ئه‌وا ژيانه‌وه‌ی ڕێكخراوه‌كه‌ و مسۆگه‌ر كردنی ميسداقيه‌تێكی نێوده‌وڵه‌تی بۆ كۆنگره‌ی داهاتوو و وه‌ده‌ست هێنانی شه‌رعيه‌تی ده‌ستووری بۆ سه‌ركرده‌كانی دواڕۆژ له‌ ئه‌ستۆی ئه‌ودا ده‌بێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پێويسته‌ هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ بير له‌ قۆناخی دوای سكرتێری گشتی ئێستای يه‌كێتی بكرێته‌وه‌ و مه‌سه‌له‌ی پێشڕه‌وێتی يه‌كێتی له‌ كۆنگره‌ی داهاتوودا يه‌ك لايی بكرێته‌وه‌. پێويسته‌ ڕۆڵی سكرتێری گشتی له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ بگۆڕدرێ وه‌يان هه‌ر بسڕێته‌وه‌ (له‌غو بكرێته‌وه)‌ هه‌تاوه‌كو كه‌ڵتووری "چه‌قی ده‌سه‌ڵاتی بێ هاوتا" له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ له‌ يه‌كێتيدا نه‌مێنێ. له‌جياتيان، ده‌سه‌لاتی سه‌رۆك به‌سه‌ر چه‌ند پۆستێكی سيادی تر دابه‌ش بكرێ. هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌ پێويسته‌كان له‌ ده‌ستی سه‌رۆك دا بێ و باقيه‌كه‌ی به‌ سه‌رجێگری سه‌رۆك و سه‌رۆكی ئيداره‌ و كارگێڕ و سه‌رۆكی كوتله‌ی په‌رله‌مان و خه‌زنه‌دار و هی تر دابه‌ش بكرێ. وه‌ ميكانيزمێكی نوێی شه‌فاف و عاديلانه‌ بۆ هه‌ڵبژاردنی ئه‌و پۆسته‌ سياديانه‌ دياری بكرێت، به‌ جۆرێك كه‌ كێشه‌ی هه‌ڵبژاردنی سه‌ركرده‌كان و كێشه‌ هه‌ستياره‌كانی تری وه‌ك هی بنه‌ماڵه‌چيه‌تی و خزمايه‌تی و بۆماوه‌يیه‌تی له‌ بنه‌ڕه‌ته‌و چاره‌سه‌ر بكرێت. خۆ ده‌بێ مه‌ودای خزمه‌ت كردن له‌ پۆستی سه‌رۆكايه‌تی حيزب دياری بكرێ و له‌ دوو ده‌وره‌ی ئينتيخابی (هه‌شت ساڵ) تێپه‌ڕ نه‌بێ، وه‌ له‌ دوای ئه‌و ماوه‌يه به‌ هيچ پاساوێك سه‌رۆكه‌كه‌ مافی خۆ هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی پێ نه‌درێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;سێيه‌م: گرفتی ميسداقيه‌ت و شه‌رعيه‌ت&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;هه‌ڵبه‌ت، سه‌رچاوه‌ی ميسداقيه‌ت و شه‌‌رعيه‌ت بۆ سه‌ركردايه‌تی هه‌موو رێكخراوێك له‌ كۆنگره‌كه‌يدا هه‌ڵده‌قوڵێ، و له‌ شه‌فافيه‌ت و ئازادی ده‌بڕين و ده‌نگدان و لێپرسينه‌وه‌ په‌يدا ده‌بێت. به‌ڵام له‌ كه‌ڵتووری سياسی كورديدا، كۆنگره‌ شانۆيه‌كه‌ بۆ چه‌پڵه‌ لێدان ۆ هه‌ڵگوتن به‌ شان و باڵی سه‌رۆكی بێ هاوتا و بۆ ئه‌نجامدانی پلان و نه‌خشه‌ پێشوه‌خته‌كه‌ی. كۆنگره‌ له‌ كات و سات و هه‌لومه‌رجێكی گونجاو بۆ سه‌رۆك ئه‌نجام ده‌درێ، ياريكه‌ره‌ ئه‌نجامده‌ره‌كانيش له‌ لايه‌ن خودی سه‌رۆكه‌‌وه‌ ده‌ستنيشان ده‌كرێن، و سه‌ركرده‌ به‌ناو هه‌ڵبژێردراوه‌كانيش هه‌ر ئه‌وانه‌ن كه‌ خودی سه‌رۆك‌ ڕه‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ده‌رچوونيان ده‌رده‌بڕێ. بۆيه‌، هيچ كام له‌ ڕێوڕه‌سم و ئه‌نجامه‌كانی كۆنگره‌ و ده‌سته‌ی سه‌ركرده‌ هه‌ڵبژارداوه‌كان ميسداقيه‌ت و شه‌رعيه‌تی ناوه‌كی و ده‌ره‌كی له‌گه‌ڵ خۆياندا هه‌ڵناگرن. جا جێگه‌ی سه‌رسوڕمان نيه‌ كه‌وا كۆنگره‌‌كانی حيزبه‌ كورديه‌كان و ڕۆژهه‌ڵاتيه‌كان ناوه‌رۆك و قودسيه‌ت و هه‌يبه‌تی ڕێكخراوه‌يیان پێ نه‌ماوه‌.&lt;br /&gt;دوابه‌دوای هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌و دواييه‌ی يه‌كێتی، ئه‌ندامانی ڕێكخراوه‌كه‌ چاوه‌ڕێی به‌ستنی كۆنگره‌ بوون به‌و ئومێده‌ی كه‌وا چاره‌نوسی ڕێكخراوه‌كه‌ی تێدا حه‌سم بكه‌ن. به‌ڵام له‌ جياتی كۆنگره، پلينيۆم به‌سترا. ئه‌وه‌يشيان هه‌ر له‌ ده‌ستپێكه‌وه بووه‌ فه‌وزا و به‌ بێ ئه‌نجام‌ فه‌شه‌لی هێنا. له‌ كورتی، به‌بێ هه‌ڵبژاردنی سه‌ركردايه‌تی و ده‌ستكاری په‌يڕه‌و و پڕۆگرامی ناوه‌خۆ و تاوتوێ كردنی ئازادانه‌ی هيچ جۆره‌ بابه‌تێكی گرنگ، بڕێندرايه‌وه‌. دياره‌ كه‌ كه‌مپه‌ينه‌ بێداده‌كه‌ی هه‌ڵبژاردنی مه‌ڵبه‌نده‌كان و فه‌شه‌لی پلينيۆم‌ برينی يه‌كێتی قوڵتر كرد و درێژه‌ی به‌ قه‌يرانه‌كانی دا و ئه‌ندامانی ڕێكخراوه‌كه‌شی بێ ئومێد كرد. ئێستا ئه‌ندامان و جه‌ماوه‌ری يه‌كێتی چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌ن كه‌ له‌‌ كۆنگره‌ی داهاتوودا موعجيزه‌ بخوڵقێنن و چاره‌رنوسی ڕێكخراوه‌كه‌ وه‌رچه‌رخێنن. به‌لای زۆريانه‌وه‌ كۆنگره‌ی داهاتوو دوا فرسه‌ته‌ و خاڵێكی جياكه‌ره‌وه‌يه‌ له‌ نێوان ئه‌گه‌ری فه‌وتان و چانسی ژيانه‌وه‌ی يه‌كێتی.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;كۆنگره‌‌&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ سیودوو ساڵه‌ی ته‌مه‌نيدا، يه‌كێتی ته‌نيا دوو كۆنگره‌ی به‌ستووه، و دووه‌مه‌كه‌يان كه‌ له‌ بارودۆخێكی ئاساييدا گيراوه و وه‌‌ك هه‌موو كۆبوونه‌وه‌ گشتيه‌كانی پێشتری به‌ شانۆگه‌ری ئه‌نجام دراوه‌. سه‌ركرده‌كان‌ بۆ سه‌رخستنی ئه‌جيندا پێشوه‌خته‌كانيان و پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌ تايبه‌ته‌كانيان و هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی ئالقه‌ موته‌كه‌تيله‌كانيان به‌كاريان هێناوه‌. ده‌ستوور و په‌يڕه‌و و پڕۆگرامی ڕێكخراوه‌كه‌، كه‌ هه‌ر به‌ قه‌له‌می خودی سه‌ركرده‌كان نووسراون، به‌ ده‌گمه‌ن له‌ كۆنگره‌دا په‌يڕه‌وی كراون، به‌‌وه‌ش كه‌شی ئه‌ناركی زاڵ كراوه‌. ئه‌و پێشێل كردنه‌ به‌ ڕێكه‌وت و له‌ ئه‌نجامی نه‌زانين و سه‌هوكردن نه‌بووه‌‌‌، به‌ڵكو به‌ مه‌به‌ستی پياده‌ كردنی ويسته‌كانی خودی سكرتێری گشتی و سه‌كرده‌ بڕيارده‌ره‌كان بووه‌‌. بۆيه‌، هيچ كۆنگره‌ و پلينيۆم و كۆبوونه‌وه‌یه‌كی گشتی يه‌كێتی (وه‌ك هی حيزبه‌كانی تر) ميسداقيه‌ت و شه‌رعيه‌تی سياسی و قانونی نه‌بووه‌ و له‌ مانا ديموكراسیه‌ ئازاده‌كه‌ی به‌تاڵ كراوه‌ته‌وه‌. به‌ هه‌مان پێوانه‌ش، متمانه‌ی ئه‌ندام و دۆست و جه‌ماوه‌ر و ميلله‌ت و بيگانه‌كانی له‌ده‌ست داوه‌. ئه‌گه‌ر يه‌كێتی بيه‌وێ له‌ ڕۆخی فه‌وتان دووركه‌وێته‌وه‌ و ڕێگه‌ی ژيانه‌وه‌ بگرێته‌ به‌ر، پێويسته‌ له‌ كۆنگره‌دا يه‌كه‌م هه‌نگاوی ميسداقيه‌ت و شه‌رعيه‌ت بهاوێ. دياره‌ كادرانی يه‌كێتی خه‌ريكن خۆيان بۆ كۆنگره‌ ئاماده‌ د‌ه‌كه‌ن. به‌ڵام له‌ ڕاستيدا ئاماده‌كاريه‌كان بێ ته‌نسيق و به‌رنامه‌ن، چونكه‌‌ له‌ سكرتێری گشتی به‌ولاوه‌، كه‌سی تر زانياری سه‌باره‌ت به‌ كات و سات و شوێن و هه‌لومه‌رجی كۆنگره‌‌وه‌ نيه. بڕياری كۆنگره‌ به‌ ويستی ئه‌وه،‌ و سه‌ركرده و كادرانيش به‌ مه‌جبووری چاويان بڕيوه‌ته‌ ئيشاره‌ته‌ غاميزه‌كانی سكرتێر به‌بێ ئه‌وه‌ی سه‌ريان لێ ده‌ربچێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;ده‌رسی مێژوو&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;پێويسته‌ سه‌ركرده‌كانی يه‌كێتی ده‌رسی مێژوو له‌ ئه‌زموونی كۆبوونه‌وه‌كانی پێشتر‌ هه‌ڵێنجن. پێويسته‌ له‌‌ هه‌ڵه‌ و ڕه‌فتاره‌ شێواوه‌كانی پێشوويان عيبڕه‌ت وه‌ربگرن و هه‌وڵده‌ن متمانه‌ی ئه‌ندام و جه‌ماوه‌ره‌كه‌يان بكڕنه‌وه‌، و بڕوانامه‌ی نێوده‌وڵه‌تی بۆ سه‌ركرده‌ هه‌ڵبژاردراوه‌كان په‌يدا بكه‌ن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;١- كۆنگره‌ی بێ موفاجه‌ئه&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پێويسته‌ له‌مه‌ودوا هه‌موو كۆنگره‌يه‌كی يه‌كێتی له‌ كات و ساتی دياریكراويدا (ساڵانه‌ وه‌يان هه‌ردووساڵه‌ی جارێك) ببه‌سترێ به‌ بێ ئه‌وه‌ی به‌ هيچ جۆره‌ پاساوێك دوابخرێ. بۆ كۆنگره‌ی داهاتوو، پێويسته‌ ئه‌جيندا و پڕۆگرامی ته‌واوی كۆبوونه‌وه‌كان و ڕێنمايی په‌يڕه‌وی كردنيان پێشوه‌خت بڵاو بكرێته‌وه‌ و ده‌قاوده‌قيش ئيلتيزامیان پێوه‌ بكرێ. له‌ كۆنگره‌كانی پێشوودا، ئه‌جيندا و پڕۆگرامه‌كان له‌ لايه‌ن سكرتێری گشتی و ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سياسيه‌وه‌ بڕياریان له‌سه‌ر ده‌درا، و به‌ گوێره‌ی ويست و ئيڕاده‌ و به‌رژه‌وه‌ندیه‌ تايبه‌ته‌كانی سكرتێريش گۆڕانكاری له‌ناكاویان به‌سه‌ردا ده‌هێنرا. ئه‌وانه‌ ده‌بنه‌ مايه‌ی ناڕه‌حه‌تی و بێ دڵنيايی، هه‌تا ئه‌گه‌ر له‌ خزمه‌تی به‌رژه‌وه‌ندی گشتیشدا بكرێن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;٢- هه‌ڵبژاردنی ئه‌ندامانی كۆنگره‌&lt;br /&gt;ئه‌ندامانی كۆنگره‌ كه‌ له‌ لايه‌ن كۆميته‌كانه‌وه‌ هه‌ڵد‌‌ه‌بژێردرێن، په‌يامی ئه‌ندام و كۆميته‌ی ناوچه‌ ئينتيخابيه‌كه‌یان سه‌باره‌ت به‌ كێشه‌ چاره‌نوس سازه‌كان به‌ره‌‌و كۆنگره هه‌ڵده‌گرن‌. بۆ هيچ سه‌ركرده‌يه‌ك نيه‌ ده‌ست له‌ پڕۆسه‌ی ده‌ستنيشيان كردنی ئه‌و نوێنه‌رانه‌ بدات وه‌يان ڕێگه‌ی به‌شدارێتی كۆنگره‌يان لێ بگرێ. خۆ به‌ گوێره‌ی ده‌ستوور، له‌ كۆنگره‌دا سه‌ركرده‌كان (به‌ سكرتێری گشتيه‌وه‌) ئيستيقاله‌ له‌ پۆسته‌كانيان ده‌‌ده‌ن و حاڵيان ده‌بێته‌ حاڵی هه‌ر ئه‌ندامێكی تری كۆنگره‌. له‌ ساڵی (٢٠٠٠)دا، به‌ پاساوی جياجيا چه‌ندين ئه‌ندامانی هه‌ڵبژێردراو له‌ كۆنگره‌ دوورخرانه‌وه‌ و چه‌ندين ئه‌ندامانی هه‌ڵنه‌بژێردراو له‌سه‌ر كۆنگره‌ فه‌رز كران. ئه‌و ڕه‌فتاره‌ ناقانونی و ناشه‌رعيانه‌‌ نابێ دووباره‌ ببنه‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;۳- سه‌رپه‌رشتیكه‌رانی كۆنگره‌له‌ كۆنگره‌كانی پێشتردا، سه‌ركرده‌كان سه‌په‌رشتی ته‌واوی پڕۆسه‌ی كۆنگره‌كانيان ده‌كرد و جاری وا هه‌بوو به‌ فه‌رمانی سكرتێر ڕێگه‌يان له‌ ديالۆگ و لێپرسينه‌وه‌ و ده‌نگدان و تاوتوێ كردنی بابه‌تی چاره‌نوس ساز ده‌گرت. به‌ گوێره‌ی ده‌ستوور، له‌ ڕۆژی يه‌كه‌می كۆنگره‌دا، پێويسته‌ سه‌ركرده‌كانی پێشوو و ده‌ست له‌ ئه‌رك و مه‌سئوليه‌ته‌كانيان هه‌ڵبگرن. ده‌بێ ده‌سته‌يه‌كی تازه‌ و تايبه‌ت بۆ سه‌رپه‌رشتی كردنی كۆنگره‌ له‌ ڕێگه‌ی ده‌نگدانی ئازاده‌وه‌ له‌ لايه‌ن ئه‌ندامانه‌وه‌ هه‌ڵبژێردرێن. بۆ پاراستنی بێ لايه‌نێتيان، سه‌رپه‌رشتيكه‌ره‌كان مافی خۆ پاڵێورانيان بۆ پۆستی سه‌ركردايه‌تی نابێ. هاوكات هيچ سه‌كرده‌يه‌ك به‌ سكرتێری گشتیه‌وه‌ مافی ده‌ستنيشان كردن و دابه‌زاندنی سه‌رپه‌رشتيكه‌رانی نابێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;٤- خوتبه‌كانی ناو كۆنگره‌پێويسته‌ په‌يام و خوتبه‌ی سه‌ركرده‌كان و نوێنه‌رانی ناوچه‌ ئينتيخابيه‌كان و توێژه‌ره‌وه‌كانی ڕێكخراوه‌كه‌ بنوسرێنه‌وه‌ و پێشتر له‌ سه‌ر خه‌ڵك دابه‌ش بكرێن، و له‌ ناو كۆنگره‌دا كاتێكی زۆريان پێ به ‌فيڕۆ نه‌درێت. هاوكات، هه‌موو ئه‌ندامێك مافی ئه‌وه‌ی ده‌بێت كه‌ خوتبه‌ی خۆی به‌ هه‌مان شێوه‌ی سه‌ركرده‌كان به‌ نووسين بڵاو بكاته‌وه‌. پێويسته‌ لێژنه سه‌رپه‌رشتیكه‌ره‌ هه‌ڵبژێردراوه‌كه‌ به كاری‌ ڕێك خستنی خوێندنه‌وه‌ی خوتبه‌ هه‌ڵبژارده‌كان هه‌ڵبستێ. پێوانه‌ی هه‌ڵبژاردنی خوتبه‌كانيش له‌سه‌ر بنه‌مای گرنگی و پێويستی و ته‌واوكه‌ريه‌تی په‌يامه‌كان بێ. نابێ ماوه‌ی هيچ خوتبه‌يه‌ك له‌وی تر درێژتر بێ و پێويسته‌ ته‌ركيزی هه‌مووشيان له‌سه‌ر ناوه‌رۆكی په‌يامه‌كانيان بێ، به‌بێ دوپات كردنه‌وه‌. هيچ سه‌ركرده‌يه‌ك مافی ڕێگرتنی له‌ خوتبه‌‌‌ی ئه‌ندامان نابێ و هه‌موو ئه‌ندامێكيش مافی داواكردنی خوتبه‌ی هه‌يه‌ به‌ گوێره‌ی پێوانه‌ی دياريكراو و شه‌فاف.‌ ‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;٥- ده‌نگدان نه‌ك چه‌پڵه‌ڕێزانميكانيزمی ده‌نگدان و عه‌داله‌تی هه‌ڵبژاردنه‌كان هه‌ستيارترين و گرنگترين پڕۆسه‌ن بۆ وه‌ده‌ست هێنانی ميسداقيه‌ت و شه‌رعيه‌ت. ده‌بێ ده‌نگدان به‌ نهێنی ئازاد بێ و سندوقی ده‌نگه‌كان له‌به‌ر چاوی لێژنه‌ی سه‌رپه‌رشتيكه‌ر و نوێنه‌ری ئه‌ندامه‌ پاڵێوراوه‌كان لانه‌چێ. ‌له‌ كۆنگره‌ی ڕابوردوودا، سكرتێری گشتی و جێگره‌‌كانی و ئه‌ندامه‌ زه‌قه‌كانی مه‌كته‌بی سياسی به‌ بێ ده‌نگدانی شه‌رعی و به‌ چه‌پڵه‌ڕێزانێكی ناديموكراسيانه‌ بۆ پۆسته‌كانيان ته‌زكيه‌ كران. كه‌س شكی له‌ توانا و شه‌عبيه‌تی زۆربه‌ی ئه‌و سه‌ركرده‌ بڕيارده‌رانه‌ نه‌بوو، بۆيه‌ش ئه‌و جۆره‌ ته‌زكيه‌ كردنه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا پێويست نه‌بوو. كه‌چی ئه‌و ڕووداوه‌ له‌بير نه‌كراوه‌ و هێشتا ناڕه‌زايی كاديرانی يه‌كێتی له‌و جۆره‌ هه‌ڵبژاردنه‌ی سه‌ركرده‌كان‌ دانه‌مركاوه‌ته‌وه‌. خۆ ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌ ده‌نگدانيش هه‌‌ڵبژێردران ميسداقيه‌ت و شه‌رعيه‌تيان لێ كێشرايه‌وه‌ چونكه‌ سكرتێری گشتی سندوقی ده‌نگه‌كانی له‌به‌ر چاوی خه‌ڵك لابرد و برديه‌ ماڵه‌وه‌. ‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;٦- ميديای ئازادميديای ئازاد بريتيه‌ له‌ بينايی و گوێی ميلله‌ت‌. بێ گومان، له‌ سه‌رده‌می ديموكراسيه‌ت و شارستانيه‌تدا، كۆنگره‌ی حيزبی جه‌ماوه‌ری پانوبه‌رين و ده‌سه‌لاتدار كاريگه‌ری له‌سه‌ر ژيانی ته‌واوی خه‌ڵكی هه‌رێم هه‌يه‌، بۆيه‌ش خه‌ڵكی كوردستان به‌ ئيهتيمامه‌وه‌ به‌ دوای پڕۆسه‌ی كۆنگره‌ ده‌كه‌ون و حه‌ز به‌ ئاگادار بوونی پڕۆژه‌كان و گۆڕانكاريه‌كان و به‌ڵێنه‌كان و تاوتوێ كردنی مانيفه‌ستۆ و بڕياره‌ چاره‌نووس سازه‌كانی كۆنگره‌ ده‌كه‌ن. پێويسته‌ ميديای ئازاد و بێ لايه‌ن به‌رده‌وام چاودێر بێ و ڕێپۆڕتاژ له‌ ناوه‌وه‌ی كۆنگره‌وه‌ له‌سه‌ر هه‌موو لايه‌نێكی پڕۆسه‌كه‌ پێشكه‌ش به‌ دونيای ده‌ره‌كی بكات. شايانی باسه‌ كه‌وا ميديا و ڕۆژنامه‌ زمانحاڵه‌كانی حيزب ئيمڕۆ نه‌ك ته‌نيا وه‌ك ئه‌وانه‌ی ڕژێمی ڕابوردوو بوونه‌ته‌ زوڕنای پێشڕه‌وی ميهره‌بان، به‌ڵكو هه‌ريه‌كه‌ له‌ ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سياسی يه‌كێتی بوونه‌ته‌ خاوه‌نی مينبه‌ری تايبه‌ت به‌خۆیان. دياره‌ كه‌ ميكانيزمی پاره‌ په‌يدا كردن بۆ ته‌مويلی مينبه‌ره‌كان هه‌مه‌جۆرن، هه‌يانه‌ له‌ سه‌ر حيسابی بودجه‌ی حيزب و حكومه‌تن و هه‌ندێكيشيان له‌ سه‌رچاوه‌ی ده‌ره‌كیه‌وه‌ په‌يدا ده‌كرێن و بێ گومان ده‌بنه‌ هۆی په‌يدا بوونی دژه‌به‌رژه‌وه‌ندی. پێويسته‌ ئه‌و ئۆڕگان و مينبه‌رانه‌ له‌ ژێر ده‌ستی سه‌ركرده‌كان بێنه‌ ده‌ره‌وه‌ و چيتر پاره‌ی حيزب و حكومه‌تيان لێ خه‌سار نه‌كرێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;٧- چاودێری بێ لايه‌نكه‌شی كۆنگره‌ به‌ ململانێی بيروبۆچوون و فه‌لسه‌فه‌ و موناوه‌ره‌ی سياسیه‌كان مه‌شحون ده‌بێت. به‌شداری كردنی پسپۆڕ و چاودێرانی بێ لايه‌نی كوردی و غه‌يره‌ كوردی باشترين شايه‌تحاڵن بۆ پاراستنی ناوبانگ و مۆر كردنی شه‌هاده‌ی ميسداقيه‌تی كۆنگره‌ و شه‌رعيه‌تی هه‌ڵبژاردنی سه‌ركرده‌كان. بڕوانامه‌ی ئه‌وان‌ سه‌ركرده‌ هه‌ڵبژاردراوه‌كان له‌ گله‌يی و تاوانبار كردنی دواڕۆژ ده‌پارێزێت. دياره‌ كه‌ يه‌كێتی حه‌ز ده‌كات خۆی به‌ پارتێكی سۆشيال ديموكرات له‌ قه‌‌له‌م بدات، به‌ڵام له‌ ڕاستيدا يه‌كێتی نه‌ سۆشياله‌ و نه‌ ديموكراته‌ و هێشتا ئه‌و جۆره‌ پايه‌ی ميسداقيه‌ت و ديموكراسيه‌ته‌ی داگير نه‌كردوه‌ هه‌تاوه‌كو به‌ ئه‌ندامێكی سۆشيالديموكراتی نێو ده‌وڵه‌تی پايه‌دار له‌ قه‌له‌م بدرێ. بۆيه‌ وه‌ك ده‌سپێكێك، پێويسته‌ يه‌كێتی به‌ ده‌يان چاودێری بيانی له‌ كۆمه‌ڵگای سۆشيالديموكراتی نێوده‌وڵه‌تی بانگ بكاته‌ كۆنگره‌ و شه‌هاده‌تی شايه‌دی بێ لايه‌ن مسۆگه‌ر بكات.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;٨- ڕۆڵی سكرتێری گشتیسكرتێری گشتی به‌ سروشت و به‌ پۆست و به‌ مێژوو، قورسايی و هه‌يبه‌ت و شه‌خسيه‌تێكی زاڵی هه‌يه‌. به‌و حوكمانه و به‌ حوكمی ئه‌زموون و هونه‌ری موڕاوه‌غه‌ی، كاريگه‌ری له‌سه‌ر لاسه‌نگ بوونی پارسه‌نگی كۆبوونه‌وه‌كان ده‌بێت. هه‌ڵبه‌ت سكرتێر له‌ كۆنگره‌دا ده‌بێته‌وه‌ ئه‌ندامێكی ئاسايی، وه‌ وه‌ك هه‌ر ئه‌ندامێكی تريش مافی به‌شداربوونی له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی كۆنگره‌دا هه‌يه. به‌‌ڵام بۆ خاتری مسۆگه‌ر كردنی ئازادی ده‌ربڕين و متمانه‌ی ئه‌ندامان و سه‌رخستنی كۆبوونه‌وه‌كان، پێويسته‌ له‌ كۆنگره‌ی داهاتوودا سكرتێر به‌ گوێره‌ی توانا له‌ لێدوان و گفتوگۆكاندا نيمچه‌ دووره‌په‌رێز بێ وه‌يان ڕۆڵی براگه‌وره‌يه‌كی پارسه‌نگپارێز ببينێ نه‌وه‌ك لايه‌نگيرێكی ئه‌جێنداشێوێن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;۹- ليسته‌بازی و سزای گه‌نده‌ڵيیده‌مێكه‌ يه‌كێتی له‌ ده‌رد و په‌تای ته‌كه‌تولبازیدا ده‌ناڵێنێ. له‌و دواييه‌دا ململانێی ته‌كه‌توله‌كان گه‌يشته‌ ڕاده‌يه‌ك كه‌ بۆنی براكوژی لێ ده‌هات و ئاينده‌ی ڕێكخراوه‌كه‌ی خسته‌‌ مه‌ترسيه‌وه. له‌وه‌ ده‌چێ كه‌ پارسه‌نگی هێزه‌ موته‌كه‌تيله‌كان ئێستا گۆڕابن، به‌ڵام مانای ئه‌وه‌ نيه‌ كه‌ نه‌ماون و له‌وانه‌يه‌ به‌ پێوانه‌ و ليسته‌ی تازه‌وه‌ سه‌رهه‌ڵده‌نه‌وه‌‌. دياره‌ كه‌ له‌ هه‌موو ديارده‌يه‌ك تێكده‌رتر و ئابڕوبه‌رتر و مه‌زنترين وه‌سيله‌ی له‌ده‌ست دانی ميسداقيه‌ت و شه‌رعيه‌تی هه‌ڵبژاردنه‌كان بريتيه‌ له‌ ديارده‌ی ده‌نگ كڕين و فرۆشتن‌. له‌ كه‌ڵتوری يه‌كێتیدا شه‌ڕه‌ به‌رتيل و پێشبڕكێی ده‌نگ كڕين ده‌گاته‌ ڕاده‌ی بازرگانی. هه‌رله‌ پاره‌ی كاش و نه‌وت و به‌نزين و كارتی ته‌له‌فۆنه‌وه‌ بگره‌ تا ده‌گاته‌ به‌شينه‌وه‌ی زه‌وی و چه‌ك (ده‌مانچه‌) و واسته‌ی ته‌عين كردن و سوێندی ته‌ڵاق و ده‌يان شێوه‌ی تر. خۆ له‌ هه‌‌ڵبژاردنه‌كانی ڕابوردوودا سه‌ركرده‌كانی يه‌كێتی پاره‌ی خۆيان و بودجه‌ی به‌رده‌ستيان بۆ ده‌نگ كڕين به‌كار هێناوه. بۆيه‌ش ئه‌ندامان ترسيان له‌وه‌ نيشتوه‌ كه‌ ئه‌و نه‌ريته‌ له‌ كۆنگره‌ی ئه‌وجاره‌شيان به‌رده‌وام ده‌بێ. له‌ كۆنگره‌ی داهاتوودا، نه‌ك ته‌نيا پێويسته‌ هه‌موو شێوه‌يه‌ك له‌ شێوه‌كانی به‌رتيل و ده‌نگ كڕين قه‌ده‌غه‌ بكرێ، به‌ڵكو ده‌بێ به‌رتيلده‌ر و به‌رتيلوه‌رگر سزای قانونی و حيزبی بدرێن. ده‌بێ ڕێگه‌ به‌ هيچ مه‌سئولێكيش نه‌درێت كه‌ پاره‌ی ڕێكخراوه‌كه‌ يان هی حكومه‌ت بخاته‌ به‌رده‌ستی خه‌ڵكانێك كه‌ له‌ پڕۆسه‌ی سه‌رپه‌رشتيكردن و ئيداره‌ی كۆنگره‌ و هه‌ڵبژاردنه‌كاندا به‌شدار ده‌بن. پێويسته‌ حيسابی وورد بۆ هه‌موو داهات و خه‌رجیه‌كانی حيزب بكرێ و به‌ شه‌فافيانه‌ بخرێنه‌ به‌رده‌م كۆنگره‌ بۆ لێكۆڵينه‌وه‌ و لێپێچينه‌وه‌ له‌ لايه‌ن ئه‌ندامانی كۆنگره‌ و چاودێرانی (ڕه‌قابه‌ی) دارايی و بگره‌ ميديای ئازاديشه‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;دواپه‌يام&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;يه‌كێتی پێويستی به‌ شۆرشێكی ته‌نزيمی و كه‌لتووری هه‌يه‌ كه‌ له‌ به‌ردی بناغه‌وه‌ هه‌يكه‌لی رێكخراوه‌كه‌ دابرێژێته‌وه‌. به‌لام ئه‌و شۆرشه‌ ده‌بێ له‌ ئاينده‌يه‌كی زوودا به‌رپا بكرێ، به‌رله‌وه‌ی كار له‌ كار بترازێ. خۆ ئه‌گه‌ر دوابخرێ ئه‌وا له‌ نقومبووندا به‌رده‌وام ده‌بێ. كۆنگره‌ی داهاتووی يه‌كێتی دوا تاقی كردنه‌وه‌ و دوا فرسه‌ته‌ بۆ په‌يدا كردنه‌وه‌ی ميسداقيه‌ت و شه‌رعيه‌ت بۆ ڕێكخراوه‌كه‌ و سه‌ركرده‌ هه‌ڵبژاردراوه‌كانی. به‌بێ ئه‌و ميسداقيه‌ت و شه‌رعيه‌ته‌، مه‌حاڵه‌ يه‌كێتی ببێته‌وه‌ ڕێكخراوێكی تۆكمه‌ و ڕێز لێ گيراو و ئه‌زه‌لی. مه‌سئوليه‌تی و‌ه‌ده‌ست هێنانی ئه‌و ميسداقيه‌ت و شه‌رعيه‌ته‌ش له‌ ئه‌ستۆی سكرتێری گشتی دايه‌ به‌ پله‌ی يه‌كه‌م و له‌ هی مه‌كته‌بی سياسی دايه‌ به‌ پله‌ی دووه‌م. سه‌ركه‌وتنی پڕۆسه‌ی به‌ديموكراسی كردنی يه‌كێتی نه‌ك ته‌نيا ده‌بێته‌ مايه‌ی ژيانه‌وه‌ی يه‌كێتی، به‌ڵكو يه‌كێتی ده‌كاته‌ پێشڕه‌وی به‌ديموكراسی كردنی موئه‌سسه‌سه‌كانی هه‌رێم و به‌ ديموكراسی كردنی حيزبه‌كانی تری گۆڕه‌پان، وه‌ دامه‌زارانی سيسته‌می ديموكراتی ده‌ستووری له‌ كوردستان، و پاراستنی ده‌ستكه‌وته‌ دێڕينه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی كورد.&lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-211313208929932530?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/211313208929932530/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=211313208929932530' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/211313208929932530'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/211313208929932530'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2008/05/blog-post.html' title='ڕيفۆرمی يه‌كێتی و ديموكراسيه‌تی هه‌رێم -به‌شی دووه‌م'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-7917703650656551680</id><published>2008-05-01T09:31:00.000-07:00</published><updated>2008-05-18T09:52:16.635-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='پڕۆفيسرۆر دلاوه‌ر، پارتی، يه‌كێتی، KDP'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='PUK'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Democracy'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Kurds'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Kurdistan'/><title type='text'>ڕيفۆرمی يه‌كێتی و ديموكراسيه‌تی هه‌رێم- به‌شی يه‌كه‌م</title><content type='html'>&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;ڕيفۆرمی يه‌كێتی و ديموكراسيه‌تی هه‌رێم&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;به‌شی يه‌كه‌م: &lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;مه‌ترسی لاسه‌نگ بوونی پارسه‌نگی تاكڕه‌وه‌كان&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;هاوڵاتی: ۳٠/٤/٢٠٠٨ &lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;له‌ دروست بوونيه‌وه‌ هه‌تا هه‌ره‌سی ١۹٧٥، پارتی ديموكراتی كوردستان به‌بێ هاوشان گۆڕه‌پانی بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاريخوازی كوردی باشووری داگير كردبوو. بۆشاييه‌ سياسيه‌كه‌ی دوای هه‌ره‌س فرسه‌تێك بوو بۆ په‌يدابوونی كه‌ڵتووری فره‌ حيزبی، و بووه‌ هۆی سه‌رهه‌ڵدانی يه‌كێتی نيشتيمانی كوردستان و چه‌ند ڕێكخراوێكی تر. به‌ كۆتايی هاتنی حه‌فتاكان و له‌ ئه‌نجامی ململانێ هه‌مه‌لايه‌نه‌كان، يه‌كێتی له‌ نيوه‌ پتری هه‌رێمدا بۆشايی بزوتنه‌وه‌كه‌ی پڕ كرده‌وه‌ و بنكه‌‌یه‌كی جه‌ماوه‌ريی پانوبه‌رينی بۆ خۆی چه‌سپاند. هاوكات نه‌وه‌ی دووه‌می پارتی هاته‌وه‌ گۆڕه‌پان و نيوه‌كه‌ی تری بۆشاييه‌ سياسيه‌كه‌ی پڕ كرده‌وه‌. له‌و كاته‌وه‌، پارتی و يه‌كێتی وه‌ك دوو هێزی هاوشان و ململانێكه‌ر درێژه‌يان به‌ خه‌باتی ‌ پێشمه‌رگايه‌تی ناو شاخ و شه‌ڕی دوژمن و كه‌ڵتوری شه‌ڕی ناوه‌كی براكوژی دا. ناوچه‌ ئازاد كراوه‌كانی هه‌رێميشيان له‌ نێو خۆياندا سنووردار كرد. هيچ كاميان ئه‌وی تری به‌ شه‌ريك و خاوه‌نی شه‌رعی بزوتنه‌وه‌كه‌ دانه‌ده‌نا و ئه‌وه‌ی بۆشيان كرا بۆ له‌ناو بردنی يه‌كتر، كرديان. په‌نايان برده‌ به‌ر هه‌موو جۆره‌ وه‌سيله‌تێكی سياسی و عه‌سكه‌ری، شه‌رعی و ناشه‌رعی، مرۆڤانه‌ و نامرۆڤانه‌. ئيتر له‌جياتی كه‌ڵتووری فره‌حيزبی، كه‌لتووری دوو گه‌وره‌حيزبيی تاكڕه‌و هاته‌ كايه‌وه‌. له‌ دوای ڕاپه‌ڕينيش شار و شارۆچكه‌‌كانی هه‌رێم (هه‌ولێری لێ بترازێ) وورده‌ وورده‌ بوونه‌ ناوچه‌ی نفوزی ئه‌و دوو حيزبه و به‌ گوێره‌ی ژماره‌ی پێشمه‌رگه‌ و زاڵی ته‌نزيماتیان به‌سه‌رياندا دابه‌ش كران‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;تاكه‌ فرسه‌تی فره‌حيزبيی&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;له‌ كۆتايی ١۹۹١ دا پارتی و يه‌كێتی به‌يه‌كه‌وه‌ چه‌نگيان له‌ ده‌فه‌ی حوكمڕانی گير بوو، به‌ڵام له‌وه‌ نه‌ده‌چوو كه‌ بيانه‌وێ ئيداره‌ و خاكی هه‌رێم له‌ت بكه‌ن. بۆيه‌ش كه‌مپه‌ينی هه‌ڵبژاردنه‌كانی يه‌كه‌م په‌رله‌مانی هه‌رێم (له‌ ١۹۹٢) هه‌لێكی زيڕينی بۆ سيسته‌می فره‌حيزبی هێنايه‌ پێشه‌وه. كه‌شێكی سياسی له‌بار بۆ ئازادی حيزبايه‌تی په‌يدا بوو كه‌ قابيلی پێشكه‌وتن و گه‌شه‌ كردن بوو. ديار بوو كه‌ بيركردنه‌وه‌ی خه‌ڵك و سه‌ركرده‌كانيش له‌ ڕوانگه‌ی سيسته‌می ديموكراسی ده‌ستووری و فره‌حيزبیه‌وه‌ هه‌ڵده‌قوڵا. ته‌نانه‌ت پارتی و يه‌كێتی به‌ر له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان وايان ڕاگه‌ياند كه‌وا ئاماده‌ن ئه‌نجامی ده‌نگدانه‌كه‌ قه‌بول بكه‌ن و ئه‌و لايه‌نه‌ی كه‌ ده‌يدۆڕێنێ ڕێگه‌ به‌وی تر بدات حكومه‌ت دابمه‌زرێنێ و خۆيشی وه‌ك ئۆپۆزيسيۆن به‌شداری له‌ عه‌مه‌ليه‌تی سياسیدا بكات. هاوكات، حيزبه‌كانی تريش چانسی پێسكه‌وتن و په‌يدا كردنی جه‌ماوه‌ر و ڕاكێشانی ده‌نگده‌رانيان له ‌به‌رده‌مدا بوو.&lt;br /&gt;به‌داخه‌وه‌، ئه‌نجامی هه‌‌ڵبژاردنه‌كه‌ ڕێگه‌ی دامه‌زرانی كه‌ڵتووری فره‌ حيزبی نه‌دا. به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، درێژه‌ی به‌ جووته‌ تاكڕه‌ويی دا، چونكه‌ پارتی و يه‌كێتی ده‌نگيان له‌يه‌ك نزيك بوو و كه‌سيان بايی دروست كردنی حكومه‌ت زۆرينه‌ی ئاشكرای وه‌ده‌ست نه‌هێنا. دياره‌ كه‌ حيزبه‌كانی تريش بايی ئه‌وه‌نده‌يان ده‌نگ نه‌هێنا كه‌ بتوانن به‌ قوڕساييه‌وه‌ و له‌ ڕێگه‌ی هاوپه‌يمانێتيدا پارسه‌نگی هێزه‌كان بگۆڕن. ئه‌و ئه‌نجامه‌ بووه‌ پێشينه‌ی كه‌ڵتووری حكومه‌تی ئيئتيلافی (فيفتی فيفتی). خۆ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی چه‌قی ده‌سه‌ڵاتی پارتی و يه‌كێتی نه‌هاتنه‌ ناو حكومه‌ته‌وه‌، كابينه‌ی يه‌كه‌م و دووه‌م به‌ ئيفليجی مانه‌وه‌. شاراوه‌ نيه‌ كه‌وا ڕه‌فتار و هه‌ڵوێستی سه‌ركرده‌كان له‌ ئاستی مه‌سئوليه‌ته‌ مێژووييه‌كه‌دا نه‌بوو، و بۆيه‌ش كه‌شی سياسی هه‌رێم تا ده‌هات گرژتر ده‌بوو، و كۆتاييه‌كه‌ی به‌ شه‌ڕی براكوژی و كوژانه‌وه‌ی ئومێدی پێشكه‌وتن وگه‌شه‌پێدانی سيسته‌می فره‌حيزبیه‌وه‌ هات. له‌ ئه‌نجامدا، له‌ ١۹۹٦ ئيداره‌ی هه‌رێم بووه‌ دووله‌ت و هه‌ريه‌كه‌ له‌ پارتی و يه‌كێتی ڕژێمی (حيزبی قائيد)ی به‌ شێوازی كۆنه‌په‌رست و ڕۆژهه‌ڵاتيانه‌ له‌ به‌شه‌كه‌ی خۆی دامه‌زراند. ئه‌و ڕژێمانه له‌ ناوه‌رۆكدا هه‌تا ئيمڕۆش (له‌ دوای يه‌ك گرتنه‌وه‌ لۆتكه‌ييه‌كه‌ی دوو ئيداره‌كه) هه‌ر به‌رده‌وامن‌. ئێستاش تۆڕی حيزب و حكومه‌ت له‌ هه‌ردوولادا تێكهه‌ڵكێشراون، و ده‌زگا موخابه‌راتی و پۆليسی و عه‌سكه‌ريه‌كان به‌ شێوه‌ی مۆنۆپۆڵی له‌ ده‌ستیان ماون. به‌شداری كردنی حيزبه‌ بچوكه‌كانيش له‌ گشت كابينه‌كانی ئيداره‌ يه‌ك گرتوو و يه‌ك نه‌گرتووه‌كاندا له‌ مه‌سه‌له‌يه‌كی سيمبۆڵی تێنه‌په‌ڕیوه‌.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;پێكه‌وه‌ژيانی دوو تاكڕه‌و&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;دياره‌ كه‌ له‌ ١۹۹٨ به‌ولاوه‌، پارتی و يه‌كێتی ته‌سليمی ئه‌و ڕاستيه‌ بوون كه‌وا‌ هيچ كاميان ئه‌وی تری پێ له‌ناو نابرێ و بۆيان باشتره‌ كه‌ حاڵه‌تی پێكه‌وه‌ ژيان و پێكه‌وه‌ حوكمڕانيی قه‌بوول بكه‌ن. به‌رژه‌وه‌ندیه‌ عيراقيه‌كانی دوای ڕوخانی ڕژێمی سه‌دداميش هانده‌ری مه‌زن بوون بۆ يه‌ك گرتنه‌وه‌ی لوتكه‌يی دوو ئيداره‌كه‌. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌و تێكه‌ڵبوونه‌دا، هه‌ردوو حيزب‌ به‌رده‌وام چاوی زه‌قی چاودێريكردنيان بڕيوه‌ته‌ يه‌كتر و هه‌موو هه‌ل و ده‌ستكه‌وتێكی سياسی و عه‌سكه‌ری و ئابووری و كۆمه‌ڵايه‌تی له‌ نێو خۆياندا به‌ش ده‌كه‌ن. له‌وه‌ش‌ ناچێ كه‌ نيازی به‌شداری پێ كردنی حيزبێكی تر له‌ ده‌سه‌لات و داڕێژتتی ده‌ستوورێكی ديموكراسی سه‌رده‌ميانه‌‌يان هه‌بێ. ئيتر، ئه‌گه‌ر سيسته‌م به‌ شێوه‌ی حوكمڕانی ئێستا به‌رده‌وام بێ، ئه‌وا ڕێگه‌ی په‌يدابوونی سيسته‌می پێشبڕكێی دووحيزبی وه‌يان فره‌حيزبی نادرێ. وه‌ جياوازی و به‌رامبه‌ركێ و ململانێی سياسیه‌كه‌ی پارتی و يه‌كێتی بايی ئه‌وه‌نده‌ كپ ده‌كرێ كه‌ پێكه‌وه‌ ژيانيان له‌ مالجوداييه‌كه‌يان پێ باشتر بێ. بۆيه‌ش چاوه‌ڕێ ناكرێ كه‌وا هيچ كام له‌و دوو حيزبه‌ ببنه‌ پێشڕه‌وی داهێنانی شۆڕشی وڵاتسازی و دامه‌زرانی سيسته‌می ديموكراسی.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;ململانێ و ڕێكه‌وتن&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;ململانێی سياسی نێوان پارتی و يه‌كێتی له‌ ئاستی نێوده‌وڵه‌تيدا زيانبه‌خش بووه، به‌ڵام دوور له‌ براكوژی، پێشبڕكێكه‌يان له‌ ئاستی ناوه‌كی هه‌رێمدا سوودی بۆ دۆزی كورد هه‌بووه‌، و تا ڕاده‌يه‌ك بووه‌ته‌ مايه‌ی داهێنانی كه‌ڵتووری ئازادی ده‌ربڕين و ديالۆگی فه‌لسه‌فی و مشتومڕی سياسی. به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌، ڕێكه‌وتنی ئه‌و دوو گه‌وره‌ حيزبه‌ له‌ شانۆی نێوده‌وڵه‌تيدا سوودبه‌خش بووه و ده‌ستكه‌وتی ستراتيژی چاره‌نوس سازی بۆ كورد مسۆگه‌ر كردوه، به‌ڵام بۆ حوكمڕانی ناو هه‌رێم زه‌ره‌ری له‌ سوودی زياتر بووه‌. ئه‌و دووانه‌ به‌يه‌كه‌وه‌ ڕێگه‌يان‌ له‌ پڕۆسه‌ی ڕيفۆرمی سياسی و چاكسازی ئيداری و چاودێریكردنی ده‌سه‌لات و پاراستنی مافی مرۆڤ و ئازادی ڕۆژنامه‌وانی ‌گرتووه‌. جێگه‌ی سه‌رسوڕمان نيه‌ كه‌ حوكمڕانيه‌تی پێكڕايان گه‌نده‌ڵيی زياد كردوه‌ و حكومه‌تی كه‌مبه‌رهه‌م كردوه‌ و بزوتنه‌وه‌ی كوردی لاواز كردوه‌.&lt;br /&gt;دابه‌زينی پارتی و يه‌كێتی به‌ ليستی هاوبه‌ش له‌هه‌ڵبژاردنه‌ سه‌رتاسه‌ريه‌كه‌ی عيراقی‌ ٢٠٠٥ و داپلۆسينی ده‌نگی ئۆپۆزيسيۆن و ته‌زويری ئاشكرا، ڕێگه‌ی هيچ جۆره‌ ئيختيارێكی بۆ خه‌ڵك نه‌هێشت. بۆيه‌ش پارتی و يه‌كێتی پێويستیان به‌ خه‌بات كردن و خۆ ماندوو كردن و كارچاكی و ڕازی كردنی ده‌نگده‌ران نه‌بوو‌. به‌ هه‌مان شێوه‌، ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌ "ته‌عين كراوه‌كان" پێويستيان به‌ كه‌مپه‌ينی ڕازی كردنی خه‌ڵكی مه‌ڵبه‌نده‌ ئينتيخابيه‌كان نه‌بوو چونكه‌ ناويان له‌ ليسته‌ی حيزبدا ڕيز كرابوو، ته‌نيا پێويستيان به‌ وه‌لائی كوێرانه‌ بۆ سه‌رۆكی حيزبه‌كانيان هه‌بوو. ئه‌وه‌ وای كرد‌ كه‌ هه‌ريه‌كه‌ له‌ ئه‌ندام و سه‌ركرده‌كانی پارتی و يه‌كێتی له‌ حوكمی خۆیان دڵنيا بن و له‌ خه‌ڵك بێ منه‌ت بن و به‌ ويست و هه‌وه‌سی خۆیان ده‌نگی ئۆپۆزيسيۆن ببڕن. له‌وه‌ ده‌چێ كه‌وا پارتی و يه‌كێتی له‌سه‌ر دووباره‌ كردنه‌وه‌ی ئه‌و گه‌مه‌ ديموكراسيه‌ شێواوه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی ٢٠٠۹دا ڕێك كه‌وتبن و له‌ دوای ئه‌ويشدا شێوازی ئێستای حوكمڕانی ئيئتيلافيان به‌رده‌وام بكه‌ن.&lt;br /&gt;دياره‌ كه‌ بارودۆخی ناهه‌مواری كوردستان ڕێگه‌ی بۆ شێوازی حوكمڕانی فيفتی فيفتی و درێژه‌پێدانی ئه‌و حكومڕانيه‌ خۆش كردوه‌، به‌ڵام ئه‌و جۆره‌ حوكمڕانيه‌ ناسروشتيه‌ له‌ بارودۆخی ئاسايی و هه‌مواردا ئيفليجكه‌ره‌ و به‌رژه‌وه‌ندی وڵات و ميلله‌تی پێ ناپارێزرێ. بۆيه‌، هه‌رده‌م له‌ به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی كورد دايه‌ كه‌ ستراتيژيه‌تی ده‌ره‌كی پارتی و يه‌كێتی يه‌ك گرتوو بێ، به‌ڵام پێشبڕكێی سياسی ناو هه‌رێميان به‌رده‌وام بێ.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;پێشبڕكێی تاكڕه‌وه‌ هاوسه‌نگه‌كان&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;ئه‌وانه‌ی سه‌ره‌وه‌ ئه‌وه‌ ناگه‌يه‌نن كه‌وا هاوكێشه‌ی پارتی و يه‌كێتی له‌ هاوسه‌نگيه‌كی موسته‌قير دايه‌ و مه‌ودای ململانێ و پێشبڕكێی نێوانيان ته‌سك بۆته‌وه‌، وه‌يان ڕێكه‌وتنی نێوانيان هه‌تاسه‌ريه‌ و له‌گه‌ڵ گۆڕانی بارودۆخدا هاوكێشه‌كه‌يان‌ لاسه‌نگ نابێ. به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، پێشبڕكێی پارتی و يه‌كێتی تا ڕاده‌ی هه‌ڵچوون به‌رده‌وامه‌. وه‌ك دوو شه‌ريكی ناحه‌ز، ‌يان دوو برای دوژمن، هه‌رده‌م چاودێری يه‌كترين و چاوه‌ڕێی قۆستنه‌وه‌ی فرسه‌تن‌ بۆ ئه‌وه‌ی يه‌كتر لاواز بكه‌ن و به‌ڕ له‌ ژێر پێی يه‌كتری ده‌ربێنن. به‌رده‌وام بوونی ئه‌و جۆره‌ پێشبڕكێ و ململانی سياسيه‌‌ هاوسه‌نگه‌ له‌ قازانجی دۆزی كورد و خه‌ڵكی هه‌رێم دايه‌. واته‌ ئه‌گه‌رچی پارتی و يه‌كێتی هه‌ردووكيان تا ئێستا ڕێگرن له‌ پڕۆسه‌ی ديموكراسيه‌ت، به‌ڵام مانه‌وه‌یان به‌ هاوتوانایی هه‌تا په‌يدا بوونی ده‌ستوورێكی ديموكراسی پێويسته‌. چونكه‌ ئه‌گه‌ر هه‌ريه‌ك له‌و دوو حيزبه‌ له‌ناكاو بفه‌وتێ و له‌ گۆڕه‌پان نه‌مێنێ ڕه‌نگه‌‌ ئه‌وه‌ی تريان هه‌وڵ بدات به‌ تاكڕه‌وانه‌ بۆشاييه‌كه‌ پڕ بكاته‌وه و ڕێگه‌ له‌ سه‌رهه‌ڵدانی به‌ديلی تر بگرێ. پاراستنی پارسه‌نگی هاوتوانايی يه‌كێتی و پارتی، وه‌ ئه‌نجامدانی شۆڕشی ڕيفۆرمی سياسی و ئيداری له‌ هه‌ردوو حيزبدا له‌ به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی ئێستا و ئاينده‌ی حيزبه‌كان و سه‌ر‌كرده‌كان و خه‌ڵك و خاكی كوردستاندايه‌.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;لاسه‌نگ بوونی پارسه‌نگ&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;پرسياری گرنگ لێره‌دا ئه‌وه‌يه‌ ئايا قه‌يرانی ناوه‌كی كامه‌يان گه‌يشتۆته‌ ئه‌و ڕاده‌يه‌ی كه‌ گومان له‌ ئاينده‌ی بكرێ، و مه‌ترسی گۆڕه‌پان چۆل كردنی به‌وزوانه‌ی لێ بكرێ و به‌ هۆيه‌وه‌ پارسه‌نگی هێزه‌كان لاسه‌نگ ببێ؟ پارتی و يه‌كێتی هه‌ردووكيان له‌ قه‌يرانی سياسیدان و له‌ گه‌رده‌لوولی گه‌نده‌ڵيی ئاڵاون و متمانه‌ی خه‌ڵكيان له‌ده‌ست داوه‌. به‌ڵام له‌ ڕووی ڕێكخراوه‌يی و بارودۆخی ناوه‌كيدا، يه‌كێتی نيشتيمانی كوردستان‌ موڕه‌شه‌حی يه‌كه‌مه‌ بۆ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌. به‌ هه‌موو پێناسه‌ و لێك دانه‌وه‌يه‌ك، پارسه‌نگی نێوان ئه‌و دوو حيزبه‌ ده‌مێكه‌ به‌ ديوی قوڕسی پارتيه‌وه‌ لاسه‌نگ بووه‌. گرفته‌كانی يه‌كێتی وه‌ك تۆپه‌ به‌فريان لێ هاتووه‌ و له‌گه‌ڵ گلۆربوونه‌وه‌ و به‌سه‌ر چوونی كاتدا، هه‌روا مه‌زنتر ده‌بێ. هاوكات، له‌وه‌ ناچێ كه‌وا چ جۆره‌ ستراتيژيه‌تێك وه‌يان به‌رنامه‌يه‌كی مه‌دروس بۆ چاره‌سه‌ری ئه‌و گرفته‌ چاره‌نوسيانه‌ له لايه‌ن سه‌ركرده‌كانه‌وه‌ له‌‌ ئامێز گيرابێ. به‌بێ هيممه‌تێك و هه‌ڵمه‌تێكی سه‌رتاسه‌ريی و گۆڕانكاری بنه‌ڕه‌تی له‌ پێكهاته‌كه‌‌ی يه‌كێتيدا، مه‌حاڵه‌ ئه‌و ڕێكخراوه‌ هه‌ڵسێته‌وه‌ سه‌رپێ و بێته‌وه‌ مه‌يدانی ململانێی سياسی بۆ به‌رده‌وامێتی ده‌سه‌لات و هاوسه‌نگێتی پارتی. ته‌نيا هۆكاری گه‌شبينی له‌وه‌دايه‌ كه‌وا به‌ كه‌ڵتوور و به‌ پێكهاته‌، يه‌كێتی توانای هه‌ڵسانه‌وه‌ و ژيانه‌وه‌ی له‌ ڕابوردوودا هه‌بووه‌ و ئێستاش له‌وه‌ ده‌چێ بڕێكی تێدا مابێ‌. دياره‌ كه‌ خاڵی هانده‌ريش ئه‌وه‌يه‌ كه‌وا حاڵی خراپی ڕێكخراوه‌كه‌ گه‌يشتۆته‌ ئه‌و ڕاده‌يه‌ی كه‌وا هيچ چاره‌يه‌كی تری له‌به‌رده‌م نه‌ماوه‌‌‌ له‌ غه‌يری تاودانی ئه‌سپی ڕيفۆرم به‌ ئاراسته‌ی مه‌يدان.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;پێشڕه‌وی ديموكراسيه‌ت&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;بێ گومان ململانێی ديموكراسيانه‌ به‌ ئاسانی له‌ نێوان دوو حيزبی تاكڕه‌ودا له‌ دايك نابێ. هيچ نه‌بێ يه‌كێك له‌و دوو حيزبانه‌ ده‌بێ له‌ ناخدا ده‌ستووری ديموكراسی مۆدێرن له‌ ئامێز بگرێ، و به‌ هۆيه‌وه‌ جله‌وی پێشكه‌وتنی كۆمه‌ڵ و پێشڕه‌وێتی گۆڕانكاری سياسی له‌ گۆڕ‌‌پانه‌كه‌دا وه‌ده‌ست بێنێ. ئايا له‌ پارتی و يه‌كێتی كامه‌يان بايی ئه‌وه‌نده‌ توانای نوێسازی تێدايه‌ كه‌ بتوانێ خۆی بۆ پێشبڕكێيه‌كی ديموكراسی درێژخايه‌ن ئاماده‌ بكات و پێشڕه‌ويی له‌ داهێنانی پڕۆسه‌ی ڕيفۆرمی هه‌رێم بكات؟&lt;br /&gt;يه‌كێتی له‌ دروست بوونی دا، به‌ڵێنی ئيختياری به‌ديل و دامه‌زراندنی موئه‌سسه‌سه‌ی ديموكراسی به‌ديلی به‌ خه‌ڵكی كوردستان دا، و توێژێكی پان و به‌رينی ڕۆشنبيرانی له‌ ده‌وره‌ی ئازادی ده‌ربڕين و به‌ڵێنی ديموكراسيه‌ت كۆ كرده‌وه‌‌. كه‌چی له‌ دوای زياتر له‌ سی (۳٠) ساڵ له‌ خه‌باتی شاخ و شاردا، و له ‌دوای گه‌يشتن به‌ چايه‌ری ده‌سه‌ڵات، ڕێكخراوه‌كه‌ زۆربه‌ی ناوه‌رۆكه‌ فه‌لسه‌فيه‌ به‌ناو ديموكراسيه‌كه‌ی له‌ده‌ست داوه. ئيمڕۆ نه‌ك ته‌نيا له‌ پێكهاته‌ و ڕه‌فتار و به‌رنامه‌ و ستراتيژيه‌تدا جياوازيه‌كی ئه‌وتۆی له‌گه‌ل پارتی نه‌ماوه، و به‌ڵكو له‌ زۆربه‌ی حاڵه‌تدا بۆته‌ پاشڕه‌ویشی. ئيمڕۆ پارتی پێشڕه‌وێتی سياسی و حوكمڕانی هه‌رێم ده‌كات و موباده‌ره‌ی له‌ سه‌ر‌كرده‌كانی يه‌كێتی ‌سه‌ندۆته‌وه‌. ئه‌و حاله‌ته‌ وای كردوه‌ كه‌ يه‌كێتی له‌ ئالقه‌يه‌كی حه‌له‌زۆنی سه‌ربه‌ره‌وخواردا بخولێته‌وه‌‌، و له‌گه‌ڵ تێپه‌ڕبوونی كاتدا توانای پێشڕه‌ویی كه‌متر ببێ.&lt;br /&gt;شاراوه‌ نيه‌ كه‌وا مه‌جالی گۆڕانكاری ديموكراسی له‌ ناو يه‌كێتيدا زۆر زياتره‌ وه‌ك له‌ پارتی. ئه‌گه‌رچی به‌ به‌راورد، حاڵی يه‌كێتی له‌ هی پارتی شڕتره‌، به‌ڵام پارتيش له‌ قه‌يرانی سياسی مه‌زن دايه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی پێوه‌ی ديار بێ. ئه‌و كاته‌ی كه‌ يه‌كێتی ناوماڵی ته‌رتيب ده‌كات و توانای ململانێ په‌يدا ده‌كاته‌وه‌، ئه‌وجا پارتی پێويستی به‌ خۆ كۆكردنه‌وه‌ و ڕاكردن به‌ شوێنی يه‌كێتيدا ده‌بێ. به‌ڵگه‌نه‌ويسته‌ كه‌ ئه‌نجامدانی چاكسازی له‌ ناو يه‌كێتیدا ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ڕاسته‌وخۆی له‌ سياسه‌تی ناوه‌كی و ده‌ره‌كی پارتيه‌وه‌ ده‌بێ، بۆيه‌ يه‌كێتی ده‌توانێ پێشڕه‌وی گۆڕانكاری له‌ ڕيزه‌كانی خۆی و پارتيشدا بكات. كادر و مه‌سئوله‌ گه‌وره‌كانی پارتی، ئه‌وانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی چه‌قی ده‌سه‌ڵاتن، به‌ ئاشكرا دان به‌وه‌ داده‌نێن كه‌وا چاويان بڕيوه‌ته‌ پڕۆسه‌ی چاكسازی ناو يه‌كێتی، تا به‌ هۆيه‌وه‌ ته‌نكه‌ جموجۆڵێكی چاكسازی له‌ ناو پارتیشدا په‌يدا ببێ.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;ڕيفۆرم له‌ ئه‌ستۆی كێيه‌؟&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;به‌ گوێره‌ی گۆته‌كانيان، سه‌ركرده‌كانی پارتی و يه‌كێتی خه‌مخۆری وڵاتن و هاوخه‌باتی ميلله‌تن. وای ده‌رده‌خه‌ن كه‌وا ئاگاداری ده‌ردی خه‌ڵكن و ده‌يانه‌وێ ميلله‌ت و وڵات له‌ په‌تای گه‌نده‌ڵيی بپارێزن و سيسته‌می ديموكراتی ده‌ستووری دابمه‌زرێنن. به‌ڵام به‌ خوێندنه‌وه‌ی خه‌ڵك و چاودێران، ڕه‌فتار و هه‌ڵوێسته‌كانی سه‌ركرده‌كان به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌و گۆتانه‌يه‌، به‌ڵكو له‌وه‌ ده‌چێ كه‌ له‌ ميلله‌تيان بێ منه‌ت بن و ئه‌وه‌ی له‌ به‌رژه‌وه‌ندی خۆياندا بێ بيكه‌ن به‌بێ ئه‌وه‌ی گوێ بده‌نه‌‌ ڕه‌خنه‌ و‌ ده‌رد و موعاناتی خه‌ڵك و له‌ده‌ستدانی دۆست و ناوزڕانی حكومه‌تی هه‌رێم له‌ جيهاندا. ئه‌گه‌ر ئه‌و خوێندنه‌وه‌يه‌ ڕاست بێ ئه‌وا ڕه‌فتاری ئه‌و سه‌ركردانه‌ی كورد‌ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی عه‌قليه‌تی ئه‌و مه‌دره‌سه‌ حوكمڕانیه‌ ڕۆژهه‌ڵاتيانه‌يه كه‌ تێيدا په‌روه‌رده‌ بوونه‌. هه‌ڵبه‌ته، مه‌سئوليه‌تی ڕاست كردنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌كان و چاك كردنی بارودۆخ و پته‌وكردنی په‌يوه‌ندی نێوان ميلله‌ت و ده‌سه‌ڵات له‌ ئه‌ستۆی سه‌ركرده‌كانی پارتی و يه‌كێتيه‌ به‌ گشتی، و له‌ ئه‌ستۆی دوو سه‌رۆكه ده‌سه‌ڵاتداره‌‌كه‌ی لوتكه‌ی ئه‌و دوو حيزبه‌يه‌ به‌ تايبه‌تيی. شايانی جه‌ختكردنه‌ كه‌وا ڕه‌فتار و هه‌ڵوێست و بڕياری ئه‌و دوو تاكه‌ سه‌رۆكه،‌ ڕێخۆشكه‌ره‌ بۆ (وه‌يان ئه‌گه‌ر بيانه‌وێ ڕێگره له‌)‌‌ كاروانی پێشكه‌وتن و داهێنانی كه‌ڵتوری شارستانی و دامه‌زرانی ده‌وڵه‌تی كوردی.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;ڕيفۆرمی يه‌كێتی و ديموكراسيه‌تی هه‌رێم&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;له‌وه‌ته‌ی دروست بوونيه‌وه هه‌تا گه‌يشتنی به‌ ده‌فه‌ی حوكمڕانی‌، يه‌كێتی له‌ ده‌ريای خوێناوی سياسه‌تی عيراقیدا مه‌له‌وانی كردوه‌ و به‌ره‌نگاری شه‌پۆڵه‌ دژواره‌كان بۆته‌وه‌. سه‌ره‌ڕای ناته‌بايی باڵه‌ ململانێكه‌ره‌كانی، يه‌كێتی له‌ ڕووی هێرش و مه‌ترسی ده‌ره‌كيدا هه‌رده‌م به‌ يه‌ك گرتوويی هاتۆته‌ به‌رچاو و له‌ هيچ شه‌ڕێكی ده‌ره‌كيدا توشی هه‌ره‌سی سه‌رتاسه‌ريی نه‌بووه‌. پاراستنی پارسه‌نگی هێزه‌ ململانێكه‌ره‌كان و كه‌سايه‌تيه‌ ناته‌باكانی ناو يه‌كێتی كارێكی ئاسان نه‌بووه‌، و ئاستی كرژی و ناكۆكی باڵه‌‌ موته‌كه‌تيله‌كان ده‌م نا ده‌م گه‌يشتونه‌ته‌ ڕاده‌ی ته‌قينه‌وه، و بوونه‌ته‌ هۆی جيابوونه‌وه‌ی گروپی گچكه‌ و گه‌وره‌. به‌ڵام له‌ ڕۆژی دروست بوونيه‌وه هه‌تا ئيمڕۆ، خاڵی هاوبه‌شی لايه‌نه‌ ململانێكه‌ره‌كانی ناو يه‌كێتی بريتی بووه‌ له‌ خودی تاكه‌ كه‌سی سكرتێری گشتی. ئه‌و خاڵه‌ هاوبه‌شه‌، زامينكه‌ری مانه‌وه‌ی يه‌كێتی بووه‌. هه‌ر باڵ و گڕوپ و كه‌سێكی كه‌ هه‌وڵی داوه‌ به‌بێی سكرتێر له‌ ڕێكخراوه‌كه‌ بترازێ دۆڕاو بووه. به‌وانه‌ش ده‌سه‌ڵاتی سياسی و مه‌عنه‌وی سكرتێری گشتی هه‌تا ڕاده‌ی بێ هاوتايی ڕووی هه‌ر له‌ به‌هێزبووندا بووه‌. ته‌نانه‌ت، ئێستا به‌لای زۆر خه‌ڵكه‌وه‌ يه‌كێتی و سكرتێره‌ گشتیه‌كه‌ی بوونه‌ته‌ دوو زاراوه‌ بۆ هه‌مان واتا. ‌&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;خاڵی هاوبه‌ش و جياكه‌ره‌وه‌&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;دياره‌ كه‌ له‌ سه‌رده‌می حوكمڕانيدا، به‌رژه‌وه‌ندی نفوز و دارايی و ته‌كه‌تولی ناوچه‌گه‌رێتی جێگه‌ی ململانێی فه‌لسه‌فی و ڕێكخراوه‌يی له‌ ناو يه‌كێتيدا گرتۆته‌وه‌. له‌ سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌كان دا به‌رژه‌وه‌نديه‌ داراييه‌كانی يه‌كێتی و حكومه‌تی هه‌رێم كه‌م بوون، پارتی و يه‌كێتی به‌رده‌وام خه‌ريكی چاودێری يه‌كتری بوون، بۆيه‌ش ڕاده‌ی گه‌نده‌ڵيی و ململانێی ناوه‌كی له‌ ڕێكخراوی يه‌كێتيدا به‌و‌ پله‌يه‌ی ئێستا وا‌ زه‌ق نه‌بوو. دواتريش براكوژی هاته‌ كايه‌وه‌ و باڵه‌كانی ناو يه‌كێتی به‌ يه‌كتر به‌سته‌وه‌. به‌ڵام له‌ كۆتايی نه‌وه‌ده‌كان به‌و لاوه‌، يه‌كێتی مۆنۆپۆلی ده‌سه‌لات و دارايی له‌ نيوه‌ی هه‌رێمی كوردستانی باشووردا مسۆگه‌ر كرد، و بووه‌ (حيزبی حاكمی بێ مونازيع) و سكرتێری گشتيش بووه‌ چه‌قی هه‌موو ده‌سه‌ڵاتێكی ته‌شريعی و ته‌نفيزی سياسی و قانونی و عه‌سكه‌ری و دارايی و زانياری و كۆمه‌ڵايه‌تی و هتد. ئيمڕۆ بۆ هه‌ر بڕيارێكی چاره‌نوس سازی سياسی و دارايی، سه‌رۆك پێويستی به‌ ڕاوێژكاری و ڕازی كردنی مه‌كته‌بی سياسی و كۆميته‌ی سه‌ركردايه‌تی نه‌ماوه‌. ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌يش‌ له‌ هه‌رێمێكی بچووك و به‌ داراييه‌كی چه‌ند مليۆنيه‌وه‌ له‌ناكاو له‌ دوای ڕوخانی ڕژێمی سه‌ددام گه‌يشته‌ ئاستێكی نێو ده‌وڵه‌تی، به‌ داراييه‌كی چه‌ند ملياريه‌وه‌. ئيمڕۆ په‌يوه‌ندی كادران به‌ سه‌ركرده‌كانه‌وه‌ بووه‌‌ته‌ هی مووچه‌خۆريی، په‌يوه‌ندی سه‌ركرده‌كان به‌ سكرتێری گشتیه‌وه‌ بووه‌ته‌ هی وه‌لائی تاكه‌ كه‌سيی. بازنه‌كانی ده‌وره‌ی سكرتێر بوونه‌ته‌‌ تاكه‌ پێناسه‌ بۆ ده‌سه‌ڵاتدارێتی و نفوزبڵاوی و توانای ده‌وڵه‌مه‌ند بوون. ئيتر سكرتێری‌ گشتی كه‌ هه‌رده‌م خاڵی هاوبه‌شی ڕيزه‌ ناته‌باكانی ناو يه‌كێتی بوو، بووه‌‌ته‌ خاڵی جياكه‌ره‌وه. بووه‌ته‌‌ جياكه‌ره‌وه‌ی خودی خۆی له‌ قاعيده‌ی ڕێكخراوه‌كه‌، و هی سه‌ركرده‌كان له‌ جه‌ماوه‌ر‌، و كاديره‌ مشه‌خۆره‌كان له‌ ميلله‌ت.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌و ساڵانه‌ی دواييدا بازنه‌ی سكرتێری گشتی به‌ ڕاده‌يه‌كی وا ته‌سك بووه‌‌‌وه كه‌ ئه‌ندام مه‌كته‌ب سياسی و سه‌ركرده‌ی باڵه‌ موته‌كه‌تيله‌‌كانی ناو يه‌كێتی خۆيان به‌ لاته‌ريك و بێگانه‌ ده‌زانی. ئه‌گه‌رچی ته‌نيا چه‌ند دانه‌يه‌كيان ئاماده‌يی ده‌ربڕينیان هه‌بوو، كه‌چی هيچ كام له‌ سه‌ركرده‌كان له‌ ڕه‌فتاری تاكڕه‌وانه‌ی سكرتێری گشتی ڕازی نه‌بوو. ئه‌و دياردانه‌‌ بوونه‌ هه‌وێنی ئه‌و هه‌وڵه‌ كوده‌تايه‌ی ساڵی ٢٠٠٥‌ كه‌ خه‌ريك بوو ببێته‌ مايه‌ی خوێن ڕێژيی و هه‌ڵته‌كانی بنه‌مای يه‌كێتی. له‌ جياتی ئه‌وه‌ی هه‌وڵی‌ كوده‌تايه‌كه‌ ببێته‌ هانده‌رێك بۆ به‌ ئاگا هێنانه‌وه‌ی سكرتێری گشتی و ئه‌نجامدانی ڕيفۆرم، كه‌چی كه‌ڵتووری ته‌كه‌تولچێتی زياتر چه‌قاند، و خه‌نده‌قی نێوان سكرتێر و هاوڕێ سه‌ركرده‌ دێڕينه‌كانی فراوانتر كرده‌وه‌. هاوكات بووه‌ هۆی له‌يه‌ك نزيك بوونه‌وه‌ی سكرتێری گشتی له‌ سه‌ركرده‌كانی پارتی له‌ سه‌ر حيسابی يه‌كێتی. وه‌ ڕۆڵی ئه‌ندامانی بنه‌ماڵه‌ی سكرتێريش له‌ جيهازه‌ زانياری و داپلۆسه‌ر و داراييه‌كانی ديوی يه‌كێتیدا زيادی كرد. ئه‌وانه‌ش‌ قه‌يرانی يه‌كێتيان به‌ره‌و قوڵتری برد و ئاينده‌ی ڕێكخراوه‌كه‌يان زياتر خسته‌ مه‌ترسيه‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;شۆڕشی ته‌نزيم له‌ يه‌كێتيدا&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;ئيمڕۆ زۆران له‌ كادر و ئه‌ندامانی يه‌كێتی خۆيان و ڕێكخراوه‌كه‌يان به‌ بێ ڕێڕه‌و ده‌بينن و ئومێديان به‌ دواڕۆژ لاواز بووه‌. هه‌ندێك له‌ كادره‌ پێشكه‌وتووه‌كان گه‌يشتونه‌ته‌ ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی كه‌وا ڕزگار كردنی يه‌كێتی پێويستی به‌ شۆرشێكی ته‌نزيمی وا هه‌يه‌ كه‌ هيچ كام له‌ سه‌ركرده‌كان ئاماده‌ی به‌رپاكردنی نين. به‌ لای ئه‌وانه‌وه‌ تازه‌ كاری يه‌كێتی گه‌يشتۆته‌ خاڵی ترازان و به‌ چاوه‌ڕێی وون بوونی خاڵه‌ هاوبه‌شه‌كه‌ و چه‌قی ده‌سه‌ڵاته‌كه‌يه‌تی و له‌ دوای ئه‌ويشدا فه‌وتانی مسۆگه‌ره‌. ئه‌و ئه‌نجامه‌ش، هه‌روه‌ك باس كرا، مه‌ترسيداره‌ بۆ پرۆسه‌ی ديموكراسيه‌ت له‌ كوردستان و له‌وانه‌يه‌ ببێته‌ مايه‌ی لاسه‌نگ بوونی پارسه‌نگی هێزه‌كانی هه‌رێم.&lt;br /&gt;ئه‌و جۆره‌ لێكدانه‌وه‌يه‌ خه‌ياڵ نيه‌، به‌ڵكو له‌ واقيعی تاڵی ناو ڕێكخراوه‌كه‌وه‌ هه‌ڵقوڵاوه. وه‌ زيانبه‌خشيش نيه‌، به‌ڵكو هانده‌رێكی مه‌زنه‌ بۆ چاك كردنی بارودۆخ و خه‌بات كردن بۆ ژياندنه‌وه‌ و سه‌رله‌نوێ داڕێژتنه‌وه‌ی يه‌كێتی. ئيمڕۆ حاڵی ئه‌و ڕێكخراوه‌ وا شپڕزه‌يه‌ كه‌ هيچ چاره‌يه‌كی تری له‌به‌رده‌مدا نيه‌ له‌ غه‌يری هه‌ڵبژاردنی ڕێگای ژيانه‌وه‌. له‌ به‌شی دووه‌می ئه‌و وتاره‌دا (له‌ ژماره‌ی چوارشه‌ممه‌‌ی داهاتوودا) سه‌رچاوه‌ی گرفته‌ سه‌ره‌كيه‌كان و چاره‌سه‌ره‌ بنه‌ڕه‌تيه‌كان تاوتوێ ده‌كه‌ين و پێشنيازی ڕيفۆرمی ڕێكخراوه‌كه‌ ده‌خه‌ينه‌ به‌رده‌م سه‌ركرده‌ و ئه‌ندامانی يه‌كێتی به‌و ئومێده‌ی كه‌ كاری جيددی بۆ ژيانه‌وه‌ی حيزبه‌كه‌ و جۆشدانه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگای كوردی هه‌رێم بكه‌ن. هه‌ڵبه‌ت (بوكێ له‌گه‌ڵ تۆمه‌ و خه‌سوو گوێت لێ بێت)، ئه‌وه‌ی بۆ يه‌كێتی ده‌گوترێ بۆ هه‌موو حيزبه‌كانی تری گۆڕه‌پانه‌كه‌ش ده‌گونجێ. &lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-7917703650656551680?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/7917703650656551680/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=7917703650656551680' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/7917703650656551680'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/7917703650656551680'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2008/04/blog-post.html' title='ڕيفۆرمی يه‌كێتی و ديموكراسيه‌تی هه‌رێم- به‌شی يه‌كه‌م'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-8538270376182290393</id><published>2008-03-02T10:17:00.000-08:00</published><updated>2008-03-15T10:24:16.010-07:00</updated><title type='text'>سياسه‌تی ئه‌مه‌ريكا: زوير كردنی كورد بۆ ڕازی كردنی تورك</title><content type='html'>&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;پاراستنی به‌رژه‌وه‌نديه‌ ئه‌مه‌ريكيه‌كان له‌عيراقدا: زوير كردنی كورد بۆ ڕازی كردنی تورك&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;هاوڵاتی: ٢/۳/٢٠٠٨&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;/strong&gt;&lt;div align="right"&gt; &lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;به‌زاندنی سنوور و تێكدانی ئاسايشی باكوره‌ ئارامه‌كه‌‌ی عيراق له‌ لايه‌ن توركياوه‌ بوه‌ته‌ نه‌ريت و عاده‌ت، و كاتی ئێستاشدا وا به‌رده‌وامه. هاوكات، ناوه‌ڕاست و خوارووی عيراق هێشتا بريتين له‌ گۆڕه‌پانی شه‌ڕی پڕ له‌ مه‌ترسی. ئه‌مه‌ريكا له‌ لايه‌كه‌وه‌ هه‌ر له‌ خه‌باتی قورست دايه‌ به‌و‌ ئومێده‌‌ی كه‌وا ته‌كان به‌ پڕۆسه‌ی ئارامكردنی عيراق بدات، له‌ لايه‌كی تريشه‌وه‌ خه‌ريكه‌ سۆز و لايه‌نگيری تاكه‌ هاوپه‌يمانه‌ كورده‌كانيش له‌ ده‌ست ده‌دات.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;هه‌ندێك له‌ بيركه‌ره‌وه‌ ناوداره‌كانی ئه‌مه‌ريكی له‌ بڵاو كراوه‌كانياندا ده‌يانه‌وێ ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی له‌ دژی خواستی خودموختاری كوردی هان بده‌ن. به‌ڵگه‌ و هۆی پڕاگماتيكی ده‌هێننه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌مه‌ريكا‌ سياسه‌تێكی واقيعيانه‌ له‌ ئامێز بگرێ و پشتگيری له‌ هێرشه‌ سنوور به‌زێنه‌كانی توركی بۆ ناوه‌وه‌ی عيراق بكات، و به‌ هۆيه‌وه‌ مافی كوردی هه‌رده‌م مافخوراو پێشێل بكات. له‌ ژێر بيانگه‌ی "پاراستنی خاكی يه‌كگرتووی عيراقی و ڕازی كردنی دراوسێكان"، ئه‌و لۆبيكه‌رانه‌ داوا له‌ كورد ده‌كه‌ن كه‌ چيتر نه‌وت له‌ به‌رده‌م ماڵی خۆی هه‌ڵنه‌هێنجێ، و ده‌ست له‌ مافه‌ مێژووييه‌كه‌ی‌ كه‌ركوكی پڕ له‌ نه‌وتی هه‌ڵگرێ، و له‌مه‌ودوا زياترعيراقيانه‌ ڕه‌فتار بكات. ئه‌و داوايه‌ ناواقيعيانه‌ له‌ خزمه‌تی هيچ لايه‌نێكدا نين و به‌رهه‌ميان بۆ كه‌س نابێ. له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مه‌ريكادايه‌ كه‌ ئه‌وانه‌ی خواره‌وه‌ ڕه‌چاو بكات.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;يه‌كه‌م&lt;/strong&gt;: به‌ پێكهاته‌ و سروشت، عيراق ده‌وڵه‌تێكی سه‌قه‌ته‌ و هه‌ر به‌ سه‌قه‌تيش ده‌مێنێته‌وه‌. سه‌ره‌ڕای هه‌وڵ و ته‌قه‌ڵڵا جيدديه‌كانی ئه‌مه‌ريكا و وڵاتانی تر، خه‌نده‌قه‌ دابه‌شكه‌ره‌كانی تايه‌فه‌گه‌ريی له‌ جه‌رگه‌ی حكومه‌ت و موئه‌سسه‌سه‌كانیدا قوڵچه‌قيون. حكومه‌ته‌ گه‌نده‌ڵه‌كه‌ی به‌غدا هێشتا بۆی نه‌لواوه‌ ته‌ركيز بكاته‌ سه‌ر ئه‌وله‌ويه‌ته‌ ئاسايشيه‌كانی وڵاته‌كه، چی جای ئه‌وه‌ی حكومه‌تێكی كاڕا هه‌ڵسوڕێنێ وه‌يان ڕۆڵی هاوپه‌يمانێكی ئه‌مه‌ريكی ببينێ. ئه‌گه‌ر عيراق دابه‌ش نه‌كرێته‌ چه‌ند كيانێكی فيدڕالی سياسی و ئابووری نيمچه‌ سه‌ربه‌خۆ، هيچ ڕێگاچاره‌يه‌كی تر نابێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌و وڵاته‌ ده‌ستكرده‌دا ئارامی تێدا سه‌قامگير بێ وسه‌رفراز بێ و به‌ ئاشتيانه‌ له‌گه‌ڵ خودی خۆی و دراوسێكانی بگوزه‌رێ. ‌&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;دووه‌م&lt;/strong&gt;: زه‌وت كردنی مافی چاره‌ی خۆ نوسينی كورد له‌ لايه‌ن عه‌ره‌ب و تورك و ئێرانيه‌كانه‌وه‌ تاكه‌ فاكته‌ری نائارامی بووه‌ له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. ئه‌مه‌ريكاش چه‌ندين جار خيانه‌تی له‌گه‌ڵ كورد كردوه‌ و كوردی زوير كردوه‌، به‌ڵام ئێستا به‌ هۆی لابردنی سه‌ددام له‌ حوكمی عيراق، وا دۆستايه‌تی و نيازچاكی كوردی بۆ خۆی مسۆگه‌ر كردوه‌. ده‌ستكه‌وته‌ به‌رچاوه‌كانی ئه‌و چه‌ند ساڵه‌ی دوايی كوردان، سه‌ره‌ڕای سياسه‌تی ئه‌مه‌ريكی به‌‌ده‌ست هێنراون نه‌وه‌ك به‌ هۆی ئه‌مه‌ريكاوه. به‌بێی هاوكاری بێ سنووری كوردان، ئه‌مه‌ريكا عيراقی ده‌دۆڕانده‌ ئێران و تێرۆريستان. له‌وه‌يش گرنگتر، له‌ ئاينده‌دا به‌ بێی كوردان، ئه‌مه‌ريكا ناتوانێ له‌ شه‌ڕ بيباته‌وه‌ و عيراق سه‌قامگير بكات و له‌شكره‌كه‌ی بباته‌وه‌ ماڵه‌وه‌. بيركه‌ره‌وه‌ و سياسه‌ت دروستكه‌ره‌كانی ئه‌مه‌ريكی وا خه‌ريكه،‌ به‌ هۆی زياد بوونی هاوكاری عه‌ره‌بی سوننه و باشتر بوونی ئاسايش له‌ عيراقدا، له‌ خۆيان بايی ده‌بن و متمانه‌يان به‌ خۆيان زۆرتر ده‌بێ. به‌ڵام له‌ ڕاستيدا هێشتا ئه‌و ده‌ستكه‌وتانه‌ی به‌و دوايیه‌ وه‌ده‌ست هێنراون جێگير نه‌بوونه‌، و دياريش نيه‌ كه‌ ئايا له‌ دوای كشانه‌وه‌ی له‌شكری ئه‌مه‌ريكی و بڕينی يارمه‌تی پاره‌ و به‌رتيل، ئه‌و ده‌ستكه‌وتانه‌‌ به‌رده‌وام ده‌بن.&lt;br /&gt;تا ئێستا به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مه‌ريكا له‌ پاراستنی يه‌ك گرتوويی و به‌هێز كردنی حكومه‌تی مه‌ركه‌زی عيراق دا بووه‌. به‌ڵام له‌ مه‌ودای درێژ خايه‌ندا به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مه‌ريكی و به‌رژه‌وه‌ندی بازاڕی جيهانی له‌ سه‌قامگير بوونی ئارامي‌ ناو ئه‌و وڵاته‌ نه‌وتيه دايه‌‌. دياره‌ كه‌ چيتر ئه‌و سه‌قامگيريه‌ش له‌ ڕێگه‌ی ديكتاتۆريه‌ته سه‌ددام ئاسايیه‌كان‌ مسۆگه‌ر ناكرێ. بۆيه‌ش، ته‌نيا ڕێگه‌یه‌ك كه‌ له‌ به‌رده‌م ئه‌مه‌ريكادايه‌ ئه‌وه‌يه‌ كه‌وا ديموكراسيه‌ت باشتر به‌سه‌ر عيراقدا بسه‌پێنێ. ‌ پێكه‌وه‌ لكاندنی زۆره‌ملێيانه‌ی ئه‌و خه‌ڵكه‌ ناته‌بايانه‌، نابێته‌ هۆی په‌يدا بوونی خۆشه‌ويستی و خۆشگوزه‌رانی له‌ وڵاته‌كه‌دا، مه‌گه‌ر ئه‌مه‌ريكا بتوانێ هه‌ر يه‌ك له‌و پێكهاته‌ نه‌ته‌وه‌ييانه‌‌ دڵنيا بكاته‌وه‌. به‌ بێی ده‌ستكه‌وتنی ته‌واوی مافه‌ مرۆڤيه‌كان، به‌ مافی چاره‌ی خۆ نووسينه‌وه‌، كورده‌كان نابنه‌ عيراقيی جگه‌رسۆز، و به‌ زاڵ بوونی ده‌سه‌ڵاتی به‌غداش ڕازی نابن.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;سێيه‌م&lt;/strong&gt;: سه‌ره‌ڕای ده‌يان ساڵی پشتگيری ئه‌مه‌ريكی، حكومه‌تی هيچ كام له‌ دراوسێ عه‌ره‌ب و توركه‌كانی عيراق به‌ڵگه‌ی سوپاس و مه‌منونيه‌تيان نيشانی ئه‌و زلهێزه‌ نه‌داوه‌، و هيچ كامێكيشيان له‌ كاتی لێقه‌وماندا بۆ ئه‌مه‌ريكيه‌كان جێگه‌ی متمانه‌ و پشتگرتن نه‌بوونه‌. به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، هه‌سته‌ دژ به‌ ئه‌مه‌ريكاييه‌كان له‌ نێو ئه‌و ميلله‌تانی ئه‌و وڵاتانه‌دا هه‌روا به‌ خێرايیه‌وه ڕوويان له‌ زياد بووندايه‌، و له‌وه‌ ده‌چێ له‌ لايه‌ن حكومه‌ته‌ به‌ناو "هاوپه‌يمانه‌كان"ی ئه‌مه‌ريكاوه‌ش هان درابن. پێنج ساڵ له‌ دوای گۆڕانی ڕژێمی عيراق، ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی توركيا، كه‌ هێشتا بنده‌سته‌ی ئه‌رته‌شن، كارێكی وايان نه‌كرد كه‌وا ده‌ستی يارمه‌تی بۆ ئه‌مه‌ريكا درێژ بكه‌ن و تۆڵه‌‌ی ڕابوردوويان بۆ بكه‌نه‌وه‌، كه‌چی توانيويانه‌ سازشی مه‌زن به‌‌و زلهێزه‌ بكه‌ن و ده‌ستكه‌وتی مه‌زنيش وه‌ده‌ست بهێنن. ئێستا وا پشتگيری ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكيشيان بۆ سنوور به‌زاندنی عيراق و ڕاونانی پارتی كرێكارانی كوردستان (په‌كه‌كه‌) ده‌ستكه‌وتووه‌. په‌كه‌كه‌، كه‌ ڕێكخراوێكه‌ داوای مافی مرۆڤی كورد ده‌كات، وا له‌ لايه‌ن ئه‌مه‌ريكيه‌كانه‌وه‌ بۆ خاتری ڕازی كردنی توركيا خراوه‌ته‌ ليسته‌ی تێرۆريستانه‌وه‌.&lt;br /&gt;بێ ئاراميی ناوه‌كيی توركيا وای له‌ سه‌ركرده‌كانيان كردوه‌ كه‌وا پشوويان كورت بێ، ته‌ركيزيان كه‌م بێ و چيتريش جێگه‌ی متمانه‌ نه‌بن. ده‌زگای ده‌وڵه‌تی توركی به‌ ده‌ستوه‌شاندن كورد داده‌پڵۆسێ و، به‌ گوێره‌ی دان پێدانانی توركان، ئه‌و ده‌زگايه‌ تاوانی دژی مرۆڤايه‌تی ئه‌نجام داوه‌. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌يشدا، لۆبيكه‌ره‌ پڕۆتوركه‌كانی ناو ئه‌مه‌ريكا هانی كوردانی عيراق ده‌ده‌ن كه‌وا ده‌ست له‌ناو ده‌ستی ئه‌رته‌شی توركی بنێن و هاوكاريان له‌ لێدانی په‌كه‌كه‌ بكه‌ن. ئه‌گه‌رچی له‌وانه‌يه‌ په‌كه‌كه‌ توندڕه‌و و سه‌رلێشێواو بێ، به‌لام هه‌موو كوردێك (به‌وانه‌ی عيراقه‌وه‌) ڕێكخراوی په‌كه‌كه‌ به‌ تاقه‌ نوێنه‌ری بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاريخوازی كوردی باكوری ناو توركيا ده‌زانن. كورده‌كان له‌ ئه‌مه‌ريكا بێ ئومێد و بێ تاقه‌ت بوونه له‌ به‌ر پشتگيری كردنی توركيا بۆ لێدانی په‌كه‌كه‌،‌. بۆيه‌ش، باشترين ئامۆژگاری بۆ ئه‌مه‌ريكا ئه‌وه‌يه‌ كه‌وا سه‌ر له‌ نوێ چاو به‌ شه‌ڕی توركيا و په‌كه‌كه‌ دا بخشێنێته‌وه‌. پێويسته‌ ئه‌مه‌ريكا يارمه‌تی توركيا بدات كه‌وا ئاشتی و ئاسايش به‌ به‌شدارێتی هه‌موو لايه‌نێكی په‌يوه‌نديدار له‌ وڵاته‌‌‌كه‌دا سه‌قامگير بكات. هێرشه‌كانی سه‌ر په‌كه‌كه‌ نه‌ك ته‌نيا مه‌وقيعی په‌كه‌كه‌یان به‌هێز كردوه‌، به‌ڵكو خه‌ريكه‌ كوردی عيراق و توركيا له‌ ئه‌مه‌ريكا زوير بكه‌ن. پرسياری گرنگ لێره‌دا ئه‌وه‌يه‌، ئايا ئه‌مه‌ريكا بۆی ده‌كرێ كه‌وا پشتگيری كوردی عيراق له‌و ڕۆژگاره‌ هه‌ستياره‌دا بۆ خاتری ڕازی كردنی توركيا له‌ ده‌ست خۆی بدات؟&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;چواره‌م:&lt;/strong&gt; ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی يارمه‌تی سه‌ركرده‌كانی كوردی عيراقی داوه‌ و تا ئێستاش توانيويه‌تی به‌ لای خۆيه‌وه‌ ڕايان بكێشێ و لايه‌نگيريه‌تيان بۆ خۆی مسۆگه‌ر بكات. به‌ڵام حيزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كان و حكومه‌ته‌‌كه‌ی هه‌رێم له‌ به‌ر گه‌نده‌ڵيی به‌ زه‌حمه‌ت توانيويانه‌ خه‌ڵكه‌ سه‌ربه‌خۆيی خوازه‌كه‌يان كۆنتڕۆڵ بكه‌ن. به‌ هه‌مان شێواز‌ی ڕه‌خنه‌ جيهانيه‌ شه‌رمه‌زاركه‌ره‌‌كان، خه‌ڵكی كوردستان وا به‌ كراوه‌يی و به‌ ئاشكه‌را ڕه‌خنه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتداره بێ توانا و ناديموكراتيه‌‌كانيان ده‌گرن و ڕقی خۆيان له‌ به‌رامبه‌ر ڕه‌فتاری سه‌ركرده‌كانيان ده‌رده‌بڕن. په‌تای گه‌نده‌ڵيی و بێ سه‌روه‌ريی قانون و ده‌ستی قوڕسی ده‌زگا داپڵۆسێنه‌ره‌كانی ئه‌و دوو حيزبه‌ ده‌سه‌لاتداره‌ی كوردستانی عيراق (يه‌كێتی و پارتی)، خه‌نده‌قی نێوان خه‌ڵك و سياسه‌تمه‌دارانی هه‌رێمی فراوان كردوه‌. ئه‌و ڕاستيانه‌ له‌ لايه‌ن لۆبيكه‌ره‌ پڕۆتوركه‌كانه‌وه،‌ وه‌ك به‌هانه‌ و بۆ خاتری ته‌برير كردنی هێرشی توركی، به‌كار ده‌هێنرێن. به‌ڵام بارودۆخی سياسی كوردستان له‌ ته‌قينه‌وه‌ نزيك بۆته‌وه‌. به‌رده‌وامێتی ئيهانه‌ی توركی، له‌گه‌ڵ مه‌حروم كردنی كورد له‌ كه‌ركوك و نه‌وت و مافی چاره‌ی خۆ نووسين، ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی كه‌وا ڕووداوه‌كانی كوردستان وا بته‌قێته‌وه‌ كه‌وا له‌ كۆنتڕۆڵی هه‌موو لايه‌ك ده‌ربچێ.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;ڕێگاچاره&lt;/strong&gt;‌&lt;br /&gt;خه‌ڵكی كوردستان پێويستيان به‌ ئه‌مه‌ريكايه‌، و چاويان لێيه‌ كه‌ وه‌ك هاوپه‌يمانێك له‌ هێرشی زاڵمانه‌ی ده‌ره‌كی و ناوه‌كی بيانپارێزێت. چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌ن كه‌وا ئه‌مه‌ريكای زلهێز هيممه‌تو بكات:&lt;br /&gt;١- يارمه‌تی حكومه‌تی هه‌ڵبژێردراوی توركی بدات بۆ ئه‌وه‌ی ئاشتی و ديموكراسيه‌تی ڕاسته‌قينه‌ له‌ توركيادا بچه‌قێنێ، و بكه‌وێته‌ ديالۆگ له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌ (هه‌روه‌ك له‌ ئايه‌رله‌ندا كردیان).&lt;br /&gt;٢- فشار بخاته‌ سه‌ر جه‌نه‌ڕاڵه‌ توركه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی ملكه‌چی ديموكراسيه‌ت بن و چيتر قوڕاوی ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئاڵۆزتر نه‌كه‌ن.&lt;br /&gt;۳- فشار بخاته‌ سه‌ر سه‌ركرده‌ كورده‌كان بۆ ئه‌وه‌ی ڕيفۆرمی سياسی ئه‌نجام بده‌ن و عه‌داله‌تی كۆمه‌ڵايه‌تی بهێننه‌ كايه‌وه‌ و قانون وه‌ك سه‌روه‌ری وڵاته‌كه‌يان بچه‌سپێنن.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;كوردی عيراق به‌ خوێنيان ده‌نگيان بۆ ده‌ستكه‌وتنی هاوپه‌يمانێتی ئه‌مه‌ريكی داوه‌، به‌ڵام له‌ جياتيان خه‌ون و هيواكانيان خه‌ريكه‌ به‌ ڕه‌فتاری ئه‌مه‌ريكی له‌ عيراق و به‌ پشتگيری كردنی ئيهانه‌كانی توركی، تێك بشكێ. ئه‌گه‌ر كورده‌كان يارمه‌تی نه‌درێن، وه‌يان به‌ هه‌ستياريه‌وه‌ مامه‌ڵه‌يان له‌گه‌ڵدا نه‌كرێ، ئه‌وا ڕه‌نگه‌ حاڵه‌تی خه‌يبه‌ت ئه‌مه‌ليان ببێته‌ حاڵه‌تی توڕه‌يی. له‌و كاته‌ی كه‌‌ ئاشتی و ئارامی و ئاسايشی عيراق له‌ بارێكی ناسك و هه‌ستياردايه‌، ئه‌مه‌ريكا هه‌ڵه‌يه‌كی مێژوويی ده‌كات ئه‌گه‌ر ته‌ركيز ته‌نيا بكاته‌ سه‌ر ده‌ستكه‌وتی كورتخايه‌ن، به‌ بێی ڕه‌چاو كردنی به‌رژه‌وه‌نديه‌ درێژخايه‌نه‌كان.ئه‌و وتاره‌ به‌ زمانی ئينگليزی له‌ كورديش ئه‌سپێكتس دا له‌ ٢٧/٢/٢٠٠٨دا بڵاو كراوه‌ته‌وه‌ و لێره‌دا بۆ خوێنه‌ری كورد وه‌رگيڕاوه‌. &lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-8538270376182290393?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/8538270376182290393/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=8538270376182290393' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/8538270376182290393'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/8538270376182290393'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2008/03/blog-post.html' title='سياسه‌تی ئه‌مه‌ريكا: زوير كردنی كورد بۆ ڕازی كردنی تورك'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-6932788206427751225</id><published>2008-02-27T10:15:00.000-08:00</published><updated>2008-03-15T10:25:40.812-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='دلاوه ر ، كورد و ئه‌مه‌ريكا، USA strategy'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Alienate Kurds'/><title type='text'>Protecting the US interest: Alienate the Kurds to appease the Turks</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Protecting the US interest: Alienate the Kurds to appease the Turks&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;By: Professor Dlawer Ala’Aldeen&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kurdish Aspects: 27 February, 2008&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;Turkey’s habitual incursions of the only stable part of Iraq, Kurdistan Region, continue, while the middle and southern parts of the country are still dangerous war zones. Struggling to make further progress in the rest of Iraq, the United States (US) is now running the risk of loosing the hearts and minds of her only allies in the country.&lt;br /&gt;Prominent US "Think Tank" members have written to influence the American establishment against the Kurds' aspiration for increased economic and political self-reliance. They offer pragmatic reasons for the US to adopt realpolitik, support Turkish invasion of Iraq and deny the Kurds their long violated human rights. Under the pretext of preserving Iraq's integrity and keeping its neighbours happy, the lobbyists are asking the Kurds to stop digging oil in their own backyard, give up their historic claim over the oil-rich Kirkuk and begin to act Iraqis more than they really are. These unrealistic demands are not bearing any fruits because they are in no one’s interest.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;First:&lt;/strong&gt; Iraq by default is, and will remain, a non-functioning state. Despite sincere efforts by the US and others, sectarian divide is now deep-rooted within the Government and its institutions. The deeply corrupt Government of Baghdad is struggling to focus on the country's security priorities, let alone functioning as a Government, or acting as a reliable US Allie. Short of dividing Iraq into economically and politically semi-independent Federal entities, little else will make this artificial country stable, prosperous and in peace with itself and its neighbours.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;Second&lt;/strong&gt;: the Arab, Turkish and Iranian denial of Kurdish right of self-determination proved to be the major destabilising factor in the Middle East. The US betrayed the Kurds too often in the past, but now has secured their good will by removing Saddam from power. The Kurds’ significant gains in the recent past were despite, not because of, the US administration’s policy. Without the Kurd’s full cooperation, the US would have lost Iraq to Iran and terrorism. Importantly, without them, the US is unlikely to win the war, stabilise Iraq and bring the troops home. The US policy makers are clearly growing over-confident in the face of increased Arab Sunni cooperation and improved security in Iraq. However, these gains are yet to be consolidated and unclear if they would be sustained after the US troops’ (and/or money) withdrawal.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;The US interest so far has been in promoting a unified and centralised Iraq. However, the US long term interest, and that of the world market, is in stabilising this oil-rich country. Clearly, this is no longer achievable via Saddam-style dictatorship; therefore, further democratisation of the Iraq is the only way forward. Forcing unwilling and uncompromising people to co-exist will not create the necessary harmony, unless every vulnerable minority is reassured. Without enjoying their full human rights, including that of self-determination, the Kurds will not become loyal Iraqis or accept Baghdad’s dominance.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;Third:&lt;/strong&gt; Despite decades of US support to Iraq's Arab and Turkish neighbours, none are showing any sign of gratitude to the superpower, or proved sufficiently reliable at the time of need. On the contrary, the anti-American sentiments are growing exponentially, subtly promoted by the so called US “allies”. Five years after regime change in Iraq, the military-dominated Turkish rulers have done little to amend fences with the US, to make up for the historic let down which cost American lives. Yet, they succeeded in extracting substantial concessions from the superpower. The Turkish military dictators are now enjoying the US administration’s support for invading Iraq in pursuit of the human-right-seeking Kurdish Worker's Party (PKK). The latter has been labelled a “terrorist” organisation by the US administration for no reason other than to appease Turkey.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Turkey's internal instability has kept the country’s politicians ill-focused, ill-tempered and unreliable. Turkey's state machinery is violently suppressive of the Kurds and has (by Turk's own admission) committed crimes against humanity. Nevertheless, pro-Turkish lobbyists in the US encourage Iraqi Kurds to join forces with the Turkish military against the PKK. Confused and violent PKK may be, but every Kurd (including those of Iraq) considers the organisation the representative of the Kurdish movement inside Turkey. By supporting Turkey against PKK, the US has disappointed the Kurds and is best advised to take a fresh look at this conflict. The US must help establish peace in the war-torn Turkey with the full participation of all stakeholders. Attacks on PKK have not only strengthened the organisation’s position, but are beginning to alienate the Kurds in both Iraq and Turkey. The question is: can the US afford to lose the goodwill of the Iraqi Kurds at this time, in order to keep Turkey happy?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;Fourth&lt;/strong&gt;: the US administration has supported the Kurdish leaders and been successful so far in keeping them on board. However, the largely corrupt and dictatorial Kurdish political parties (Kurdistan Democratic Party and Patriotic Union of Kurdistan) are struggling to keep their independence-seeking people under control. In keeping with the damning, internationally publicised, criticisms; the Kurds in Iraq are openly criticising their incompetent and undemocratic rulers, expressing strong sense of dislike for the leaders’ behaviour. The widespread corruption, lack of rule-of-law and heavy-handed suppressive machineries of Iraqi Kurdistan’s two dominant political parties have widened the gap between the people and politicians. These facts have been exploited by pro-Turkish lobbyists to justify Turkish aggression. However, the potentially explosive situation in Kurdistan is now closer to a critical point than ever. Further Turkish insults, combined with denying the Kurds their Kirkuk, oil revenue and right of self-determination will spiral events out of every one’s control.&lt;br /&gt;The way forward: The people of Kurdistan need the US to protect them from external and internal aggression. They expect the superpower to:&lt;br /&gt;· help the Turkish elected Government establish peace and full democracy in Turkey and engage in a dialogue with the PKK (like they did in Ireland).&lt;br /&gt;· put pressure on the Turkish Generals to abide by democratic norms in Turkey and refrain from further complicating the Middle East quagmire.&lt;br /&gt;· put pressure on the Kurdish leaders to initiate political reform and establish social justice and the rule-of-law.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;The Kurds have voted with their blood to become strategic allies of the US. Instead, their hopes and dreams are all but shattered by the US administration’s recent behaviour in Iraq and support to Turkish insult. If not helped or handled tactfully, their disappointment can turn into anger. While peace, stability and security remain fragile in Iraq, it would be a historic mistake for the US to lose sight of the future by focussing on short-term gains.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-6932788206427751225?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/6932788206427751225/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=6932788206427751225' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/6932788206427751225'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/6932788206427751225'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2008/02/protecting-us-interest-alienate-kurds.html' title='Protecting the US interest: Alienate the Kurds to appease the Turks'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-6222754300581019431</id><published>2008-01-16T08:33:00.000-08:00</published><updated>2008-03-15T10:27:39.558-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='دلاوه ر ، كورد و ئه‌مه‌ريكا، USA strategy'/><title type='text'>كۆتايی شه‌هرولعه‌سه‌لی كورد و ئه‌مه‌ريكا</title><content type='html'>&lt;div align="right"&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;كۆتايی شه‌هرولعه‌سه‌لی كورد و ئه‌مه‌ريكا&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;· ساڵی ٢٠٠٨ ساڵی تاقی كردنه‌وه‌ی سه‌ركرده‌كانی كورده‌، ئايا لێی ده‌كه‌ون يان سه‌رده‌كه‌ون؟&lt;br /&gt;· سه‌ركرده‌كانی كورد هه‌ڵه‌ ده‌كه‌ن‌ ئه‌گه‌ر ڕاپۆرتی مايكل ڕووبين بخه‌نه‌ پشت گوێ.&lt;br /&gt;· ته‌نيا به‌ چاكسازی و ده‌وڵه‌تسازی وه‌ڵامی ڕ‌‌ه‌خنه‌ ده‌ره‌كی و ناوه‌كيه‌كان ده‌درێته‌وه.‌&lt;br /&gt;هاوڵاتی: ١٦/١/٢٠٠٨ ژماره‌ ۳٨٨، لاپه‌ڕه‌ ١٢&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ حوكمی زه‌روره‌ت، له‌و پێنج ساڵه‌ی ڕابووردوودا ڕێڕه‌وی به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مه‌ريكا و كورد هاو ئاراسته‌ بوون، و به‌ هۆيه‌وه‌ سه‌ركرده‌كانی كورد له‌ (شهر العسل)ێكی سياسیدا ده‌ژيان. به‌ڵام له‌و شه‌ش مانگه‌ی ڕابووردوودا، پارسه‌نگی هێزه‌ عيراقی و ڕۆژهه‌ڵاتيه‌كان ڕوويان له‌گۆڕان بووه‌. خه‌ريكه‌ ئه‌مه‌ريكا به‌ ئه‌جيندا و ئه‌وله‌ويه‌ته‌كانی دابچێته‌وه، و به‌ هۆيانه‌وه‌‌ ڕێڕه‌وی سياسه‌ت و به‌رژه‌وه‌نديه‌ عيراقی و ئێرانی و توركيه‌كانی له‌ هی كوردی داببڕێ. ڕه‌نگه‌ به‌وزوانه‌ كه‌لێنێك بكه‌وێته‌ ناو په‌يوه‌ندی نێوان كورد و ئه‌مه‌ريكا‌وه‌، و به‌رژه‌وه‌ندی كوردی پێ بكه‌وێته‌ مه‌ترسيه‌وه‌. ئه‌گه‌ر بڕيارده‌ری كورد به‌ هۆش خۆی نه‌يه‌ته‌وه، له‌وانه‌يه‌ ئه‌مه‌ريكا هاوپه‌يمانه‌ عه‌ره‌به‌كانی عيراق و توندڕه‌وه‌كانی توركيا بۆ فشار خستنه‌ سه‌ر كورد به‌كار بهێنێ و ڕه‌نگه‌ له‌ سه‌ربه‌خۆيی هه‌رێم كه‌م بكاته‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;تاقی كردنه‌وه‌ی سه‌ركرده‌كان&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ هۆی كه‌ڵه‌كه‌ بوونی گرفت و ته‌حه‌ددا ناوه‌كی و ده‌ره‌كيه‌كانی كوردستان، له‌ چه‌ندين ئاسته‌وه‌ ساڵی ٢٠٠٨ و ٢٠٠۹ بۆ سه‌ركرده‌كانی كورد دوو ساڵی پڕ تاقی كردنه‌وه‌ ده‌بن. ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌ بڕيارده‌ره‌كان ته‌ركيز نه‌كه‌ن و به‌ جيددی كار بۆ چاكسازی و ده‌وڵه‌تسازی نه‌كه‌ن و به‌ هه‌ماهه‌نگی به‌ره‌نگاری مه‌ترسيه‌ ده‌ره‌كيه‌كان نه‌بنه‌وه‌، ئه‌وا دوورنيه‌ ده‌ستكه‌وته‌كانی ئه‌و پێنج ساڵه‌ی ڕابوردوو بكه‌ونه‌ مه‌ترسيه‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ ناوه‌وه‌، ناڕه‌زايی خه‌ڵكی كوردستان له‌به‌ر بێ ده‌رامه‌تی و بێ خزمه‌تگوزاری و بێ ئاو و كاره‌بايی له‌ ته‌قينه‌وه‌ نزيك بۆته‌وه. خه‌ڵكه‌كه‌ گه‌يشتۆته‌ ئه‌و ڕاده‌ی قه‌ناعه‌ت كه‌وا هيچ جۆره‌ ڕه‌خنه‌ و ناڕه‌زايی ده‌ربڕينێك كه‌ڵكی نه‌ماوه‌ بۆ به‌خه‌به‌ر هێنانه‌وه‌ی سه‌ركرده‌كان‌. سه‌ره‌ڕای هه‌وڵه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم، ئيداره‌ی كوردستان هه‌ر بێ سه‌رو به‌ره‌ و هه‌تا ڕاده‌ی ئيفليج بوون له‌ گه‌نده‌ڵيی چه‌قيوه. هاوكات، ده‌زگا موخابه‌راتيه‌كان و ته‌نفيزيه‌كانی هه‌رێم خه‌ريكن پڕۆسه‌ی ديموكراسيه‌ت سه‌بر ده‌كه‌نه‌وه. له‌ هه‌رێمێكی بێ ئۆپۆزيسيۆندا، نه‌ قانون و نه‌ په‌رله‌مان و نه‌ ڕۆژنامه‌گه‌ريی ئازاد ڕێگه‌يان دراوه‌ تا ڕۆڵی چاودێر و لێپرسينه‌وه‌ ببينن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;حيزبه‌كان و ڕێكخراوه‌كانيان وا له‌ قه‌يرانی فيكری و فه‌لسه‌فی دان، و ڕێڕه‌وی كلاسيكی حيزبايه‌تيان وون كردوه‌. له‌به‌رامبه‌ر ڕه‌خنه‌ی ميلله‌تدا، لايه‌نگير و ئه‌ندام و كادره‌ هه‌ره‌ به‌رزه‌كانی حيزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كان هه‌ست به‌ بێ توانايی ده‌كه‌ن، و خۆيشيان به‌ به‌شداری عه‌مه‌ليه‌تی سياسی نابينن. وه‌ پڕۆسه‌ی بڕياردانی سياسی و ڕێكه‌وتن نامه‌ی نێوان دوو حيزبی ده‌سه‌ڵاتدار (بۆ نموونه‌ له‌ كاتی دانانی سه‌رۆك وه‌زيران و كابينه‌ی وه‌زيره‌كان) به‌ هی خۆيان نازانن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ ئاستی عيراقدا، ته‌واوی دۆست و دوژمنه‌ ته‌قليديه‌كانی كورد له‌ دژی ده‌ستكه‌وته‌كانی كورد پيلان ده‌گێڕن. كوتله‌ ناته‌باكانی حيزبی ده‌عوه‌ی سه‌ر به‌ ماليكی و سه‌دريه‌كانی سه‌ر به‌ موقته‌دا، و عيلمانيه‌كانی سه‌ر به‌ عه‌للاوی و توندڕه‌وه‌كانی سوننه‌ی سه‌ر به‌ عيله‌ييان و ديلێمی و چه‌ندينی تر، وا خه‌رتيكی يه‌ك گرتنن له‌ دژی ده‌ستكه‌وته‌كانی كورد؛ نه‌ك ته‌نيا له‌ مه‌سه‌له‌ی كه‌ركوك و نه‌وت، به‌ڵكو له‌ مه‌سه‌له‌ بڕاوه‌كانی وه‌ك بودجه‌ی هه‌رێميش.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;هاوكات، عه‌ره‌بی سوننه‌ له‌ ته‌واوی ناوچه‌كانيان وا قيت بوونه‌ته‌وه‌ و خه‌ريكه‌ ده‌بنه‌ ياريكه‌ر و هاوپه‌يمانێكی له‌ كورد كاريگه‌رتر بۆ ئه‌مه‌ريكيه‌كان. به‌وه‌ مه‌وقيعه مه‌ليك دروستكه‌ریه‌كه‌ی كوردی له‌ ناو شانۆی به‌غدا دا ڕووی له‌ لاوازيه،‌ و به‌ هۆيه‌وه‌ توانای كورد له‌ به‌رگريكردن له‌ بزوتنه‌وه‌‌كه‌ی هه‌ر به‌ره‌و كزی ده‌چێ‌. سوننه‌كان له‌ مه‌وقيعێكی باشترن بۆ ئه‌وه‌ی نفوزی ئيرانی كه‌م بكه‌نه‌وه. واته‌ له‌كاتی ته‌سفيه‌ كردنی حيساب له‌گه‌ڵ ئێراندا، ئه‌مه‌ريكاييه‌كان پشتيان به‌ عه‌ره‌بی سوننه‌ به‌تێنتر ده‌بێ وه‌ك له‌ كورد. هاوكات ئيداره‌ی بوش له‌ نفوزی ئێرانی ناو كوردستاندا ناڕه‌حه‌ته و هه‌وڵی داوه‌ كورد ئيحراج بكات و په‌يوه‌نديه‌كانيان لاوز بكات.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ ده‌ره‌وه‌شدا، سنووره‌كانی كوردستان به‌زێندراون و له‌شكركێشی توركی و ئێرانی به‌رده‌وامه‌ و له‌ به‌رامبه‌رياندا خه‌لك و سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم به‌ يه‌كه‌وه‌‌ له‌ بێ ده‌سه‌ڵاتيدا داماون. له‌ ئاينده‌دا، ئه‌مه‌ريكا و ئيسرائيل پێويستیان به‌ هاوكاری توركی ده‌بێت، به‌وه‌ش توركيا توانيويه‌تی سازش به‌ هه‌ردوكيان له‌سه‌ر حيسابی كورد بكات و مه‌رجه‌ ئه‌نتی كورديه‌كانيان له‌سه‌ر فه‌رز بكات. توركيا به‌ سه‌ركه‌وتوانه‌ توانيويه‌تی لۆبی ئيسرائيلی له‌ دژی كورد دا به‌كار بهێنێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;كه‌وتن و سه‌ركه‌وتنی سه‌ركرده‌كان&lt;/strong&gt;‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌وه‌ ناچێ كه‌وا سه‌ركرده‌كانی كورد له‌ ڕووی ئه‌و گرفته‌ ئاڵۆزانه‌ و قه‌يرانه‌ يه‌ك له‌دوی يه‌كانه‌دا و له‌ هه‌موو جه‌بهه‌يه‌كی شه‌ڕدا خه‌ريكی هه‌ڵمه‌تی چاره‌نوس ساز بن، يان خه‌ريكی ڕاست كردنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌ و چاكسازی ناوه‌كی و هيممه‌تی لۆبی ده‌ره‌كی بن، به‌‌ جۆرێك كه‌وا بتوانن سه‌ره‌ڕای ده‌وروبه‌ری دژوار بنه‌مای ده‌وڵه‌تی كوردی دابنێن. به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، بێ به‌رنامه‌ييی كوردی له‌ ئاستێكه‌ كه‌ دوژمنه‌ ته‌قليديه‌كان توانيويانه‌ به‌كاريان بێێن بۆ ئه‌وه‌ی سازش به‌ كورد بكه‌ن. ئێستاش، له‌ ئه‌نجامی ئه‌و بێ به‌رنامه‌ييه‌ و بێ سه‌روبه‌رييه‌ی ناوماڵ‌، خه‌ريكه‌ به‌رژه‌وه‌نديه‌ به‌رزه‌كانی هه‌رێمی كوردستان ده‌بنه‌ قوربانی به‌‌رژه‌‌وه‌ندیه‌ تايبه‌ته‌كانی ده‌سه‌لاتداران و به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی دراوسێكان و ئه‌مه‌ريكيه‌كان.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;تۆمار و مێژووی سه‌ركرده‌كانی كورد له‌ تاقی كردنه‌وه سياسيه‌كاندا بريتيه‌ له‌ تێكه‌ڵێكی پڕ له‌ سه‌ركه‌وتن و بنكه‌وتن. به‌ڵام به‌ شێوه‌يه‌كی گشتی، سه‌كرده‌كانی كورد نه‌يانتوانی سه‌ركه‌وتنی ستراتيژی مه‌زن به‌ موباده‌ره‌ی سياسی خۆيانه‌وه‌ به‌ده‌ست بهێنن. به‌ر له‌ ٢٠٠۳ سه‌ركردايه‌تی كوردی نه‌يده‌زانی چاره‌نووسی كورد له‌ دوای سه‌ددام به‌ چی ده‌گات. پێشبينيه‌كانيان ئه‌وه‌ بوو كه‌وا كوردستان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر به‌غدا و هه‌رێميش ئه‌و سه‌ربه‌خۆييه‌ی نامێنێ. بۆيه‌ له‌ ناخدا خۆيان ئاماده‌ كردبوو بۆ ئه‌وه‌ی له‌ به‌غدا ده‌ورێكی باڵاتر ببينن. به‌ڵام ڕه‌وتی توندڕه‌ويی و ئيرهابی سوننه‌ و شيعه‌ی عه‌ره‌ب وای كرد كه‌وا ئه‌مه‌ريكيه‌كان حاڵی نيمچه‌ سه‌ربه‌خۆيی هه‌رێم بپارێزن. سه‌ركرده‌كانی كورديش توانيان ئه‌وه‌ وه‌ك وه‌ڕه‌قه‌يه‌ك به‌كار بهێنن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌و شازده‌ ساڵه‌ی ڕابوردوودا، ده‌سه‌لاتدارانی كورد فرسه‌تی مێژوويی بێ هاوتايان كه‌وته‌ ده‌ست بۆ ئه‌وه‌ی بنه‌مای ده‌وڵه‌تی مۆدێرنی ديموكراتی دابمه‌زرێنن، تاكو سۆز و ڕێز و متمانه‌ی ڕای گشتی جيهانی و پاڵپشتيه‌تی سه‌رتاسه‌ريی زلهێز به‌ده‌ست بێنن. كه‌چی له‌جياتيان، و بۆ خاتری پاراستنی نفوز و به‌رژه‌وه‌ندی تايبه‌تيان، ‌ فه‌شه‌لیان به‌ ته‌واوی پڕۆسه‌ی ده‌وڵه‌تسازی كوردی هێناوه‌. بوونه‌ته‌ نموونه‌ی فه‌شه‌لی بزوتنه‌وه‌ی ميلله‌تێك كه‌وا خه‌باتی بێ وچان و قوربانی بێ سنووری له‌ دژی ديكتاتۆريه‌تی گه‌نده‌ڵ پێشكه‌ش كردوه‌، و له‌ دوای لاچوونی ديكتاتۆريه‌ته‌كه‌ش، به‌ ده‌ستی خۆيان سيسته‌می له‌و گه‌نده‌ڵتر و سه‌رلێشواوتريان دا‌مه‌زراندوه‌. ئيتر جێگه‌ی سه‌رسوڕمان نيه‌ كه‌وا خه‌ريكه‌ ناو و ناوبانگی كورد له‌ جيهاندا بزرينگێ، و سۆزی ده‌ره‌كی و پشتگيری زلهێزیش لاواز ببێ، و پسپۆڕ و ڕۆژنامه‌نوسانی ده‌ره‌كيش بكه‌ونه‌ ده‌ربڕينی بێ شه‌رمانه‌ی ڕاستيه‌كان. ‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;ڕاپۆڕتی مايكل ڕووبين&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;مايكل ڕووبين لێكۆڵه‌ره‌وه‌يه‌كی ئه‌مه‌ريكيه‌ و ماوه‌يه‌ك له‌ كوردستان و دواتر له‌ ئيسرائيل كاری كردوه‌، به‌ر له‌وه‌ی له‌ وه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌مه‌ريكی له‌ واشينگتن و له‌ عيراقدا كار بكات. له‌ ٧/١/٢٠٠٨ دا‌ ڕاپۆرتێكی له‌ ڕێگه‌ی ئينستيتوتی ئينته‌رپرايزی ئه‌مه‌ريكی بڵاو كردۆته‌وه‌. ئه‌و ئينستيتيوته‌ بريتيه‌ له‌ ثينك تانكێكی بيركردنه‌وه‌ی گرنگی نێزيك ده‌سه‌ڵاتی ئه‌مه‌ريكی. دياره‌ كه ڕووبين له‌ ڕاپۆرته‌كه‌يدا هه‌وڵی داوه‌ ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی له‌ خه‌ونی هاوپه‌يمانێتی كوردی هه‌ڵبستێنێ، و بيسه‌لمێنی كه‌وا ده‌سه‌لاتدارانی كورد ئه‌و شه‌ريكه‌ مسۆگه‌ره‌ نين كه‌ بۆ پياده‌كردنی پلانی ستراتيژی ئه‌مه‌ريكی‌ پشتيان بێ ببه‌سترێ، وه‌يان بۆ خاتری ئه‌وان به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی ئه‌مه‌ريكی له‌گه‌ڵ عه‌ره‌ب و تورك بخرێته‌‌ مه‌ترسيه‌وه‌. نيشانی ده‌دات كه‌وا كورده‌كان تاجيری سياسين، و بۆ په‌يدا كردنی ده‌سه‌ڵات و پاره‌ ئاماده‌ی ياريده‌دانی ئێران و تيرۆری جيهانن. بۆيه‌ بايی ئه‌وه‌نده‌ جێگه‌ی باوه‌ڕ و متمانه‌ نين تا ئه‌مه‌ريكا وه‌ك شه‌ريكێك بۆ شه‌ڕی دژ به‌ ئێران و شه‌ڕی دژ به‌ تيرۆر ده‌ستيان له‌گه‌ل تێكه‌ڵ بكات. ده‌يه‌وێ ئيداره‌ی بوش ڕێگه‌ی دامه‌زرانی بنكه‌ی سه‌ربازی له‌ كوردستان نه‌دات، نه‌وه‌كا ڕۆڵی بنكه‌ ئه‌مه‌ريكيه‌كانی توركيا كه‌م كاته‌وه‌ و به‌ هۆيه‌وه‌ ئه‌مه‌ريكا تووشی داوی كورد ببێ و به‌ مه‌جبووری به‌رگری له‌ ڕژێمێكی بچوكی گه‌نده‌ڵ و ديكتاتۆری بكات.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;شايانی باسه‌، كه‌ له‌دوای مايكل ڕووبين، (كه‌يت كڵاڕك) ی بی بی سی وتارێكی هاوشێوه‌ و ته‌واوكه‌ری له‌ ماڵپه‌ڕی ڕێكخراوه‌كه‌يدا له‌ ١٠/١/٢٠٠٨ دا بڵاو كرده‌وه‌. ئه‌وه‌ش بۆنی ناڕه‌زايی به‌ريتانی و ئه‌مه‌ريكی، و‌ بۆنی پيلانی كه‌مپه‌ينێكی لۆبی توركی دژ به‌ كوردی لێ دێت كه‌ دياره‌ له‌ ڕێگه‌ی لۆبی ئيسرائيليه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێ. واته‌ ئه‌گه‌ر ئيهمال بكرێ ڕه‌نگه‌ زه‌ره‌ری نه‌ك ته‌نيا بۆ سه‌ركرده‌كان به‌ڵكو بۆ بزوتنه‌وه‌كه‌شی تێدا بێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ڕووبين و كڵاڕك&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بۆ سه‌ركرده‌كانی كورد ئاسانه‌ كه‌ له‌ جێگه‌ی خۆيانه‌وه‌ هه‌ڵبكوتنه‌ سه‌ر شه‌خسی ڕووبين و كڵاڕك، و دوايی ڕاپۆرته‌كانيان بخه‌نه‌ پشت گوێ. ڕاسته‌ ڕووبين بۆ خزمه‌تی ئه‌جيندای دوژمنانه‌وه‌ ڕاپۆرته‌كه‌ی نوسيوه‌، نه‌ك بۆ خزمه‌تی كوردی. به‌ڵام سه‌ركرده‌كانی كوردی ده‌توانن ئه‌وه‌ به‌ زه‌نگێكی به‌خه‌به‌ر هێنانه‌وه‌ بزانن و بۆ خزمه‌تی كوردی به‌كار بهێنن. زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری به‌ڵگه‌ و زانياريه‌كانی ڕووبين وورد و ڕاستن‌، بۆيه‌ش سه‌ركرده‌كانی كورد هه‌ڵه‌ ده‌كه‌ن ئه‌گه‌ر ڕاپۆرته‌ دوژمنانه‌كه‌ی ڕووبين و ڕه‌خنه‌ی دڵسۆزانه‌ی خه‌لكی كوردستان پشتگوێ بخه‌ن و له‌ ژێر په‌تووی ئينكاردا خۆيان بشارنه‌وه. ئه‌و ڕه‌خنه‌ و ناڕه‌زايی ده‌ربڕينانه‌ مه‌سه‌له‌ی كاتيی و ڕووكه‌شيی و سه‌رپێيی نين، به‌ڵكو زۆر له‌وه‌ قوڵتر و كاريگه‌رتر و درێژخايه‌نترن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕووبين له‌ ئاستی چه‌قی ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی و ئاستی جيهانيدا گوێگر و پشتگيری هه‌يه‌. جارێ موئه‌سسه‌سه‌ی ئينته‌رپڕايزی ئه‌مه‌ريكی بريتيه‌ له‌ هه‌مان ئه‌و ثينك تانكه‌ی كه‌ ڕێڕه‌وی سياسه‌تی ئيداره‌ی سه‌رۆكی بوشی له‌ عيراق و ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست دياری كردوه‌. ڕاپۆرتی پێشتری ئه‌و ثينك تانكه‌ ‌بوو كه‌ وای كرد سه‌رۆك بوش، له‌ جياتی په‌يڕه‌وی كردنی ڕاپۆرتی به‌يكه‌ر- هاميڵتن و كێشانه‌وه‌ی له‌شكره‌كه‌ی له‌عيراقدا، ژماره‌ی له‌شكره‌كه‌ی و هه‌ڵمه‌تی سياسی و عه‌سكه‌ری له‌ وڵاته‌كه‌ زياد بكات. ئێستا چه‌ندين له‌ ئه‌ندامانی ئه‌و ثينك تانكه‌ له‌ ناو ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكیدا و له‌ ئاستی بڕيارداندا كاربه‌ده‌ستن. ڕووبين خۆيشی له‌ ئۆفيسی دۆناڵد ڕامسفيلد ڕاوێژكار و كاربه‌ده‌ست بووه‌. ئيتر گرنگی ڕاپۆرته‌كه‌ و ئاستی لێزانی و متمانه‌ی ئه‌كاديمی خودی مايكل ڕووبينيش له‌وه‌ به‌رزتره‌ كه‌ سه‌ركرده‌كانی كورد بێ به‌ڵگه‌ وه‌ڵامی بده‌نه‌وه‌، وه‌يان له‌ پشت گوێی بخه‌ن‌. جا سه‌ركرده‌كانی كورد بيانه‌وێ يان نه‌يانه‌وێ، ئه‌و دوو ڕاپۆرته‌ی ڕووبين و كڵاڕك،‌ هی تريان به‌ دوا دادێ و كاريگه‌ری بێ پايانیان له‌سه‌ر بيركردنه‌وه‌ و پلانی ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی دا ده‌بێ. وه‌ ڕه‌نگه‌ ببنه‌ ئيشاره‌تی‌ سه‌رتايی بۆ گۆڕانی نێگه‌تيڤانه‌ی سياسه‌ت و هه‌ڵوێستی ئه‌مه‌ريكی له‌ كوردستاندا. وه‌ له‌ ئاينده‌يه‌كی نزيكدا له‌ ڕه‌فتار و هه‌ڵوێستی ئيداره‌ی سه‌رۆك بوش دا ده‌رده‌كه‌وێ ئايا تا چی ڕاده‌يه‌ك ڕێڕه‌وه‌كه‌یان وه‌رچه‌رخاوه‌. به‌ چاودێری كردنی هاوكێشه‌ عيراقيه‌كان و گفتوگۆكانی به‌غدا، سه‌باره‌ت‌ به‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی كه‌ركوك و يه‌كلايی كردنه‌وه‌ی قانونی نه‌وت و كاره‌كانی تر به‌ده‌رد ده‌كه‌وێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;سودی ڕاپۆرته‌كه‌ بۆ زلهێزه‌كان&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بێ گومان وڵاتانی دراوسێ (به‌ تايبه‌تی توركيا) سوودمه‌ندن به‌ ده‌رچوونی ئه‌و راپۆرته‌. بێجگه‌ له‌وانه‌يش، وڵاتانی وه‌ك ڕوسيا و چين و ئه‌وروپاييه‌كانيش پێی خۆشحاڵن. خۆ ده‌مێكه‌ ئيداره‌ی به‌ريتانی هه‌وڵی داوه‌ ئه‌مه‌ريكيه‌كان بهێننه‌وه‌ سه‌ر واقيع، و گرنگی زياتر به‌ مه‌ركه‌زی به‌غدا بده‌ن و ڕێگه‌ نه‌ده‌ن كه‌وا ده‌وڵه‌تی كوردی له‌و بۆشاييه‌دا سه‌ر هه‌ڵبدات. له‌ كۆنه‌وه‌ سياسه‌تی به‌ريتانی پڕۆعه‌ره‌به‌ و به‌ريتانيه‌كان به‌ زه‌ق بوونی ڕۆڵی كورده‌وه‌ ناڕه‌حه‌تن. ديپلۆماته‌ به‌ريتانيه‌كان توانيان له‌ ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥ دا، له‌ كاتی گفتوگۆی داڕێژتنی ده‌ستووری عيراقدا،‌ ڕێگه‌ له‌وه‌ بگرن كه‌وا ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمی كوردستان له‌ ئێستا سه‌ربه‌خۆتر ببێ. له‌ زستان و به‌هاری ساڵی ٢٠٠٧يشدا ديپلۆماتیان (به‌ پله‌ی كونسول) نارده‌ كوردستان بۆ ئه‌وه‌ی لۆبی بۆ دواخستنی ماده‌ی ١٤٠ بكات. هه‌ر ئه‌و ديپلۆماتانه‌يش ئێستا به‌ ڕاشكاوانه‌ و له‌ شوێنی گشتيدا باس له‌ په‌تای گه‌نده‌ڵی له‌ هه‌رێم ده‌كه‌ن و ده‌يكه‌نه‌ به‌ڵگه‌ كه‌وا هه‌رێم فه‌زلی له‌سه‌ر به‌غدا نيه‌. بۆيه‌ش، ڕاپۆرته‌كه‌ی كڵاركيش، هه‌روه‌ك هی ڕووبين، له‌ ئاستی بڕيارده‌رانی به‌ريتانيدا سه‌دای ده‌بێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌مه‌ريكيه‌كان بۆيان ده‌ركه‌وتوه‌ كه‌وا سياسه‌تی كۆنيان له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، كه‌ بۆ ماوه‌ی په‌نجا ساڵ پشتی ديكتاتۆره‌كانی ناوچه‌كه‌يان گرتبوو و مافی مرۆڤيان پشتگوێ خستبوو، بووه‌ هۆی په‌يدا بوونی ديارده‌ی ئيرهاب و هه‌ڵسانی ڕق و كينه‌ی خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌. ئيداره‌ی سه‌رۆك بوش به‌ ئومێد بوون كه‌وا بتوانن له‌ شوێنێكی وه‌ك كوردستاندا بيسه‌لمێنن كه‌وا بيردۆز و فه‌لسه‌فه‌ی نيۆكۆنزێرڤه‌تيزم ڕاسته‌، وه‌ ده‌كرێ ديموكراسيه‌ت له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست دا بچه‌سپێ، و به‌ هۆيه‌وه‌ شه‌ڕی دژ به‌ تيرۆر ببرێته‌وه‌. به‌ڵام له‌ دوای شازده‌ ساڵ حوكمی سه‌ربه‌خۆ، خه‌ڵكی كوردستان وا ده‌ناڵێنن، و ناڕازينه‌ له‌وه‌ی كه‌وا سه‌ره‌ڕای گه‌نده‌ڵيی و بێ به‌رنامه‌ييی و نه‌هجی ديكتاتۆريه‌ت له‌ كوردستاندا، ئه‌مه‌ريكا هه‌ر به‌رده‌وامه‌ له‌ پشتگيری كردنی سه‌ركرده‌كانی كورد.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕووبين جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌وا كوردی عيراق خه‌باتيان بۆ ديموكراسيه‌ت كردوه‌ به‌ڵام سه‌ركرده‌كان تووشی خه‌يبه‌تی ئه‌مه‌ليان كردون و ئازادی بيروڕايان لێ سه‌ندوونه‌ته‌وه‌ و ڕێگه‌يان له‌ پێشكه‌وتنی وڵاته‌كه‌ گرتوه‌. هه‌ڵبه‌ت له‌وه‌ته‌ی نه‌وه‌ی ئێستا له‌بيريه‌تی، هه‌ر هه‌مان ئه‌و سه‌ركردانه‌ی ئيمڕۆ‌‌ له‌ سه‌ر ده‌ففه‌ی حوكم بوونه‌ و له‌وه‌ ده‌چێ كه‌ هه‌تا چه‌ند نه‌وه‌يه‌كی تريش هه‌ر خۆيان له‌و ده‌ففه‌يه‌ بمێنن. كه‌چی له‌ ڕه‌فتار و هه‌ڵوێستياندا ده‌رناكه‌وێ كه‌ ئه‌و سه‌ركردانه‌ باوه‌ڕيان به‌ دووا ڕۆژه‌، وه‌ك بڵێی سبه‌ينه‌ دانايه‌ت و جارێكی تر فرسه‌تی حوكمڕانيان نايه‌ته‌وه‌ ده‌ست. له‌ ڕاپۆرته‌كه‌يدا ئيشاره‌تی كردوه‌ كه‌واهيچ سه‌ركرده‌يه‌كی كوردی هه‌وڵی ئه‌وه‌ی نه‌داوه‌ ببێته‌ (نێلسن ماندێلا) بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ڕێگه‌ی وڵاتپه‌رستيدا هه‌تا هه‌تايه‌ بپه‌رسترێ. به‌ڵكو هه‌ر هه‌موويان له‌ سه‌ر شێوازی ياسر عه‌ره‌فاتيانه‌ ده‌يانه‌وێ هه‌تا مه‌رگ سه‌ركرده‌ی بڕيارده‌ر بن و له‌و نێوه‌شدا هه‌ر خه‌ريكی ده‌وڵه‌مه‌ند بوون و پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندی تاكه‌كه‌س و خێزانی خۆيان بن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;مايكل ڕووبين ده‌يه‌وێ ئه‌و ڕاستيانه‌ ببه‌ستێته‌وه‌ به‌ ديارده‌ی تيرۆر، كه‌ وه‌ك نموونه‌ی فه‌له‌ستين و سعوديه‌ و پاكستان، ئه‌و ناڕه‌زاييه‌ی كوردستان ڕه‌نگه‌ ببنه‌ سووته‌مه‌نی ئيرهابی دژ به‌ زلهێز. دياره‌ كه‌ ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی‌ له‌وه‌ ده‌ترسێ كه‌وا ڕه‌وتی ئه‌نتی ئه‌مه‌ريكی له‌ كوردستانيش وه‌ك باقی عيراقی لێ بێت. واته‌، له‌ توركياوه‌ بگره‌ هه‌تا كه‌نداو و له‌ پاكستانه‌وه هه‌رتا ده‌ريای ناوه‌ڕاست، ڕه‌وته‌كه‌ يه‌كپارچه‌ دژ به‌ به‌رژه‌وه‌نديه‌ باڵاكانی ئه‌مه‌ريكا بێت.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;ئايا سياسه‌تی ئه‌مه‌ريكا له‌ مه‌ڕ كورد چی گۆڕاوه‌‌ &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;سه‌ره‌ڕای گۆڕانی ده‌وروبه‌ر و هه‌ڵسوكه‌وتی زلهێز و هێزه‌ ناوچه‌ييه‌كان، و سه‌ره‌ڕای بازدانی كورد بۆ سه‌ر شانۆی نێوده‌وڵه‌تی، له‌وه‌ ناچێ كه‌وا سياسه‌تی ئه‌مه‌ريكا به‌ شێوه‌يه‌كی گشتی چی گۆڕانكاريه‌كی ئه‌وتۆی له‌ به‌رامبه‌ر كورد دا به‌سه‌ر هاتبێ. ئه‌گه‌ر كورد به‌ خۆ نه‌كه‌وێ و فشارێكی شايان نه‌خاته‌ سه‌ر بيركه‌ره‌وه‌ و بڕيارده‌رانی ئيداره‌ و ئينستيتيوته‌كانی تری ئه‌مه‌ريكی، ئه‌وا ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی نيازی نيه‌ كه‌وا هانی پێشخستنی ڕه‌وتی كورد بدات، و له‌ ياريكه‌رێكی لاوه‌كيه‌وه‌ كورد بكاته‌ ياريكه‌رێكی سه‌ره‌كی، وه‌يان به‌غدا و ئه‌نكه‌ره‌ به‌ هه‌ولێر بگۆڕێته‌وه‌. سياسه‌تی ئه‌و شه‌ست ساڵه‌ی رابووردوی ئه‌مه‌ريكی هه‌ر ئه‌وه‌ بووه‌ كه‌وا كورد كه‌مه‌ نه‌ته‌وه‌يه‌كی عيراقيه‌ و پێويسته‌ له‌ كاتی پێويست دا به‌كار بهێنرێت بۆ پێشخستنی سياسه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی ئه‌مه‌ريكی. واته‌، ئه‌مه‌ريكا ئاماده‌ نه‌بووه‌ كه‌ به‌ نرخ و باجێكی زۆره‌وه‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌ ناوچه‌ييه‌كانی تری به‌ قوربانی كورد بكات، و له‌مه‌ودوا به‌ هاوپه‌يمانێكی ستراتيژی وای بزانێ كه‌ له‌ گشت ته‌نگانه و قه‌يرانێكدا (وه‌ك بۆ كوه‌يت و كه‌نداو ده‌يكات) پشتی بگرێ. هاوكاری كردنی ئه‌مه‌ريكی بۆ هێرشه‌ ئاسمانيه‌كانی توركیا، به‌ڵگه‌ بوو كه‌‌وا هاوپه‌يمانێتيه‌كه‌ی ئه‌مه‌ريكا و كورد هی زه‌روره‌ته‌ نه‌ك ستراتيژيه‌ت، وه‌ هێشتا ئه‌مه‌ريكا په‌يوه‌نديه‌ توركيه‌كان و عيراقيه‌كان و عه‌ره‌بيه‌كانی به‌ كورد ناگۆڕێته‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بێ گومان ئه‌و سياسه‌ته‌ ئه‌مه‌ريكيه‌ قابيلی گۆڕانه‌ به‌ڵام به‌ بێ كاری بێ وچان و شه‌ڕه‌ لۆبی چاره‌نوس ساز مه‌حاڵه‌ بگۆڕێ. ئه‌وه‌ی تا ئێستا سه‌ركرده‌كانی كورد كردويانه‌ و به‌و شێوازه‌ی كردويانه‌، نه‌بۆته‌ كه‌فيلێك بۆ گۆڕينی بيركردنه‌وه‌ی ئيداره‌ و مسۆگه‌ر كردنی وه‌لائی سه‌رتاسه‌ريی ئيداره‌. له‌ و سێ چوار ساڵه‌ی ڕابوردوودا، سه‌ركرده‌ كورده‌كان له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ريكيه‌كان به‌رده‌وام هاوده‌نگ بوون‌. له‌ به‌غدا، سه‌رۆك كۆمار و سياسه‌تمه‌داره‌ ناوداره‌كانی كورد زۆربه‌ی كاتيان به‌ ئه‌نجامدانی ئه‌جينده‌ ئه‌مه‌ريكيه‌‌كان به‌سه‌ر ده‌برد، تا ئه‌و ڕاده‌يه‌ی كه‌وا شيعه‌كان و ئێرانيه‌كان حيسابی نوێنه‌رايه‌تی ئه‌مه‌ريكايان بۆ ده‌كردن. زۆر جار نهێنی عيراقيان لێ ده‌شاردنه‌وه‌‌ به‌و بيانگه‌ی كه‌ نايانه‌وێ " ئه‌مه‌ريكيه‌كان ته‌ره‌ف بن". به‌ڵام ئه‌و ڕاده‌ هاوكاريه‌ نه‌بووه‌ ئيلتيزامێكی ئه‌خلاقی، وه‌يان فشارێكی سياسی ئه‌وتۆ كه‌ وا له‌ ئه‌مه‌ريكيه‌كان بكات كه‌ كورد به‌ هاوپه‌يمان بزانن. به‌ڵكو له‌ جياتيان به‌ دۆستی مسۆگه‌ریان داده‌نێن و له‌ زوير بوونيان ناترسن. ئێستا دياره‌ كه‌ سككه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مه‌ريكی و كوردی كه‌لێنی كه‌وتوه‌تێ، و له‌ ئاينده‌يه‌كی نزيكدا سه‌ركرده‌كانی كورد تووشی قه‌يرانێكی تر دێنێت. ئاساييه‌ بۆ ئه‌مه‌ريكيه‌كانيش كه‌ مه‌سه‌له‌ی گه‌نده‌ڵيی سه‌ركرده‌كان و ئيداره‌ی كوردی بكه‌نه‌ دارده‌ستێك بۆ ئه‌وه‌ی له‌ به‌غدا تووشی سازشی مه‌زنيان بكه‌ن، و به‌ نرخێكی هه‌رزان كه‌ركوك و نه‌وت و سه‌ربه‌خۆيی هه‌رێميان لێ بستێننه‌وه، و هاوكات په‌يوه‌نديه‌ ئێرانيه‌كانيشيان لاواز بكه‌ن و به‌كاريان بهێنن بۆ شه‌ڕی ئێران‌. ئه‌و جۆره‌ موڕاوه‌غه‌يه‌ بووه‌ته‌ ياری پۆكه‌ر و چه‌ندين جار سياسه‌تمه‌دارانی عیراقی و ئه‌مه‌ريكی به‌كاريان هێناوه‌. هه‌رجاره‌ی كار دێته‌ سه‌ر گفتوگۆی چاره‌نوس ساز، داوای شه‌فافيه‌تی دارايی و داهاتی گومرگ و چۆنيه‌تی سه‌رف كردنی بودجه‌ له‌ حكومه‌تی هه‌رێم ده‌كه‌ن و ده‌يبه‌ستنه‌وه‌ به‌ بابه‌ته‌كانی تر. هه‌موو جارێكيش سه‌ركرده‌ كورده‌كان له‌وه‌دا پاشه‌كشه‌يان كردوه‌ و تووشی ئيحراج بوون هاتوون و مه‌وقيعی به‌هێزی گفتوگۆكانيان پێ لاواز بووه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;ئايا سه‌ركرده‌كانی كورد له‌مه‌ودوا چی بكه‌ن ؟ &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;دۆزينه‌وه‌ی ڕێگاچاره‌ و ڕێگای ڕاست ئاسانه‌، به‌ڵام پێويستی به‌ نيه‌ت و ئيراده‌ و بڕياری سياسيه‌. پێويستی به‌ دووربينیه‌ و بۆ ئه‌وه‌ی به‌رژه‌وه‌ندیه‌ تايبه‌ته‌كانی سه‌ركرده‌كان وگشتيه‌كانی ميلله‌ت به‌ به‌رنامه‌يه‌ك له‌ يه‌كتر گرێ بدرێن. خۆ سه‌ركه‌وتن و ئازاد بوونی هه‌رێم و به‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی ژيانی خه‌ڵكی هه‌رێم خۆی له‌ خۆی دا سه‌ركه‌وتنه‌ بۆ سه‌ركرده‌كان و ده‌بێته‌ مايه‌ی گه‌شه‌ كردنی نفوز و توانای سياسی و دارايی خودی ده‌سه‌لاتداران.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;١- چاكسازی: يه‌كه‌م پله‌ی په‌يژه‌ی سه‌ركه‌وتن‌ له‌ حه‌وشی ماڵه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات. ئه‌گه‌ر هه‌رێم بێ بناغه‌ بێ و ناوماڵ شڕ و ووڕ ‌بێ، ئه‌وا توانی سه‌ركه‌وتن و خۆگريه‌تی كيانی كوردی كه‌م ده‌بێ. كه‌ ميلله‌ت ئازاد و سه‌ربه‌خۆ و خۆشگوزه‌ران بێ، ئه‌وا خودی سه‌ركرده‌كان يه‌كه‌م سوودمه‌ند ده‌بن و كه‌سيش گله‌يی قه‌يرانه‌كانيان لێ ناكات. ده‌توانن به‌ متمانه‌ی ميلله‌تيان په‌نجه‌ له‌ ڕووی زلهێزی دونيا و هێزه‌ ناوچه‌ييه‌كان به‌رز ده‌كه‌نه‌وه‌ و ڕێگه‌‌ش له‌‌ ته‌ده‌خول و هه‌ڕه‌شه‌ و مه‌ترسیه‌ ده‌ره‌كيه‌كان بگرن. ئه‌گه‌ر ئه‌و متمانه‌يه‌ش په‌يدا نه‌بوو، ئه‌وا وڵات موعه‌ڕه‌ز ده‌بێ و دوژمنه‌كانيش ئيستيغلالی ده‌كه‌ن بۆ ته‌پاندنی ڕژێمی كوردی. نموونه‌ی ڕوخانی ڕژێمی بێ بناغه‌ زۆرن، نزيكترينيان هی ڕژێمی سه‌ددام و شای ئێران و ڕۆمانيا و سۆڤيه‌ت و ده‌يانی ترن. له‌ وتاری پێشوومدا (هاوڵاتی ٦/١/٢٠٠٨ لاپه‌ڕه‌ ١٢) درێژه‌ی ده‌ستپێكردنی پڕۆسه‌ی چاكسازيم تاوتوێ كرد. له‌وێدا، باسم له‌ گرنگی به‌يه‌كه‌وه‌ دانيشتنی چه‌قه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی پارتی و يه‌كێتی كرد، وه‌ گرنگی بڕياری سياسی ده‌سه‌ڵاتداران و داڕێژتنی ميكانيزمی پياده‌ كردنی بڕياره‌كانم باس كرد.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;٢- ده‌وڵه‌تسازی: به‌ بێی قه‌ڵاچۆ كردنی په‌تای گه‌نده‌ڵيی، مه‌حاڵه‌ پڕۆسه‌ی ده‌وڵه‌تسازی ده‌ست پێ بكات. به‌ڵام بڕبڕه‌ی پشتی ده‌وڵه‌ت و كليلی سه‌ركه‌وتن و دڵنيايی ميلله‌ت له‌ ته‌به‌ننا كردن و په‌يڕه‌وی كردنی ده‌ستوورێكی ديموكراسی تۆكمه‌ په‌يدا ده‌بێ. پێويسته‌ قانون سه‌روه‌ر بێ و دادگای هه‌رێم سه‌ربه‌خۆ بێ و خودی چه‌قی ده‌سه‌ڵات ملكه‌چی قانون بێ. ده‌بێ ميكانيزمی له‌باريش بۆ مسۆگه‌ر كردنی ئه‌و پڕۆسه‌يه‌ دابين بكرێ‌ (درێژه‌كه‌ی له‌ وتاری پێشووم له‌ هاوڵاتی ٦/١/٢٠٠٨ دايه‌).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;۳- &lt;strong&gt;هه‌ڵمه‌تی لۆبی ده‌ره‌كی&lt;/strong&gt;: پێويسته‌ حكومه‌تی هه‌رێم و په‌رله‌مانی هه‌رێم و نوێنه‌رانی كوردی به‌غدا و نوێنه‌رانی حكومه‌تی كوردستان له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات، ده‌ست به‌ كه‌مپه‌ينێكی لۆبی نێوده‌وڵه‌تی مونه‌سسه‌ق بكه‌ن كه‌ ئاستی كاريگه‌ريه‌تی و به‌رده‌واميه‌ته‌كه‌ی بگاته‌ هی وڵاتانی دراوسێ. به‌ هۆی ئه‌زموونی كۆمه‌ڵگای كوردی هه‌نده‌ران و ئيمكانيه‌تی دارايی حكومه‌ت و حيزبه‌ كورديه‌كان، ده‌كرێ ئه‌وه كه‌مپه‌ينه‌ زۆر سه‌ركه‌وتوو بێ. كورد ده‌توانێ پايه‌ی به‌رزی ئه‌خلاقی له‌ خه‌ڵكانی وه‌ك ڕووبين و له‌ لۆبيكه‌رانی ئيسرائيلی و توركی و عه‌ره‌بی بستێنێته‌وه. هه‌ريه‌ك له‌وانه‌ ماڵی له‌ شووشه‌ دروست كراوه‌ و توانای ئه‌وه‌ی نيه‌ له‌ هه‌موو شانۆيه‌كی ده‌‌وليه‌وه‌ ده‌رسی ئه‌خلاق به‌ كورد بڵێته‌وه‌. ده‌بێ سه‌ركرده‌ كورده‌كان به‌ كرده‌وه‌ بيسه‌لمێنن كه‌وا له‌ ڕاستيه‌كان و له‌ ڕه‌خنه‌ی دروستكه‌ر ڕاناكه‌ن، و دان به‌ گرفته‌كان دا ده‌نێن. هاوكات هه‌نگاوی چاكسازی و ده‌وڵه‌ت سازی وا بهاوێن تا نيشانی ده‌ن كه‌ سوڕن له‌سه‌ر ڕاست كردنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌كان، و دامه‌زراندنی ديموكراسيه‌ت. ئيتر هه‌ر به‌وانه‌ش ده‌توانن به‌ره‌نگاری لۆبيكه‌ری دوژمن ببنه‌وه‌ و به‌رژ‌ه‌وه‌ندی درێژخايه‌نی هه‌موو لايه‌ك بپارێزن‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;شايانی باسه‌ كه‌وا خه‌ڵك و ڕۆشنبيرانی كوردستان به‌ قه‌ده‌ر سه‌ركرده‌‌كانيان به‌ ڕاپۆرتی مايكل ڕووبين و كه‌يت كڵارك بريندار و خه‌مگين بوونه‌. هاوكات ئه‌وانه‌ له‌ ناخدا بڕوايان به‌ واقيعيه‌تی ڕاپۆرته‌كه‌ هه‌يه‌ و ئومێده‌وارن كه‌وا سه‌ركرده‌كانی كورد به‌ جيددی وه‌ری بگرن. هه‌ڵبه‌ت ئه‌ركی وه‌ڵامدانه‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆی خه‌ڵك و ڕۆشنبيران دا نيه‌، به‌ڵام له‌ تواناياندايه‌ كه‌ به‌شداری له‌ هه‌ڵمه‌تی چاكسازی و ده‌وڵه‌تسازی و لۆبی ده‌ره‌كيدا بكه‌ن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ كۆنه‌وه‌، ڕۆشنبيران ڕۆڵی گرنگيان له‌ لۆبی كردن بۆ نه‌ته‌وه‌كه‌مان ديوه‌، و حيزبه‌كانيش سووديان لێ بينيوه‌. به‌ڵام له‌وه‌ته‌ی حكومه‌تی هه‌رێم هاتۆته‌ كايه‌وه‌ ڕۆڵی خه‌ڵكی ده‌ره‌وه‌ی حيزبه‌كان له‌ پڕۆسه‌ی لۆبيدا كز بووه‌ يان نه‌ماوه‌. هۆی ئه‌وه‌يش هه‌مه‌ لايه‌نه‌. له‌ لايه‌كه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌‌وه‌ بۆ هۆی ناڕه‌زايی خه‌ڵك له‌ ڕه‌فتار و هه‌ڵوێستی ده‌سه‌ڵاتدارانی كوردستان و په‌يدا بوونی ئه‌زمه‌ی متمانه‌ له‌ نێوان سه‌ركرده‌كان و كۆمه‌ڵگای كورده‌واری. له‌ لايه‌كی تريشه‌وه‌، ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كه‌مته‌رخه‌می نامه‌سئولانه‌ی هه‌ندێك له‌ نوێنه‌ره‌كانی دوو حيزبه‌كه‌ و حكومه‌تی هه‌رێم. ئه‌وانه‌‌ له‌ چه‌ند‌ وڵاتێكی گرنگدا، كۆمه‌ڵگای كورده‌واريان به‌ گشتی ئيهمال كردوه‌ و به‌شداريان له‌ پڕۆسه‌‌ی لۆبيكردن‌ پێ نه‌كردوون. ڕۆشنبيرانی ده‌ره‌وه‌ هه‌رده‌م بۆ بزوتنه‌وه‌كه‌ كوڵاون و به‌ حه‌سره‌ته‌وه‌ چاودێری ڕووداوه‌كانن و ئاماده‌ی هاوكاری حكومه‌تن، به‌ڵام چاوه‌ڕێی ده‌ستپێشكه‌ری نوێنه‌رانی حكومه‌ت و به‌ڵگه‌ی وڵاتپه‌رستی سه‌ركرده‌كانن. ئه‌ركی سه‌رشانی حكومه‌تی كوردستانه‌ كه‌وا ئالقه‌ی لۆبيكردنی فه‌رمی و نافه‌رمی له‌ هه‌نده‌ران لێك ببه‌ستێته‌وه‌ و بۆ به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی كوردی بيانخاته‌ گه‌ڕ‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;دوا ووشه‌&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ده‌بێ سه‌ركرده‌كانی كورد به‌ بڕيار و كرداری جيددی وده‌ست پێ كردنی پڕۆسه‌ی چاكسازی و ده‌وڵه‌تسازی و به‌ گيانی ميلله‌تپه‌رستانه‌ وه‌ڵامی ڕه‌خنه‌‌كان‌ بده‌نه‌وه‌. به‌ هۆی دامه‌زرانی ده‌وڵه‌تی قانون به‌ره‌نگاری لۆبی و مه‌ترسيه‌ ده‌ره‌كيه‌كان ببنه‌وه‌ و به‌ هۆيانه‌وه‌ ئيراده‌ی خۆيان له‌سه‌ر خودی ئه‌مه‌ريكاش فه‌ڕز بكه‌ن. مه‌ترسی مه‌زن له‌وه‌ دايه‌ كه‌ سه‌ركرده‌كان ئه‌و زه‌نگانه‌ بخه‌نه‌ پشت گوێ و به‌ هۆيه‌وه‌ جله‌وی ڕووداوه‌كانيان له‌ ده‌ست ده‌ربچێ، و له‌ ئه‌نجامدا له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی وڵاتدا له‌ كورد بقه‌ومێ. خۆ له‌وانه‌يه‌ خودی ميلله‌تی كورد په‌نا بباته‌ به‌ر هێزی ده‌ره‌كی و داوای يارمه‌تی بكات بۆ ڕزگار كردنی وڵات له‌ په‌تای گه‌نده‌ڵيی و له‌ چه‌نگی ده‌سه‌لاتدارانی بێ چاره‌. ده‌بێ سه‌ركرده‌كان بيسه‌لمێنن كه‌وا بڕوايان به‌ خۆيان و قه‌زيه‌كه‌يان و ميلله‌ته‌كه‌يانه‌ و هه‌ر خۆيشيان شايانی ئه‌وه‌‌ن خه‌ڵكی كوردستان له‌دوايانه‌وه‌ بێ. ته‌نيا ڕێگه له‌به‌رده‌م سه‌ركرده‌كان ئه‌وه‌يه‌ كه‌وا ناوماڵيان ته‌رتيب بكه‌ن و به‌ زامين كردنی عه‌داله‌تی كۆمه‌ڵايه‌تی خه‌لكی كوردستان ڕازی بكه‌ن و به‌ سيقه‌ی ميلله‌تيانه‌و‌ه‌ به‌ره‌نگاری قه‌يرانه‌كان ببنه‌وه‌. خه‌لكی كوردستان پشوویان درێژه‌ و ئه‌گه‌ر بڕوا به‌ نيه‌تی سه‌ركرده‌كانیان بهێنن، ئه‌وا سه‌بريان لێ ده‌گرن و فرسه‌تی چاكسازی درێژخايه‌نيشيان پێ ده‌ده‌ن. &lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-6222754300581019431?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/6222754300581019431/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=6222754300581019431' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/6222754300581019431'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/6222754300581019431'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2008/01/blog-post_16.html' title='كۆتايی شه‌هرولعه‌سه‌لی كورد و ئه‌مه‌ريكا'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-6184848837033734339</id><published>2008-01-06T05:42:00.000-08:00</published><updated>2008-01-12T05:46:10.020-08:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='، Kurd ، kurdistan'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='دلاوهر، دلاوه ر، پڕۆفيسۆر، كوردستان ده‌وڵهت،Dlawer'/><title type='text'>كوردستان به‌ عه‌مه‌ل نه‌ك ئه‌مه‌ل ده‌بێته‌ ده‌وڵه‌ت</title><content type='html'>&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;كوردستان به‌ عه‌مه‌ل، نه‌ك ئه‌مه‌ل، ده‌بێته‌ ده‌وڵه‌ت&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;چاكسازی و وڵاتسازی چاوه‌ڕێی بڕياری بوێرانه‌ی سه‌ركرده‌كانه‌&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين              هاوڵاتی ٦/١/٢٠٠٨&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ خه‌ون دا بێ يان‌ واقيع، هاوڵاتی كورد هه‌رده‌م ده‌پرسێ ئايا كوردستان ده‌بێته‌ ده‌وڵه‌ت؟  ئه‌گه‌ر زه‌مينه‌ی ده‌وروبه‌ر و ناوماڵی كورد و سياسه‌تی حيزبه‌كان و ڕه‌فتاری سه‌ركرده‌كان ڕه‌چاو بكه‌ی بكه‌ی، وه‌ڵامه‌كه‌ حه‌تمه‌ن نه‌خێره‌.  به‌ڵام هه‌موو ئه‌و فاكته‌رانه‌ قابيلی گۆڕانن.  ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌كان مه‌به‌ستيان بێ، ده‌توانن به‌ بڕياری بوێرانه‌ و هه‌ڵوێستی سه‌ركردانه‌، زه‌مينه‌‌ بۆ ده‌وڵه‌تی كوردی خۆش بكه‌ن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌فيڕۆدانی فرسه‌ت&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی ساڵی ١۹۹٢ كوردی باشوور يه‌كه‌م به‌ردی بناغه‌ی ده‌وڵه‌تسازی دامه‌زراند، و ئه‌گه‌ر براكوژی ١۹۹٤-١۹۹٨ و له‌ت بوونی ئيداره نه‌بوايه‌، بناغه‌كه‌ تا ڕۆژی ڕوخانی سه‌ددام پته‌وتريش ده‌بوو.  سێ ساڵ له‌ دوای ڕوخانی سه‌ددام، و به‌ هۆی فشاره‌كانی ده‌ره‌كی و ناوه‌كی، پڕۆسه‌ی يه‌ك گرتنه‌وه‌ی ئيداره‌ی كوردستان ده‌ستی پێ كرده‌وه‌، و هيوای كوردی تازه‌ كرده‌وه‌.  باری شله‌ژاوی به‌غدا و پڕۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كانی عيراقی و سياسه‌تی نوێی ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی و داسه‌پانی فيدراليزمی نيمچه‌ سه‌ربه‌خۆی هه‌رێم له‌ ده‌ستووری عيراقی دا، ديسانه‌وه‌ كوردی له‌ ده‌وڵه‌تسازی نزيك كرده‌وه‌.  خۆ به‌رپا بوونی شه‌ڕی براكوژی عه‌ره‌ب و هه‌ڵته‌كانی بنه‌ما سياسی و ئابووری و كۆمه‌ڵايه‌تيه‌كانيان، فرسه‌تی زێڕين بوون‌.  ده‌بوايه‌ كوردستان بكرێته‌ ده‌روازه‌ سه‌ره‌كيه‌كه‌ی ئابووری عيراق، و به‌ هۆيه‌وه‌ ژێرخان و سه‌رخانی هه‌رێم دابمه‌زرێ.  به‌ڵام ئه‌وه‌ نه‌قه‌وما، و عيراقيش خه‌ريكه‌ دێته‌وه‌ سه‌ر ڕوشدی خۆی و پێويستی به‌ كوردستان نامێنێ. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;فاكته‌ری ده‌ره‌كی و ناوه‌كی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌مه‌ريكا له‌سه‌ره‌تاوه‌، بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌نديه‌ ستراتيژيه‌كانی، ته‌ئكيدی له‌ سه‌ر پاراستنی يه‌كێتی خاكی عيراق كردوه‌‌، ئاماده‌ش نابێ‌ به‌رژه‌وه‌ندیه سه‌ره‌كی و درێژخايه‌نه‌كانی بكاته‌‌ قوربانی خه‌ونی كورده‌ "هاوپه‌يمانه‌كانی".  بۆيه‌، ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌كانی كورد چاوه‌ڕێن زروفی سياسی نێوده‌وڵه‌تی و ستراتيژيه‌تی ئه‌مه‌ريكی فرسه‌تی به‌ده‌وڵه‌ت بوون به‌و زوانه‌ بۆ كورد بخوڵقێنێ‌، ئه‌وا بيركردنه‌وه‌يان له‌ واقيع دووره‌.  هيچ كام له‌‌ ئه‌مه‌ريكا و يه‌كێتی ئه‌وروپا و ڕوسيا و چين و وڵاتانی تر ئاماده نين له‌ ئاينده‌يه‌كی نزيكدا ده‌ست له‌ نه‌خشه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بده‌ن و باجی پارچه‌ كردنی عيراق ته‌حه‌مول بكه‌ن.   وڵاته‌ دراوسێكانی كورديش به‌و ڕاده‌يه‌ لاواز نه‌بوونه‌ هه‌تاوه‌كو ڕێگه‌ی سه‌رهه‌ڵدانی ده‌وڵه‌تی كوردی بده‌ن.  دياره‌، له‌ مه‌ودای نزيكدا، فاكته‌ری ده‌ره‌كی ڕێگه‌ به‌ كورد نادا ببێته‌ ده‌وڵه‌ت. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ مه‌ودای دووردا‌، چانسی ڕه‌خسانی بارودۆخی نێوده‌وڵه‌تی هه‌رده‌م له‌ هاتوچۆ دا ده‌بێ، وه‌ ئه‌گه‌ر كورد ئاماده‌بێ ده‌توانێ بيانقۆزێته‌وه‌.  به‌ڵام ئه‌و فاكته‌ره‌ ده‌ره‌كيانه‌ قه‌ت‌ به‌شی ئه‌وه‌ ناكه‌ن كه‌وا كورد به‌ هۆيانه‌وه‌‌ باز به‌ سه‌ر خه‌نده‌قه‌ ڕێگره‌كاندا بدات، مه‌گه‌ر به‌ موعجيزه‌.  له‌ جياتی چاوه‌ڕێكردنی موعجيزه‌، كورد پێويستی به‌ ئاماده‌باشی ناوه‌كی و به‌هێز كردنی فاكته‌ری زاتی و به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی توانای سه‌ربه‌خۆ بوونی گه‌ره‌كه، تا پڕ بداته‌ يه‌كه‌م فرسه‌تی ئاينده‌‌.  واته‌، ئه‌گه‌ر كورد خۆی شت نه‌بی كه‌س نايكاته‌ شت.  به‌ داخه‌وه‌، هه‌تا ئيمڕۆش، چه‌ندين سه‌ركرده‌ی سياسی تێگه‌يشتوو هه‌ن، كه‌ له‌ ڕه‌فتاردا وه‌ك تابيعی زلهێز وان و له‌جياتی زلهێز بير ده‌كه‌نه‌وه‌، و واده‌زانن ئه‌گه‌ر دۆستايه‌تی كورد بۆ ئه‌مه‌ريكا به‌ مه‌رج بێ، ئه‌وا خۆيان و حيزبه‌كانيان زه‌ره‌ر ده‌كه‌ن.  يان ئه‌گه‌ر كورد ڕه‌خنه‌ له‌ ئه‌مه‌ريكا بگرێ و فشاری بخاته‌ سه‌ر و جارجار لێی زوير ببێ، ئه‌وا بۆ كورد خراپه‌.  ئه‌و جۆره‌ بيركردنه‌وه‌يه‌‌ نه‌ك ته‌نيا هه‌ڵه‌ و زه‌ره‌رمه‌نده‌، به‌ڵكو ئه‌مه‌ريكيه‌كانيش چاوه‌ڕێی ئه‌و ڕاده‌‌ ته‌به‌عيه‌ته‌ له‌ هاوپه‌يمانه‌كانيان ناكه‌ن و بگره‌ ڕێزيشی لێ ناگرن.  ‌بۆيه‌ بۆ كورد ناشێ كه‌ له‌ ئه‌مه‌ريكيه‌كان ئه‌مه‌ريكيتر بێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پرسيار و وه‌ڵام&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بۆ دامه‌زرانی بنه‌مای ده‌وڵه‌ت، كوردستان پێويستی به‌ دامه‌زرانی ژێرخان و سه‌رخان، و په‌يدا كردنی متمانه‌ی ميلله‌ته‌كه‌يه‌تی.  پرسياره‌ گرنگه‌كان لێره‌دا ئه‌وانه‌ن:&lt;br /&gt;ئايا ماڵی كورد خه‌ريكه‌ بايی ئه‌وه‌نده‌ ته‌رتيب ببێ كه‌وا له‌ مه‌ودای دووردا بتوانێ توانای خۆبه‌ده‌وڵه‌ت كردن په‌يدا بكات؟  وه‌ڵامه‌كه‌ی: نه‌خێر. &lt;br /&gt;ئايا سه‌ركرده‌كانی كورد ده‌ستيان به‌‌ پڕۆسه‌‌ی ته‌رتيبی ماڵ كردوه‌ هه‌تا به‌و ئاواته‌ بگه‌ن؟  وه‌ڵامه‌كه‌ی نه‌خێر، ئه‌وه‌ی كراوه‌ بريتی بووه‌ له‌ به‌رێوه‌ بردنی ماڵ‌ (ته‌سريفی ئه‌عمال‌). &lt;br /&gt;ئايا بڕيارێكی پێكه‌وه‌يی گشت ده‌سه‌ڵاتداران سه‌ری هه‌ڵداوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی پڕۆسه‌كه‌ ده‌ست پێ بكه‌ن؟  وه‌ڵامه‌كه‌ی نه‌خێر، هه‌تا ئيمڕۆ سه‌رچاوه‌ی بڕيار له‌ هه‌رێمدا هه‌مه‌ چه‌قه‌ و خه‌ريكی ململانێی به‌رژه‌وه‌ندی و نفوزه‌.&lt;br /&gt; دياره‌ جێگه‌ی سه‌ر سوڕمان نيه‌ كه‌وا له‌و شازده‌ ساڵ و نيوه‌ی ڕابوردوودا، له‌ جياتی هه‌نگاونان به‌ره‌و پێشه‌وه‌، ده‌سه‌ڵاتدارانی كوردی هه‌نگاويان هه‌ر به‌ره‌و دواوه‌ بووه‌ و فرسه‌تی مێژووييان له‌ ده‌ست داوه‌.  ئه‌و بڕه‌ پێشكه‌وتنه‌يش كه‌ شانازی پێوه‌ ده‌كه‌ن، زياتر به‌رهه‌می هه‌ڵه‌كانی سه‌ددام وئێران و توركيا و عه‌ره‌بی توندڕه‌وی سوننه‌ و شيعه‌‌يه‌، و به‌رهه‌می يه‌ك گرتنه‌وه‌ی سياسه‌تی ئه‌مه‌ريكی و ڕێڕه‌وی بزوتنه‌وه‌ی كورديه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بودجه‌ و به‌ فيڕۆدانی سامان&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ ساڵی ٢٠٠٧دا، بودجه‌ی عيراق نزيكه‌ی ۳٤ مليار (بليۆن) دۆلار بوو، و به‌شی هه‌رێمی كوردستانيش له‌وه‌دا له‌ پێنج مليار و نيو تێپه‌ڕيبوو، ئه‌وه‌ش بێجگه‌ له‌ داهاتی گومرگ و باجی هه‌رێم كه‌ به‌هاكه‌یان ئاشكرا نه‌كراوه‌.  ڕه‌نگه‌ بودجه‌ی هه‌رێم له‌ ساڵی پاردا خۆی له‌ شه‌ش تا حه‌فت مليار دۆلار دابێ.  بودجه‌ی ساڵی ٢٠٠٦يش پێنج مليۆن و هه‌شت سه‌د هه‌زار دۆلار بوو.  پێشبينيه‌ عيراقيه‌كان وای ده‌گه‌يه‌نن كه‌وا بودجه‌ی عيراق بۆ ساڵی ٢٠٠٨ به‌ لانی كه‌مه‌وه‌ ده‌گاته‌ په‌نجا مليار دۆلار.  (به‌يان جه‌بر)ی وه‌زيری دارايی عيراق باس له‌ بودجه‌ی ٤٢ مليار دۆلاری كردوه‌ به‌و حيسابه‌ی كه‌ به‌رميلی نه‌وت به‌ په‌نجا دۆلار بفرۆشرێت، له‌ كاتێكدا له‌ بازاڕدا خۆی له‌ سه‌د دۆلار داوه‌.  ئه‌وه‌ش جگه‌ له‌ داهاتی باج و گومرگ.  بۆيه‌ش، داهاتی هه‌رێم بۆ ساڵی ٢٠٠٨ خۆی به‌ لانی كه‌مه‌وه‌ له‌ هه‌شت مليار و نيو دۆلار (له‌ بودجه‌ی ئوردون زياتر) ده‌دات.  &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;حكومه‌تی هه‌رێم به‌شه‌ بودجه‌ی عيراقی له‌ دره‌نگی هاوينی پارساڵدا پێ گه‌يشت.  هه‌روه‌ك عاده‌تی دوو ئيداره‌يی، به‌ به‌بێ ده‌نگی و بێ شه‌فافيه‌ت، پارتی و يه‌كێتی بودجه‌كه‌يان دابه‌ش كرد و له‌ مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران به‌ولاوه‌، ئه‌و پاره‌يان له‌ ڕێگه‌ی حكومه‌ته‌وه‌ سه‌رف نه‌كرد.  به‌وه‌، ته‌واوی پڕۆژه‌ حكومه‌تيه‌كان وه‌ستێنران و كوردستان تووشی نيمچه‌ شه‌له‌لێك هێنرا.  به‌ گوێره‌ی قسه‌ی هه‌ندێ له‌ سه‌ركرده‌كان، ده‌سه‌ڵاتدارانی پارتی و يه‌كێتی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ڕێكه‌وتون كه‌وا بودجه‌ی ٢٠٠٨يش به‌ هه‌مان شێوه‌‌ی پاره‌كه‌ ئه‌نجام بده‌ن.  ئه‌وه‌يش پڕ مه‌ترسیه‌،‌ چونكه‌ به‌ فيڕۆدانی هه‌ر دانه‌ دۆلارێك دامه‌زرانی بنه‌مای ده‌وڵه‌ت بۆ چركه‌يه‌كی تر دوا ده‌خات.  دامه‌زراندنی بناغه‌ی ده‌وڵه‌ت و دابين كردنی مافه‌ بنه‌ڕه‌تيه‌كانی مرۆڤی كورد، و به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی پڕۆفێشنالی كاديری پيشه‌يی، پێويستی به‌ هه‌موو ئيمكانياتێك هه‌يه‌ كه‌ هه‌رچی زووتر سه‌رف كرێ ماڵی كورد خێراتر ته‌رتيب ده‌بێ.  هه‌موو وه‌زاره‌ته‌كان پێويستیان به‌ بودجه‌ی سه‌خی هه‌يه‌ بۆ تازه‌كردنه‌وه‌ی سيسته‌م و به‌گه‌ڕ خستنی پلانه‌ ستراتيژيه‌كان.  بێ گومان بودجه‌ی هه‌رێم به‌شی دروستكردنی ژێرخانی وڵات ناكات، به‌ڵام به‌شی پته‌وكردنی ئيداره‌ و كۆنتڕۆڵكردنی گه‌نده‌ڵيی، و ئه‌نجامدانی پڕۆژه‌ بچوكه‌كان و هاندانی ستراتيژيه‌كان ده‌كات.  به‌وانه‌ش، پاره‌دارانی دونيا متمانه‌ په‌يدا ده‌كه‌ن و به‌ خۆيان و ئه‌زمون و سه‌رمايه‌ له‌بن نه‌هاتوه‌كانيان ڕوو له‌ هه‌رێم ده‌كه‌ن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;مه‌سره‌فی هه‌رێم و نه‌زيفی دارايی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;نه‌زيفی مووچه‌خۆری سێبه‌ر:  سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم وايان له‌ خه‌ڵك گه‌ياندوه‌ كه‌وا سه‌دی حه‌فتاو پێنجی بودجه‌ی هه‌رێم له‌ موچه‌ی فه‌رمانبه‌ران سه‌رف ده‌كرێ.  به‌ڵام پێ ناچی ئه‌و كۆنه‌ ئاماره‌ بۆ ئێستا ڕاست بێ، وه ديار نيه‌ كه‌ ئه‌و مووچه‌خۆرانه‌ له‌ كوێن.  به‌ بێی ئاشكرا كردنی حيساباتی هه‌رێم و به‌ڵگه‌ی بڕوا پێكراو، ئه‌و سه‌رگوزه‌شته‌يه‌ چيتر جێگه‌ی متمانه‌ نيه‌.    له‌ ساڵی ٢٠٠٦دا، به‌ر له‌ يه‌ك گرتنه‌وه‌ی دوو ئيداره‌ی هه‌رێم، هه‌ريه‌كه‌ له‌ پارتی و يه‌كێتی به‌ په‌له‌ و به‌بێ هه‌ق و حيساب خه‌لكێكی زۆريان په‌ستيه‌ ناو دائيره‌كان و به‌ مووچه‌خۆر دايانمه‌زراندن و ئافه‌تێكی ئابووری مه‌زنيان بۆ كوردستان هێنايه‌ كايه‌وه‌.  بازاڕی به‌رهه‌مهێنانی كشتوكاڵی و پيشه‌سازی و سيسته‌می خزمه‌تگوزاریان له‌بن ده‌رهێنا. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;نه‌زيفی حيزبی مشه‌خۆر و دۆشينی حكومه‌ت:  هه‌ريه‌كه‌ له‌ پارتی و يه‌كێتی‌ زياتر له‌ په‌نجا لق و مه‌ڵبه‌ند و بنكه‌ی ڕێكخراوه‌يی مه‌ده‌نیان هه‌يه‌، كه‌ هه‌ريه‌ك له‌وانه‌ له‌ مليۆنێكه‌وه‌ هه‌تا ده‌ مليۆن دۆلار مه‌سره‌فی مانگانه‌يه‌تی.  ئه‌وه‌ش بێجگه‌ له‌ مووچه‌ی حيزبه‌ بچوكه‌كانيش، كه‌ به‌های ساڵانه‌ی ديسانه‌وه‌ به‌ ده‌يان مليۆنه‌.  واته‌ ساڵانه‌‌ زياتر له‌ مليارێك دۆلار له هه‌يكه‌لی حيزبی و ڕازی كردنی لايه‌نگير و مه‌سه‌له‌ی وه‌لائكڕين و فرۆشتن سه‌رف ده‌كه‌ن. ئه‌و پاره‌يه‌، وه‌ك مووچه‌ی مووچه‌خۆری مشه‌خۆر، هيچ بۆشاييه‌كی ئابوری ئه‌وتۆ پڕ ناكاته‌وه‌، به‌ڵكو له‌ جياتيان نه‌زيفێكی به‌رده‌وامه‌ له‌ شاخوێنبه‌ری هه‌رێم.  بێجگه‌ له‌وانه‌، ده‌نگۆی ئه‌وه‌ هه‌يه‌ كه‌وا كۆمپانيای حيزبی (وه‌يان تايبه‌ت به‌ سه‌ركرده‌كان) هه‌ن كه‌وا به‌ بودجه‌ی هه‌رێم پشت ئه‌ستوورن و له‌ كاتی مه‌زادی ته‌نده‌ر وه‌يان له‌ ته‌نگانه‌دا، پاره‌ به‌ بێ حيساب و به‌ بێ منه‌تی له‌ خه‌زێنه‌ی هه‌رێم ده‌رده‌هێنن.   &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;نه‌زيفی كشتوكاڵ:  سياسه‌تی ئيهمال كردنی به‌رهه‌مهێنانی كشتوكاڵ هه‌رێمی كردۆته‌ بنده‌سته‌ی ده‌وڵه‌ته‌ درواسێكان.  كوردستان خاكی به‌ پيته‌ و توانای به‌رهه‌مهێنانی پێداويستی خۆی له‌ سه‌وزه‌ و ميوه‌ و دانه‌وێڵه‌‌ هه‌يه.  كه‌ چی به‌ هۆی مووچه‌ی بێ به‌رامبه‌ر، ته‌واوی جوتيار و خاوه‌ن زه‌ويه‌كان ئيمڕۆ وازيان له‌ به‌رهه‌مهێنان هێناوه‌.  هاوكات سه‌وزه‌ و ميوه‌ و دانه‌وێڵه‌ی هه‌رێم، به‌ قيمه‌تی زياتر له‌ مليارێك دۆلار له‌ وڵاته‌ دراوسێكانه‌وه‌ به‌ نرخی هه‌رزان ده‌هێنرێنه‌ كوردستان، حكومه‌تیش پاره‌ی هاندانی كشتوكالی ده‌داته‌ بازرگانه‌كان، كه‌ به‌ خستنه‌به‌ری ده‌كاته‌ هاندانی كشتوكاڵی وڵاته‌ بێگانه‌كان.   ئێستا خستنه‌ بازاری به‌رهه‌می خۆماڵيی له‌ هی هاورده‌كان‌ زۆر گرانتر د‌ه‌وه‌ستێ.  به‌وه‌، خه‌ريكه‌ ئه‌زموونی پيشه‌سازی كشتوكاڵی و ئاژه‌ڵيی، و پلانی ووروژاندنه‌وه‌ی ئابوری و ژيانی لادێ، و گه‌شه‌ پێدانی ژێرخانی لادێ، و كه‌م كردنه‌وه‌ی قورسايی له‌سه‌ر شاره‌كان ده‌بنه‌ قوربانی ئه‌و ئه‌و نه‌زيفه‌ داراييه‌ی هه‌رێم. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;گه‌نده‌ڵيی و فه‌شه‌لی ئيستيسماری ده‌ره‌كی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;سه‌ره‌ڕای په‌يدابوونی پاره‌ و فرسه‌تی بيزنيس و ده‌وڵه‌مه‌ند بوونی حيزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كان و ده‌وڵه‌مه‌ندبوونی له‌ناكاوی ژماره‌يه‌كی زۆر له‌ خه‌ڵكانی ده‌وروپشتی ده‌سه‌لات، هێشتا جێ په‌نجه‌ی كه‌رتی تايبه‌تی كوردی ديار نيه‌.  كۆمپانيا خۆماڵيه‌كان ئيمكانياتی دارايی ئه‌وه‌يان هه‌يه‌ كه‌وا پڕۆژه‌ی مه‌زنی وه‌ك كاره‌با و ژێرخانی ڕێگاوبان ئه‌نجام بده‌ن، به‌ڵام تا ئێستا پڕۆژه‌ی مه‌زنيان به‌ سه‌ركه‌وتوويی ئه‌نجام نه‌داوه‌، ئه‌وانی تريشيان به‌ دره‌نگی و به‌ كه‌موكوڕيه‌وه‌ ئه‌نجام داوه‌.  له‌ جياتی به‌كارهێنانی شێوازی ئابووری مۆدێرن، ئه‌وانه‌ ئيداره‌ی ته‌نده‌ر و پڕۆژه‌كانيان به‌ عه‌قليه‌تی گومرگبازی ئه‌نجام ده‌ده‌ن.  چاويان له‌ قازانجی خێرا‌ و ده‌ستكه‌وتنی كۆميشنه‌، و هه‌وڵ ده‌ده‌ن به‌ مشه‌خۆری ببنه‌ شه‌ريكی كۆمپانيا ده‌ره‌كيه‌كان، كه‌ ئه‌وه‌يش له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ مه‌رفوزه‌ له‌ لايه‌ن كۆمپانيا زله‌ نێوده‌وڵه‌تيه‌كانه‌وه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt; تا ئێستا حكومه‌تی كوردستانيش پاره‌يه‌كی ئه‌وتۆی له‌ ڕێگاوبان و بازرگانی و كشتوكاڵ و سه‌روه‌تی ئاژه‌ڵيی و بواری خزمه‌تگوزاری و سيسته‌می پۆسته‌ و ته‌ندروستی و په‌روه‌رده‌  سه‌رف نه‌كردوه‌.  له‌سه‌ر كاغه‌ز، پلان زۆره‌ و پڕۆژه‌‌ی جيا جيا تاوتوێ كراو‌ه‌، به‌ڵام هه‌مووی چاوه‌ڕێی پاره‌ی كه‌رتی تايبه‌ت و بانكی ده‌ولی و ته‌به‌روعی وڵاته‌ ئابووريه‌ پاره‌ده‌ره‌كانه.  دياره‌ كه‌ ئه‌و بڕه‌ داهاته‌ی له‌ كوردستاندايه‌، به‌شی دروست كردنی ژێرخان و سه‌رخان ناكات، بۆيه‌ پێويستی به‌ ڕاكێشانی سه‌دان ملياری پاره‌ی ده‌ره‌كی و ئه‌زموونی بيناكردن و پسپۆڕانی جيهانیه‌.  له‌ دوبه‌ی، ته‌نيا له‌ يه‌ك ساڵی پاردا، زياتر له‌ دووسه‌دو په‌نجا مليار دۆلاری بێگانه به‌ نوێيی ڕوویان له‌ شاره‌ كرد.  واته‌ له‌ ده‌ ساڵی ڕابوردوودا، به‌ هه‌زاران مليار دۆلار چۆته‌ ناو ژێرخان و سه‌رخانی دوبه‌ی، له‌ كاتێكدا به‌ هه‌موو داهاتی نه‌وت و تيجاره‌تی ناوه‌كيانه‌وه‌ يه‌ك له‌ سه‌دی ئه‌و پاره‌يان نه‌بووه‌ سه‌رفی بكه‌ن.  ئيمڕۆ ئه‌گه‌ر هه‌ر هێزێكی ده‌ره‌كی بيه‌وێ هه‌ڕه‌شه‌ له‌ ئاسايشی دوبه‌ی بكات، ته‌واوی وڵاتانی جيهان ده‌كه‌ونه‌ سه‌ر پێ بۆ پاراستن و فرياكه‌وتنی بيزنيسی وڵاته‌كه‌. ئايا سه‌ركرده‌كانی كورد به‌و ئاواته‌ن كه‌ به‌ دوو ڕێوشوونی دوبه‌ی بكه‌ون؟  هه‌ڵبه‌ت به‌ قسه‌ ئا به‌ڵێ، به‌ڵام به‌ عه‌مه‌ل هێشتا هه‌نگاوه‌كانيان به‌ره‌و دواوه‌يه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;هه‌نگاوی يه‌كه‌م به‌ره‌و پێشه‌وه‌، بريتيه‌ له‌ مسۆگه‌ر كردنی متمانه‌ی كۆمپانيا نێوده‌وڵه‌تيه‌كان، ئه‌وه‌يش له‌ كۆنتڕۆڵ كردنی ديارده‌ی گه‌نده‌ڵيه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات‌.  هه‌تا‌ قانون نه‌بێته‌  سه‌روه‌ر و ده‌‌ستووری وڵات پياده‌ نه‌كرێ و ميكانيزمی قه‌ڵاچۆكردنی گه‌نده‌ڵيی به‌دی نه‌كرێ، ‌حكومه‌ت ناتوانێ قه‌ناعه‌ت به‌ كۆمپانيا زه‌به‌للاحه‌ نێوده‌وڵه‌تيه‌كان بهێنێ بۆ ئه‌وه‌ی مليارانی‌ مولك و پاره‌ی ئه‌ندامه‌ خاوه‌ن سه‌همه‌كانيان بخه‌نه‌ مه‌ترسيه‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;كاميان ڕێگرتره‌: بێ ئارامی يان گه‌نده‌ڵيی؟ ‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ده‌مێكه‌ حكومه‌تی هه‌رێم هه‌ڵمه‌تی لۆبی بۆ ڕاكێشانی بيزنيسی ده‌ره‌كی ده‌ست پێكردوه.  مليۆنان دۆلاری له‌ كه‌مپه‌ينی ڕێكلام و پڕۆگرامی ته‌له‌فزيۆنی و ڕۆژنامه‌وانی ئينته‌رناسيونالی سه‌رف كردوه.  له‌ كه‌ناڵه‌كانی ئه‌مه‌ريكی دا، سه‌قامگيری ئاسايشی كوردستانی كرده‌ بنه‌مای كه‌مپه‌ينه‌كه‌ و به‌ ناوی "عيراقه‌كه‌ی تر" ڕووكه‌شی گه‌ش و فرسه‌تی بيزنيسی هه‌رێمی خسته‌ ڕوو.  قانونێكی سه‌رنج ڕاكێشه‌ری وه‌به‌رهێنانیشی له‌ ئامێز گرت، كه‌ تێيدا كۆمپانيا بيانيه‌كان مافی موتڵه‌قيان بۆ مولكايه‌تی زه‌وی و خانوبه‌ره‌ و كه‌لوپه‌لی بيزنيس پێ دراوه، به‌بێ ئه‌وه‌ی (هه‌تا ده‌ ساڵ) گومرگ وه‌يان باج بده‌ن. ئه‌و جۆره‌ هه‌ڵمه‌ت و قانونه‌ پۆزه‌تيڤه‌ ده‌بوايه‌ به‌س بێ بۆ دڵنيا كردنه‌وه‌ی كۆمپانيا ده‌ره‌كيه‌كان، به‌ڵام هه‌تا ئێستا هيچ جۆره‌ وه‌به‌رهێنانێكی (ئيستيسمارێكی) ده‌ره‌كی ڕووی له‌ هه‌رێم نه‌كردوه‌.  چه‌ندين كۆمپانيا ڕه‌چاويان كردوه‌ و سه‌ردانی هه‌رێميشيان كردوه‌.  كه‌چی له‌جياتی دڵنيابوونه‌وه‌، سه‌ردانی هه‌ريه‌كه‌يان بووه‌ته‌ هۆی ڕه‌وينه‌وه‌ی خۆيان و ده‌يان كۆمپانيا تری پێكه‌وه‌ به‌ستراويشيان.  دياره‌ كه‌ مه‌سه‌له‌ی ئارامی هه‌رێم، به‌ به‌روارديكردن له‌گه‌ڵ باقی عيراق، به‌شی ئه‌وه‌ی نه‌كرد كه‌ ته‌نانه‌ت ئه‌و بيزنيسانه‌ی كه‌ ئێستا له‌ به‌غدايه‌كی كاولدا كارده‌كه‌ن بنكه‌ بگوازنه‌وه‌ كوردستان.  ئه‌وانه‌ نه‌يانويست گه‌نده‌ليی به‌غدا به‌ هاوتاكه‌ی له‌ كوردستان بگۆرنه‌وه، و له‌‌ باقی عيراق و دونياش داببڕێن به‌ هۆی سياسه‌تی مۆنۆپۆلی (ناقانونی) تۆڕی په‌يوه‌نديه‌كانی كوردستانه‌وه‌‌.  هه‌تا ئه‌ودواييه‌ش كۆمپانيای په‌يوه‌ندی ته‌له‌فۆنی (مۆبايل و وايه‌رلێس)ی سه‌ر به‌ پارتی و يه‌كێتی هاوكاری يه‌كتر و كۆمپانيا عيراقيه‌كانيان به‌ ڕاده‌ی پێويست نه‌ده‌‌كرد.  ئه‌گه‌ر بيزنيسێك بهاتبايه‌ هه‌ولێر، له‌ باقی عیراق داده‌بڕا به‌هۆی سياسه‌تی مۆبايلی كۆڕه‌كه‌وه‌.‌  ‌به‌وه‌ش ڕێگه بۆ بيزنيسی عيراقی و نێوده‌وڵه‌تی خۆش نه‌‌ده‌بوو‌ هه‌تا به‌ خۆيان و مۆبايل و ئينته‌رنێته‌كانيانه‌وه‌ بگوازنه‌وه‌ كوردستان.  جا ئه‌گه‌ر له‌به‌ر ئه‌و هۆيانه‌ بێ وه‌يان هۆی سياسی و ميژوويی، ئه‌وا له‌و ساته‌ی كه‌ به‌غدا ئارام ده‌بێ، بيزنيسی دونيا ڕوو له‌وێ ده‌كات له‌جياتی كوردستان. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;هونه‌ری بيرۆكراسيه‌ت‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ سروشت، بيرۆكراسيه‌تی عيراقی، وه‌ك باقی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ كوشنده‌يه‌.  به‌ڵام ئاستی هونه‌ری بيرۆكراتيكردن له‌ هه‌رێمی كوردستاندا له‌وانه‌ی تر زۆر به‌رزتره‌.  له‌ جياتی كارئاسانیكردن بۆ كه‌رتی تايبه‌تی ناوه‌كی و ده‌ره‌كی، سيسته‌مه‌كه‌ تا ڕاده‌ی ڕێگريه‌تی ئاڵۆز كراوه‌.  له‌ ناو پڕۆسه‌ی وه‌به‌رهێناندا، هيچ دوو بازنه‌يه‌ك له‌يه‌كتر نه‌به‌ستراونه‌ته‌وه‌.  فايل له‌ دائيره‌ی وه‌به‌رهێنانه‌وه‌ بۆ وه‌زاره‌ته‌ په‌يوه‌نديداره‌كان (كه‌ ئه‌ندامن له‌ هه‌يئه‌ی وه‌به‌رهێنان‌) بێ سه‌رو شوێن ده‌بێ، وه‌يان به‌ دره‌نگ و به‌ كه‌موكورتی وه‌ڵامی ده‌درێته‌وه‌.  ئه‌وه‌ش كارێكی به‌ ئه‌نقه‌سته‌ چونكه‌ وه‌زيره‌ په‌يوه‌نديداره‌كان چاك له‌وه‌ ئاگادارن و به‌ گوێره‌ی پێويست لێی ناپێچنه‌وه‌ وه‌يان هه‌وڵی كارئاسانيان بۆ نه‌داوه‌‌.  واته‌، لێپرسينه‌وه‌ی فه‌رمانبه‌ر و به‌دواكه‌وتنی پڕۆسه‌ی كار هێشتا نه‌هاتۆته‌ كايه‌وه‌. بۆ نمونه‌، وه‌زاره‌تی شاره‌وانی، كه‌ ڕۆڵی له‌و پڕۆسه‌يه‌دا سه‌ره‌كيه‌، هيچ جۆره‌ ئه‌وله‌ويه‌تێكی به‌ وه‌به‌رهێنان و كارئاسانی بۆ وه‌به‌رهێنه‌ر نه‌داوه‌ و ڕۆتينێكی كوشنده‌ی وای هه‌يه‌ كه‌ كۆمپانيا وه‌به‌رهێنه‌ره‌كانی توشی سه‌دمه‌ و په‌شيمان بوونه‌وه‌ كردوه‌.  كاری ڕۆژێك به‌ مانگێك ته‌واو نابێ و ده‌يان بيانگه‌ بۆ هاوڵاتیان و وه‌به‌رهێنه‌ران ده‌هێنرێته‌وه‌.  به‌ قسه‌ی وه‌به‌رهێنه‌رێك، جه‌وی ناو وه‌زاره‌ته‌كه‌ زياتر له‌ دائيره‌یه‌كی پۆليسی ده‌چێ نه‌وه‌ك وه‌زاره‌تێكی خزمه‌تگوزاری و هانده‌ر، وه‌ هه‌ريه‌كه‌ له‌ وه‌زير و به‌ڕێوه‌به‌ران و فه‌رمانبه‌رانی سه‌ره‌وه‌ و خواره‌وه‌ به‌ چه‌ندين په‌رژينی ئاسنين ده‌وره‌ دراون‌.   &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;هونه‌ری ڕێگرتن&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بێ گومان مه‌سه‌له‌ی يه‌ك نه‌گرتنه‌وه‌ی دارايی دوو ئيداره‌كه‌ی هه‌رێميش ڕێگرێكی تره‌.  هه‌تا ئێستاش پارتی و يه‌كێتی وه‌ك دوو ده‌سه‌ڵاتی حوكمڕانی سه‌ربه‌خۆ كار ده‌كه‌ن.  هه‌موو پڕۆژه‌يه‌ك پێويستی به‌ دوو بڕيار هه‌يه‌، هی حكومه‌تێكی به‌ ڕووكه‌ش يه‌ك گرتوو، ئه‌وجا هی ده‌سه‌ڵاتی پاره‌ هه‌ڵگر.  ئه‌وه‌ بێجگه‌ له‌ بڕياری وه‌زيری په‌يوه‌نديدار و سه‌رۆكی وه‌زيران و دوو وه‌زيره‌كه‌ی دارايی.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;تا ئێستا عه‌داله‌ت له‌ ته‌نده‌ر و دابه‌ش كردنی كۆنتراكتدا نيه‌.  حكومه‌ت نه‌يتوانيوه‌ بيسه‌لمێنێ كه‌ هه‌موو كۆمپانيايه‌ك به‌ يه‌ك چاو ته‌ماشا ده‌كات.  ميكانيزمێكی تۆكمه‌ و شه‌فافی دانه‌هێناوه‌‌‌ كه‌ له‌سه‌ر بنه‌مای‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی نرخ و چۆنايه‌تیدا، بڕيار له‌سه‌ر بردنه‌وه‌ی ته‌نده‌ر بدات.  زله‌ كۆمپانيا كورديه‌ سه‌ر به‌ حيزبه‌كان، به‌ بێ پێشبڕكێی كراوه‌ و شه‌فاف وه‌ به‌ بێ ڕه‌چاو كردنی چۆنايه‌تی به‌رهه‌ميان و مێژووی كارئه‌نجامدانيان‌، چه‌ورترين ته‌نده‌ر جار له‌ دوای جار ده‌به‌نه‌وه. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;خۆ ته‌سجيل كردن وئه‌نجامدانی موعامه‌له‌ی بچوكترين پڕۆژه‌ پێويستی به‌ شه‌ش هه‌تا دوازده‌ مانگ له‌ سه‌رئێشه‌ی هاتوچۆ و چاو‌‌ه‌ڕێ كردن‌ هه‌يه‌.  ئه‌وه‌يش ئه‌گه‌ر خاوه‌ن بيزنيس به‌ختی هه‌بوو و سووكه‌ واسته‌ی پێ كرا و زانی چۆن به‌رتيل بدات و فايله‌كه‌ی وون نه‌كرا و نهێنيه‌كانيشی نه‌فرۆشرايه‌وه‌ و فه‌رمانبه‌ره‌كان نه‌خۆش نه‌كه‌و‌تن و عوتله‌ی درێژخايه‌ن و جه‌ژنی ئاينی و نه‌ته‌وه‌يی و حيزبی و بيره‌وه‌ری سيمبۆڵيی نه‌كه‌وته‌ ئه‌و نێوانه‌وه‌.  هاوكات، كه‌ ده‌سه‌ڵاتدار ده‌كرێته‌ شه‌ريك‌، ئه‌ويان ده‌توانێ به‌ شه‌و فه‌رمانبه‌ر بنێرێته‌ كار و ته‌واوی موعامه‌له‌ی مه‌زنترين پڕۆژه‌ له‌ مه‌ودای پێنج ڕۆژدا به‌ ته‌واو كردن بدات.  هه‌ڵبه‌ته‌، كۆمپانيای ده‌ره‌كی ئاماده‌ نيه‌ به‌و جۆره‌ پڕۆسه‌يه‌ دا بڕوات و ڕازی نابێ كه‌ چاره‌نووسی بيزنيسه‌كه‌ی بكه‌وێته‌ به‌ر ده‌ستی شه‌ريكێكی خه‌وتوو، وه‌يان بيرۆكراتێكی ته‌ماحكار كه‌ ديسانه‌وه‌ ملكه‌چی ده‌سه‌ڵاتداره‌كانه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;چاره‌ لای سه‌ركرده‌كانه‌ و پێويستی به‌ جورئه‌تی بڕياردانه‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌‌كان به‌ڕاستی مه‌قسه‌ديان بێ و نيه‌تی چاكسازی و وده‌وڵه‌تسازيان هه‌بێ، وه ئاماده‌بن به‌ له‌خۆبورده‌يی و به‌ ئيراده‌يه‌كی به‌ردين و ته‌ركيزێكی بێ پايانه‌وه‌ هه‌نگاو بنێن و به‌ ئيلتيزامێكی جيددی به‌دوای پڕۆسه‌كه‌ بكه‌ون، ئه‌وا ڕێگا چاره‌كان ئاشكران.  ده‌سپێكی پرۆسه‌ی گۆڕانكاری و چاره‌ی هه‌ر هه‌موو گرفت و قه‌يرانه‌كانی وڵات‌، له‌ خاڵی بڕياردانه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات.  به‌ڵام سه‌ره‌ڕای گفت و گۆته‌ و په‌يمانه‌كان، كه‌ له‌ هه‌موو خيتاب و موناسه‌به‌ی ڕه‌سمی و ناڕه‌سمی دا ئيشاره‌تی پێ ده‌كه‌ن، هه‌تا ئێستا ئه‌و نياز و نيه‌ت و ئيراده‌ و ته‌ركيزه‌‌ به‌ كرداری هيچ كام له‌ سه‌ركرده‌كانه‌وه‌ ديار نيه‌.   له‌ ئاستی تاكه‌ كه‌سيدا، له‌ ژووری داخراودا، هه‌ر يه‌كه‌يان داخ و هيوای خۆی ده‌رده‌بڕێ و به‌ دڵسۆزيه‌وه‌ په‌يمان ده‌دا. به‌ڵام كه‌ ده‌رگا ده‌كرێته‌وه‌، و حيزب داده‌نيشێ و به‌رژه‌وه‌نديه‌ تايبه‌ت و گشتيه‌كان به‌ره‌نگاری يه‌كتر ده‌بنه‌وه‌، ئيتر ڕه‌فتار و هه‌ڵوێستیان سه‌رتاپا ئاوه‌ژوو ده‌بێته‌وه و هيوا و په‌يمانه دڵنياكه‌ره‌وه‌‌كانيان به‌تاڵ ده‌كه‌نه‌وه‌.  هۆكاره‌كانی ئه‌و واقيعه‌ تاڵه‌  زۆرن.   له‌ سه‌روويانه‌وه‌‌، ناته‌بايی و كه‌مبڕوايی و كه‌مته‌نسيقی چه‌قه‌كانی ده‌سه‌ڵاته‌.  هيچ سه‌ركرده‌يه‌ك متمانه‌ی ئه‌وه‌ی نيه‌ كه‌وا ئه‌گه‌ر خۆی ئيلتيزام به‌ بڕيار و قانون بكات، سه‌ركرده‌كانی تريش هه‌ماهه‌نگی ده‌بن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ داخه‌وه‌، له‌ جياتی بيركردنه‌وه‌ی درێژخايه‌ن، ڕه‌فتاری ده‌سه‌ڵاتدارانی كورد وا ده‌گه‌يه‌نێ كه‌ بڕوايان به‌ دواڕۆژی كورد نيه‌، وه‌يان خه‌ريكی چاندن نين بۆ ئه‌وه‌ی خۆيان و ته‌واوی ميلله‌تيان له‌ به‌رهه‌م‌ بدرونه‌وه‌.  زۆربه‌یان بڕواييان به‌وه‌ نيه‌ كه‌وا كورسيه‌كانيان و مه‌وقيعی خۆيان و حيزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كه‌يان له‌ مه‌ودای دووردا هه‌روه‌ك خۆی ده‌مێنێه‌وه‌.  وه‌ك ميوانێك ڕه‌فتار ده‌كه‌ن و فرسه‌ته‌كانی ده‌وڵه‌مه‌ند بوون و نفوز په‌يدا كردن به‌ مه‌سه‌له‌يه‌كی كاتيی داده‌نێن و به‌په‌له‌ و پێشبڕكێ خه‌ريكی ئه‌وه‌ن له‌ده‌ستيان نه‌چێ.  هه‌ڵبه‌ت، ‌ ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌مه‌ندی دوو ديوی عانه‌يه‌كن و ته‌واوكه‌ر و زامينكه‌ری يه‌كترن.  نه‌ريتی ده‌سه‌لاتخوازی و بازدانی دارايی له‌ سه‌ره‌وه‌ به‌ره‌و خوار بوه‌ته‌ كه‌ڵتور، ئيتر هه‌تا سه‌رچاوه‌ی ده‌سه‌لاتی ڕاسته‌قينه‌ ملكه‌چی قانون نه‌بێت و مه‌سئوليه‌تی كۆنتڕۆڵ كردنی گه‌نده‌ڵيی نه‌گرێته‌ به‌ر، ئه‌وا زه‌حمه‌ته‌ كاديری ناوه‌ڕاست و ئه‌ندامانی حيزبه‌كان و هێزه‌ ئاسايشی و پۆليس و پێشمه‌رگه‌ و فه‌رمانبه‌ران و  خه‌ڵكی تری ژێر ده‌سه‌لاتيان ئيلتيزام به‌ قانون بكه‌ن و ده‌ست له‌ گه‌نده‌ڵيی هه‌ڵگرن.    واته‌، ئه‌ركی سه‌رشانی سه‌رۆكی هه‌رێم و جێگره‌كه‌ی و سه‌رۆكی كۆمار و سه‌رۆكی وه‌زيرانی هه‌رێم و جێگره‌كه‌ی و ئه‌ندامه‌ زه‌قه‌كانی مه‌كته‌بی سياسی پارتی و يه‌كێتيه،‌ كه‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌يه‌كی چڕ و ميژوويی دا په‌يمانی داڕێژتنی ده‌ستوورێكی هه‌ميشه‌يی ديموكراسی بده‌ن و بڕيار بده‌ن كه‌وا قانون بكه‌نه‌ سه‌روه‌ر و خۆيشيان يه‌كه‌م ملكه‌چی بن.  په‌يمان بده‌ن كه‌ ته‌ده‌خول له‌ كاروباری حكومه‌ت و ئيداره‌ نه‌كه‌ن، و واسته‌ نه‌هێلن و شه‌فافيه‌ت به‌كار بهێنن و ديارده‌ی گه‌نده‌ڵيی چاره‌ بكه‌ن.  وه‌ ئه‌گه‌ر هه‌ريه‌كه‌يان په‌يمانی شكاند، شايانی ئه‌وه‌يه‌ بكرێته‌ قۆچی قوربانی چاكسازی و وڵاتسازی و ده‌رگای ده‌ره‌وه‌ی نيشان بدرێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕووسوری سه‌ركرده‌كان له‌ پياده‌ كردنی بڕياردايه‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ده‌هۆڵی چاكسازی و په‌يمانی ملكه‌چی قانون له‌ پێشتريش بۆ ڕازی كردن و خافلاندی خه‌ڵك لێ دراون.  به‌ڵام ئه‌وانه‌ هه‌ر وه‌ك قسه‌ی شه‌وی به‌ر ئاگردان، له‌گه‌ڵ تيشكی ڕۆژدا ئاسه‌واريان نه‌ماوه‌.  سه‌ركرده‌كان خۆيان له‌ ڕه‌خنه‌ی ڕاسته‌وخۆ لاداوه‌ و ڕێگه‌يان نه‌داوه‌ كه‌وا قانون نه‌ خۆيان و نه‌ ئالقه‌ بڕيارده‌ره‌كانی ده‌وريان بگرێته‌وه‌.  ئه‌و داروده‌ستانه‌ی كه‌ به‌ به‌ڵگه‌وه‌ گه‌نده‌ليان له‌سه‌رئيسپات بووه‌، كه‌ له‌ پۆستێكه‌وه‌ لا ده‌درێن له‌ پۆستێكی به‌رزتره‌وه‌ جێگه‌يان بۆ ده‌كرێته‌‌وه‌، به‌ بێ گوێدانه‌ ڕای گشتی.  به‌وه‌، جيدديه‌تی چاكسازی و كۆنتڕۆڵ كردنی گه‌نده‌ليی له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ له‌ قسه‌ی بێ ناوه‌رۆك و ده‌هۆڵی به‌تاڵ جيا نه‌كراوه‌ته‌وه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌داخه‌وه‌، ڕۆژگار و به‌ڵگه‌كان سه‌لماندويانه‌ كه‌وا سيسته‌می گه‌نده‌ڵيی كوردستان له‌ ويست و بڕياری سه‌رۆكه‌كان به‌هێزتره‌‌.  سه‌ركرده‌كان ده‌زانن كه‌وا فه‌رمانه‌كانيان به‌ ئاسانی و ڕاسته‌وخۆيی ته‌نفيز ناكرێ.  ئالقه‌ی بيروكراته‌ گه‌نده‌ڵه‌كان له‌ ناو سيسته‌مدا له‌وه‌ جێگيرتر و هونه‌رمه‌ندتره‌ كه‌ سه‌ركرده‌كان پێی ده‌زانن.  ده‌توانن جيدديترين بڕيار و فه‌رمانه‌ گشتيه‌كانی سه‌رۆكی هه‌رێم و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زيران و سه‌رۆكی كۆمار خورد بكه‌نه‌وه‌ و پارچه‌ پارچه‌ بيانخه‌نه‌ ئه‌رشيفی مێژووه‌وه، به‌ بێ ئه‌وه‌ی تيشكی ڕۆژيان پێ بكه‌وێ.  خۆ ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌كانيش له‌وه‌ ئاگادارن، دياره‌ به‌سيانه‌ كه‌وا كاری خۆيان و ئالقه‌كانی ده‌وروبه‌ريان به‌ قه‌دبڕی و ئاسانی به‌ڕێوه ده‌ڕوات و كاری هاوڵاتی ڕه‌عيه‌ش حه‌واڵه‌ی خوا و به‌خت و قه‌ده‌ر كراوه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بۆ ئه‌وه‌ی بڕياری سه‌ركرده‌كان به‌ جيددی وه‌رگيرێت، پێويسته‌ ميكانيزمی پياده‌ كردنی بڕياره‌كانيش ئيعلان بكرێ.  ڕۆژ به‌ ڕۆژ و مانگ به‌ مانگيش، ڕاپۆرت و ئاماری ئه‌نجامدانی پڕۆسه‌كه‌ و ئه‌نجامی لێپرسينه‌وه‌كان و ده‌ستكاريه‌كانی سيسته‌م به‌ شه‌فافی بڵاو بكرێته‌وه‌.   پێويسته‌ سه‌رۆكی هه‌رێم و سه‌رۆكوه‌زيران و جێگره‌كانيان ته‌نفيز كردنی ئه‌و بڕيارانه‌ بكه‌نه‌ مه‌سه‌له‌يه‌كی شه‌خسی و بزانن كه‌وا خه‌لك ئه‌و مه‌سئوليه‌ته‌ له‌ ئه‌ستوی ئه‌وان ده‌گرێ و چاوه‌ڕێی به‌ڵگه‌ی ئه‌نجامدانيان لێ ده‌كات.  ده‌بێ سه‌رۆكه‌كان به‌ شه‌خسی سه‌ردانی موئه‌سسه‌سه‌كان بكه‌ن تا بزانن تا چی ڕاده‌يه‌ك لێپرسينه‌وه‌كانيان به‌ جيددی وه‌رگيراوه‌.  سه‌ردانه‌كانيشيان ته‌نيا بۆ كاميرا و پڕۆپاگه‌نده‌ی حيزبی و ئه‌زيه‌ت دانی به‌ڕێوه‌به‌ر و شه‌له‌ل پێهێنانی دائيره‌كان و كاردواخستنی موراجيع و چاوسوركردنه‌وه‌ی حيمايه‌كانی سه‌ركرده‌كان نه‌بێ.  له‌ دوبه‌ی، (شێخ محمد ئالمه‌كتوم) به‌ ته‌نيا و بێ حيمايه‌، هه‌رده‌م خه‌ريكی سه‌ردانی پشكنينه‌‌، به‌ بێ ئه‌وه‌ی كه‌س هه‌ستی پێ بكات.  وای لێ هاتوه‌، هه‌موو مۆزه‌فێكی ناو دوبه‌ی ته‌وه‌قوعی ئه‌وه‌ ده‌كات له‌ ناكاو شێخ لێی بێته‌ ژووره‌وه، و به‌ شه‌خسی له‌ چۆنێتی هه‌لسوڕانی كاره‌كانی دائيره‌كه‌ بكۆڵێته‌وه‌. كارێكی وای كردوه‌ كه‌ سه‌رۆكی هه‌موو دائيره‌يه‌ك هه‌رده‌م خه‌ريكی بير كردنه‌وه‌ بێ له‌ چاك كردنی سيسته‌م و به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی به‌ڕێوه‌ بردن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ دوای بڕياردان و په‌يمانی ملكه‌چ بوونی قانون، ئه‌ركی پياده‌ كردن دێته‌ پێش.  بۆ ئه‌وه‌يش، ميكانيزمی جياجيا له‌ وڵاتانی تر په‌يڕه‌وی كراون، و‌ ده‌كرێ سوود له‌ ئه‌زموونی دوبه‌ی وه‌رگيرێ.  ده‌شكرێ كه‌ سيسته‌مێكی تازه‌ به‌ تيفساڵی كوردی دروست بكرێ.  له‌ عيراقدا ئه‌زموونی لێژنه‌كانی نه‌زاهه‌ و چاودێری دارايی و به‌دواكه‌وتنی پڕۆسه‌ی نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵی خه‌ريكن له‌ دايك ببن (ئه‌گه‌رچی زۆر به‌قورسی).  بێجگه‌ له‌وانه‌يش، پێويسته‌ لێژنه‌يه‌كی باڵای سياسی و پسپۆڕی بێته‌ كايه‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ جياتی سه‌ركرده‌ بڕيارده‌ره‌كان ڕۆژانه‌ چاودێری و موتابه‌عه‌ی ته‌وای پڕۆسه‌‌كه‌ بكات و لايه‌نه‌ قانونی و ئيجرائه‌ ڕۆتينه‌ ڕێگره‌كان ده‌ست نيشان بكات و بكه‌وێته‌ ته‌نسيقی ڕاسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ دادگا و په‌رله‌مان و سه‌رۆكايه‌تی هه‌رێم و سه‌رۆكايه‌تی وه‌زاره‌ت.  واته‌، ئه‌و لێژنه‌يه‌ بۆ ئه‌وه‌يه‌ كه‌ به‌ ده‌سه‌لاته‌وه‌ ناوبژی و كارئاسانی بۆ به‌ڕێوه‌ چوونی سيسته‌م بكات.  ڕێگه‌ نه‌دا خه‌ڵكی ڕۆتينپه‌رست په‌نا ببه‌نه‌ به‌ر قانونی ڕێگر بۆ به‌رهه‌ڵستی كردنی گۆڕانكاری.  هاوكات پێويسته‌ ئاسايشی ئابوری بۆ كۆ كردنه‌وه‌ی زانياری و به‌دوا كه‌وتنی به‌لگه‌كان بێته‌ كايه‌وه‌، هه‌روه‌ك له‌ عيراقی سه‌رده‌می سه‌دداميش هه‌بووه. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;قانون و لێپرسينه‌وه‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;لێژنه‌يه‌كی تازه‌ بۆلێكۆڵينه‌وه‌ له‌ سيسته‌می دادگا و ده‌ستنيشان كردنی هۆيه‌كانی بێ ئيستيقلاليه‌تی، پێويسته‌.  دادگا دوامه‌رجه‌عه‌ بۆ پاراستنی مافی تاكه‌ كه‌س و كۆمه‌ڵ، و پێويسته‌ قودسيه‌تی بپارێزرێ.  كه‌چی ده‌سه‌ڵات ڕێگه‌ی دادگای نه‌داوه‌ ڕۆڵی پيرۆزی ببينێ‌، و هه‌ر بۆيه‌ش هه‌تا ئێستا تاكه‌ مه‌سئولێكی پايه‌ به‌رز‌ له‌ سه‌ر گه‌نده‌ڵيی، پياوكوژی وه‌يان خيانه‌ت سزا نه‌دراوه‌.  پێويسته‌ په‌يوه‌ندی پيشه‌يی له‌ نێوان دادوه‌ر و ده‌زگا ته‌نفيزيه‌كان دياری بكرێ و ڕێگه‌ له‌وه‌ بگيرێ كه‌وا دادپه‌روه‌ر ببێته‌ ئه‌ندامی حيزب و‌ ده‌زگا ئاسايش و زانياريه‌كانی سه‌ر به‌ حيزبه‌كان.  ناكرێ و نابێ دادوه‌ری كوردستان بكه‌وێته‌ به‌ر ده‌ستی ئه‌و ده‌زگايانه‌، به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، پێويسته‌ ئه‌و ده‌زگايانه‌ له‌ ڕووی پيشه‌ييه‌وه‌ ملكه‌چی دادوه‌ران بن.  ڕاسته‌ هه‌موو دادوه‌رێك سه‌ر به‌ حيزب و ده‌زگاكان نين، به‌ڵام زۆريان له‌‌ ڕێگه‌‌يانه‌وه‌ دامه‌زراون.  پێويسته‌ سه‌ركرده‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كان دادوه‌ران له‌ هێرشی جه‌سته‌يی و سياسی و كۆمه‌ڵايه‌تی بپارێزن، هه‌تا ئه‌وانيش هه‌يبه‌ت و عيزه‌تی نه‌فس و كه‌رامه‌ت و سه‌ربه‌خۆيی دادگا و ئه‌خلاقيه‌تی پيشه‌كه‌يان و ئازادی حوكم ده‌ركردنيان بپارێزن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ر له‌وه‌ی چاوه‌ڕێی ده‌ستوور بكرێ، ئيمڕۆ بايی ئه‌وه‌نده‌ قانونی نوسراوه‌ هه‌يه‌ كه‌وا ببێته‌ بنه‌مايه‌كی پته‌و بۆ ده‌ستپێركردنی كۆنتڕۆڵ كردنی گه‌نده‌ڵيی.  بێجگه‌ له‌ سه‌ربه‌خۆ كردنی دادگا، پێويسته‌ سه‌ركرده‌كانی كوردستان بديترێن كه‌وا توندن و دوودڵيی له‌ پياده‌ كردنی قانون ناكه‌ن، و به‌ڵكو به‌ خۆنه‌ويستانه‌ و بێ به‌زه‌ييانه‌ جێبه‌جێيان ده‌كه‌ن.  ده‌بێ خه‌لك و فه‌رمانبه‌ر و ئه‌ندامی حيزبه‌كان و ئه‌ندامی ده‌زگا نهێنيه‌ ئاسايشی و زانياری و پۆليس و له‌شكر و پێشمه‌رگه‌كان لايان ئاشكرا بێ كه‌وا ئه‌و مه‌سه‌له‌يه‌ زۆر له‌وه‌ جيدديتره‌ كه‌ پێشتر كراوه‌‌.  واته‌ ئه‌وجاره‌يان بۆ مه‌سه‌له‌ی ڕزگار كردنی نه‌وه‌كانی ئێستا و دواڕۆژه‌ و بۆ به‌رژه‌وه‌ندی گشتی وڵاته‌ و به‌ بێ ڕاده‌ چاره‌نوس سازه‌.  هه‌تا ئێستا ئه‌و جۆره‌ په‌يامه‌ به‌ خه‌ڵكی كوردستان نه‌گه‌يه‌نراوه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ده‌ستووری ديموكراسی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;دياره‌ هه‌رێم هێشتا ده‌ستوری نيه‌، و له‌وه‌ ناچێ په‌له له‌ نوسينه‌وه‌‌شی كرابێ.  خۆ ئه‌و ده‌ستووره‌ی له‌ دروست بووندايه‌، بۆ داسه‌پاندنی ديموكراسيه‌تێكی ڕاسته‌قينه‌ نه‌نوسراوه‌ته‌وه، به‌ڵكو له‌ ڕوانگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی تاكه‌ كه‌س و تاكه‌ حيزب و سيسته‌می ئێستای كوردستاندا نوسراوه‌ته‌وه‌.  ئه‌وه‌ مه‌زنترين فاكته‌ری ناڕه‌حه‌تيه‌ بۆ كورد، چونكه‌ ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌كان به‌ سيسته‌می ئيفليجی ئێستای كوردستان و ڕۆڵی په‌رله‌مانی بێ ددان ڕازی بوونه‌، وه‌ به‌ نيازن ئه‌و جۆره‌ سيسته‌مه‌ بپارێزن، ئه‌وا له‌ يه‌كه‌م پله‌وه‌ خه‌ونی ده‌وڵه‌ت دامه‌زراندن نايه‌ته‌ دی و نه‌وه‌كانی داهاتوش خێر له‌ كوردستان نابينن.   پێويسته‌ سه‌ركرده‌كان دووربين بن، و له‌ ڕوانگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی سه‌دان ساڵه‌ی نه‌وه‌كانی داهاتوو بكه‌نه‌وه‌.  ده‌وڵه‌تی ئيسرائيل، له‌به‌ر زروفی ناهه‌مواری سه‌رده‌می دروست بوونیدا، ده‌ستوورێكی نه‌شازی ته‌به‌ننا كرد، ئه‌وا نزيكه‌ی شه‌ست ساڵه‌ ده‌يانه‌وێ چاكی كه‌نه‌وه‌، به‌ڵام بۆيان ناكرێ و سيسته‌مه‌كه‌يان به‌ نيمچه‌ ئيفليجی ماوه‌ته‌وه‌.  پێويسته‌ له‌ يه‌كه‌م ڕۆژه‌وه‌ ده‌ستور به‌ دروستی بێته‌ داڕێژتن و ببێته‌ پاڵپشت بۆ قه‌ڵاچۆ كردنی ديارده‌ی گه‌نده‌ڵيی و بنه‌مايه‌ك بۆ دامه‌زرانی ده‌وڵه‌تی ديموكراسی. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;دوا وشه‌:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;هه‌تا كۆتايی سه‌ده‌ی بيسته‌م، سه‌ركرده‌كان گله‌يی بنده‌سته‌يی ميلله‌تيان له‌ قه‌ده‌ر و دوژمن و ده‌وروبه‌ری دژوار كردوه‌.  له‌مه‌ودوا ده‌بێ گله‌يی له‌ خۆيان بكه‌ن.  له‌و شازده‌ ساڵه‌ی ڕابوردوودا پارتی و يه‌كێتی و حكومه‌ته‌كانيان فه‌شه‌لی مه‌زنیان له‌ بنيادنانی بناغه‌ی ده‌وڵه‌تی كوردی و ڕازی كردنی ميلله‌تيان هێناوه‌.  ژێرخانی كوردستان بێ مسته‌وايه‌، ئيداره‌ ماندووه‌، خه‌لك بێزاره‌، متمانه‌ له‌ كزيدايه‌ و دوژمنی ده‌ره‌كيش چه‌نگی له‌ ڕۆحی وڵات گير بووه‌.  وڵاتی له‌و جۆره‌ توانای هه‌ڵسانه‌ سه‌رپێی نيه‌ و توانای به‌رگری له‌ خۆكردنی نيه‌، و هه‌رده‌م ئيعتيمادی له‌سه‌ر زلهێز و هێزه‌ ده‌ره‌كيه‌كانه بۆ مانه‌وه‌ی به‌ زيندويه‌تی.   زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری ئه‌و قه‌يران و گرفت و فه‌شه‌ڵانه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ قوڵچه‌قينی په‌تای گه‌نده‌ڵيی و نه‌بوونی سيسته‌می حوكمڕانی سه‌ركه‌وتوو.  ئێستاش دره‌نگ نيه‌ له‌وه‌ی سه‌ركرده‌كان به‌خۆ كه‌ون و قۆڵيانی لێ هه‌ڵماڵن.   گه‌نده‌ڵيی ميوان نيه‌ و به‌ دوعا و ئومێد كردن ده‌ر ناكرێ،  به‌ڵكو جۆرێكه‌ له‌ شێرپه‌نجه‌، له‌ تيرۆر، له‌ هێزی تێكده‌ر.  هه‌تا ئه‌و ڕۆژه‌ی ڕێگه‌ی لێ ده‌گيرێ، ئه‌وا هه‌ر له‌ تێكدان و ڕوخاندن و كوشتنی ئامرازه‌كانی سيسته‌می وڵات به‌رده‌وام ده‌بێ.  گه‌نده‌ڵيی كه‌شتی هه‌رێم هه‌ر به‌ره‌و نقومكردن ده‌بات، بۆيه‌ ئه‌ركه‌كه‌ نه‌ك ته‌نيا واجبی سه‌رشانی كاپتنه‌، به‌ڵكو مه‌سه‌له‌یه‌كی فرياكه‌وتنه‌ و د‌ه‌بێ سه‌ركرده‌كان به‌ زوترين كات ئه‌نجامی بده‌ن.  سه‌ركردايه‌تی كوردی هيچ عوزرێكی به‌ده‌سته‌وه‌ نيه‌ بۆ ده‌ست پێ نه‌كردنی ئه‌و پڕۆسه‌يه.  ئه‌وله‌ويه‌تی قه‌ڵاچۆ كردنی گه‌نده‌ڵيی له‌ قانونی نه‌وت و ماده‌ی ١٤٠ و به‌رگری كردن له‌ هه‌ڕه‌شه‌ ده‌ره‌كيه‌كان مه‌زنتره‌.  به‌ كۆنتڕۆل كردنی گه‌نده‌ڵيی و دامه‌زراندنی سيسته‌می ديموكراسی، شه‌ڕی كه‌ركوكيش و نه‌وتيش و ئارامی كوردستانيش باشتر ئه‌نجام ده‌درێ.  به‌ نه‌هێشتنی گه‌نده‌لی ماڵی كورد به‌ جۆرێك ته‌رتيب ده‌بێ كه‌ ئاماده‌ی فرسه‌ت قۆزينه‌وه‌ ده‌بێ و به‌ هۆيه‌وه‌، له‌ سه‌ركرده‌كانه‌وه‌ به‌ره‌و خوار، شانازی به‌ كۆمه‌ڵگای كورده‌وه‌ ده‌كرێ.  &lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-6184848837033734339?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/6184848837033734339/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=6184848837033734339' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/6184848837033734339'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/6184848837033734339'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2008/01/blog-post.html' title='كوردستان به‌ عه‌مه‌ل نه‌ك ئه‌مه‌ل ده‌بێته‌ ده‌وڵه‌ت'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-8146775709128763187</id><published>2007-10-24T09:16:00.000-07:00</published><updated>2007-10-29T09:24:17.571-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='، Kurd ، kurdistan'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Turkey'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='PKK'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='كورد، كوردستان، تورك، له‌شكركێشی، دلاوه‌ر، Dlawer'/><title type='text'>له‌شكركێشی ئه‌رته‌شی توركی و سه‌ركرده‌كانی كورد</title><content type='html'>&lt;div style="text-align: right;"&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="FA"  style="font-size:16;"&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;له‌شكركێشی ئه‌رته‌شی توركی تاقی كردنه‌وه‌‌يه‌كه بۆ سياسه‌تمه‌دارانی كورد و تورك: ئايا ده‌كرێ هه‌ردوولايان به‌ براوه‌ لێی ده‌رچن؟&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-size:100%;"&gt;* كليلی ده‌روازه‌ی سنوور له‌ گيرفانی سه‌رۆك بوشه‌، و‌‌ تاوانی سنووربه‌زاندنی توركی له‌ ئه‌ستۆی ئه‌و ده‌بێ‌ &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="font-size:100%;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;* كليلی چاره‌سه‌ری قه‌يرانه‌كه‌ له‌ ده‌ستی كورده‌، بۆيه‌ نابێ سه‌ركرده‌كان به‌ گفتوگۆی ناڕاسته‌وخۆ ڕازی ببن.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;span style="font-size:100%;"&gt;* سه‌ركرده‌كان به‌ڵێنی به‌رگری له‌خۆ كردن ده‌ده‌ن، به‌ڵام ئايا دڵنيان له‌وه‌ی كه‌ ميلله‌ت له‌دوايانه‌؟&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;    &lt;div style="text-align: left;"&gt;   &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: left;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span lang="FA"  style="font-size:16;"&gt;&lt;span style="font-size:100%;"&gt;هاوڵاتی، چوارشه‌ممه‌، ٢٤/١٠/٢٠٠٧&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="FA"  style="font-size:16;"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;   &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;ئه‌وه‌ يه‌كه‌م جاره‌ حكومه‌تی (ره‌جه‌ب ته‌يب ئه‌ردوگان) بكه‌وێته‌ ته‌ڵه‌‌ی بێ سه‌روبه‌ری‌ ئه‌رته‌شی توركی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئۆردوگان و حيزبه‌كه‌ی (ئه‌داله‌ت ڤه‌ كالكينمه - عه‌داله‌ت و ته‌نميه‌) به‌ جۆرێك خۆيان تووشی قه‌يرانی ده‌ستكردی له‌شكركێشی دژ به‌ په‌كه‌كه‌ و هه‌رێمی كوردستان كردوه‌ كه‌ ڕه‌نگه‌ به‌ ڕوو سووری لێی ده‌رنه‌چن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;حكومه‌تی (بڵند ئه‌جه‌ويد) به‌ ڕه‌زامه‌ندی ئه‌مه‌ريكا هه‌مان جۆره‌‌ له‌شكركێشی له‌ ١۹۹۹ له‌ دژی سوريا ئه‌نجام دا و توانی ئه‌ژنۆ به‌ (حافز ئه‌سه‌د)ی سوريا دابدات و (عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان) له‌ خاكی بيقاع ده‌رپه‌ڕێنێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;دياره‌ ئه‌وجاره‌يان حكومه‌ت و ئه‌رته‌شی توركی ده‌يانه‌وێ باقی سه‌كرده‌كانی په‌كه‌كه‌‌ له‌ قه‌نديل ده‌رپه‌ڕێنن و دواتر ده‌ستگيريان بكه‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵام &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;بارودۆخی عيراقێكی داگيركراو له‌ لايه‌ن ئه‌مه‌ريكاوه‌، جياوازه‌ له‌ هی سوريایه‌كی دژ به‌ ئه‌مه‌ريكا و ئيسرائيل.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌ جاری پێشتر، (سی ئای ئه‌ی) و (مۆساد) هاوكاری (ميت)يان كرد بۆ فڕاندنی ئۆجه‌لان.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;كه‌چی ئه‌و جاره‌يان خه‌ريكه‌ ئه‌رته‌شی توركی كار له‌ سی ئای ئه‌ی و ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی تێك بدات و باری عيراقيان لێ ئاڵۆزتر بكات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;دياره‌ كه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌و ئيعتوبارانه‌، ئۆردوگان و ئه‌رته‌شه‌كه‌ی&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;سوورن له‌ سه‌ر هه‌ڵچوواندنی بارودۆخه‌كه‌. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;پێنج چۆله‌كه‌ به‌ به‌ردێك&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;بێ گومان له‌شكركێشی توركيا مه‌سه‌له‌يه‌كی سياسی ڕووته و چانسی ده‌ستكه‌وتی عه‌سكه‌ری نيه‌، به‌ڵام دياره‌ كه‌ حكومه‌تی ئه‌ردوگان به‌كاری ده‌هێنێ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ چه‌ندين چۆله‌كه‌ به‌ به‌ردێك بكوژێ.&lt;span style=""&gt;    &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;١- ده‌يه‌وێ فشارێكی بێ پايان بخاته‌ سه‌ر ئيداره‌ و موئه‌سسه‌سه‌كانی ته‌شريعی ئه‌مه‌ريكی بۆ خاتری هه‌لپه‌ساردنی فايلی جێنۆسايدی ئه‌رمه‌نی.&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;له‌وه‌دا، تا ڕاده‌يه‌ك سه‌ركه‌وتوو بووه‌‌ و پاشه‌كشه‌‌ی به‌ ئيداره‌ و كۆنگرێسی ئه‌مه‌ريكی كردوه‌. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;به‌ڵام له‌وانه‌يه‌ به‌و كاره‌ توركيا گۆڵی له‌ خۆی كردبێ‌ و گوريسی په‌يوه‌نديه‌كانی له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ريكا گرژتر كردبێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;دوور نيه‌ ئه‌و ڕه‌فتاره‌ كار بكاته‌ سه‌ر بيركردنه‌وه‌ و پلانی ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی و له‌ ئاينده‌دا به‌ جۆرێكی تر حيساب بۆ كاردانه‌وه‌‌‌ی نيگه‌تيڤی توركی بكه‌ن، و پڕۆسه‌ی گواستنه‌وه‌ی بنكه‌ سه‌ربازيه‌كه‌ی ئينچه‌رليكيش خێراتر بكه‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;خۆ ڕه‌نگه‌ ديموكراته‌كان به‌وه‌نده‌ واز نه‌هێنن و له‌ ئاينده‌دا فايلی ئه‌رمه‌ن‌ بخه‌نه‌وه‌ به‌رده‌م كۆنگرێس و بابه‌ته‌كه‌ نوێ بكه‌نه‌وه‌‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;٢- &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;له‌ موزايه‌ده‌ی ناوه‌كی دا، حيزبی ئه‌ردوگانی به‌ ڕه‌وت ئيسلامی له‌گه‌ڵ ئه‌رته‌شی توندڕه‌وی عيلمانی ده‌يانه‌وێ مه‌سه‌له‌ی په‌كه‌كه‌ بۆ گۆڵ له‌يه‌كتر كردن به‌كار بهێنن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌ردوگان ده‌يه‌وێ بۆ ده‌نگده‌ری توركی بسه‌لمێنێ كه له‌ سه‌ر يه‌ك گرتوويی خاكی توركی ئاماده‌ی سازش نيه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;پێويستی به‌وه‌يه‌ كه‌ شه‌عبيه‌تی خۆی تا ئه‌و ڕاده‌يه‌ به‌رز بكاته‌وه كه‌ به‌رژه‌وه‌ندی حيزبه‌كه‌ی پێ بپارێزی و سه‌ركرده‌ی ئه‌رته‌شی پێ لاواز بكات و ده‌ست له‌ ده‌ستوور وه‌ربدات و ڕه‌گی ديموكراسيه‌ت زياتر بچه‌قێنێ و توركيا له‌ ئه‌وروپا نزيكتر بكاته‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;۳- ده‌يه‌وێ فشارێكی بێ پايان بخاته‌ سه‌ر سه‌ركرده‌ی كوردی باشوور و ده‌وڵه‌تی عيراق، هه‌تا ديسانه‌وه‌ سه‌ركرده‌كانی په‌كه‌كه له‌ بنكه‌ هه‌ميشه‌ييه‌كانيان ده‌رپه‌ڕێنێ و دونيايان لێ بچوك بكاته‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;٤- ده‌يه‌وێ فشار بخاته‌ سه‌ر سه‌ركرده عيراقیه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی ڕێگه‌ له‌ ڕيفه‌راندۆمی كه‌ركوك و‌ فيدراليه‌تی كوردستان و ڕه‌وتی سه‌ربه‌خۆيی كوردی باشوور بگرێ. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;بۆ هه‌مان مه‌به‌ست، رێگه‌ له‌ هاتنه‌ ژووره‌وه‌ی كۆمپانيا نه‌وتيه‌ مه‌زنه‌كانی جيهانی بۆ ئيستيسمار و هه‌ڵێنجانی نه‌وت بگرێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;٥- &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;ده‌يه‌وێ فشار بخاته‌ سه‌ر ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی و سياسه‌تمه‌دارنی به‌غدا هه‌تاوه‌كو له‌ داهاتوودا، له‌ مه‌سه‌له‌ چاره‌نوسيه‌كانی ناو عيراق دا، حيسابی تايبه‌ت بۆ توركيا بكه‌ن و چيتر پشت گوێی نه‌خه‌ن. &lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;دياره‌ كه‌وا ئه‌گه‌ر حكومه‌تی توركيا هه‌ريه‌كێك له‌و ئامانجانه‌ به‌دی بهێنێ خۆی به‌ براوه‌ ده‌زانێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئامانجی يه‌كه‌می وا به‌ده‌ست هێناوه‌ و له‌وه‌ ده‌چێ كه‌ هی دووه‌ميش به‌ده‌ست بهێنی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;هه‌رچی ئامانجه‌كانی تره‌، ده‌كه‌ونه‌ سه‌ر مه‌ودای ئاماده‌يی سه‌ركرده‌كانی كورد بۆ سازش كردن، ده‌نا توركيا وا به‌ ئاسانی ده‌ستی ناكه‌ون. پرسياری گرنگ لێره‌دا ئه‌وه‌يه‌ ئايا له‌ كۆتاييدا سه‌كرده‌كانی كورد كۆڵ ده‌ده‌ن، &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;وه‌يان له‌و تاقی كردنه‌وه‌يه‌دا به‌ سه‌لامه‌تی ده‌رده‌چن و جێ پێيان به‌هێزتر ده‌كه‌ن؟ &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;ئه‌گه‌ری شه‌ڕ و ئه‌نجامه‌كانی&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;پێويسته‌ سه‌رۆكه‌كانی هه‌رێم له‌وه‌ نه‌ترسن ئايا توركيا دێته‌ ناو كوردستان يان نا، چونكه به‌ گوێره‌ی لۆژيك،‌ سه‌ره‌ڕای خۆ گيف كردنه‌وه‌ و هه‌ڕه‌شه‌ و گوڕه‌شه‌، سه‌ركرده‌كانی توركيا له‌ ناخياندا نايانه‌وێ سنوور ببه‌زێنن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;وه‌ ئه‌گه‌ر به‌زانديشیان ئه‌وا له‌ زه‌ره‌ر به‌خشين و زه‌ره‌ر دروينه‌وه‌ زياتر هيچی تريان پێ نابڕێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌ردوگان پێشتريش دانی به‌وه‌ دا ناوه‌ كه‌وا ژماره‌ی په‌كه‌كه‌ له‌ ناوه‌وه‌ی توركيا زياترن وه‌ك له‌ ده‌ره‌وه، و ده‌شزانی كه‌ مه‌حاله‌ له‌شكرێكی نيزامی بتوانێ بزوتنه‌وه‌‌ی پارتيزانی كوردی باكور، كه‌ ٢٥ ساڵه‌ ده‌وڵه‌تی توركی له‌ زه‌واق ناوه‌، قه‌‌ڵاچۆ بكات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌رته‌شی توركی له‌ ناوه‌وه‌ی توركيا فه‌شه‌لی هێناوه‌، و له‌ ساڵانی نه‌وه‌ده‌كانيش (به‌ هاوكاری يه‌كێتی و پارتيش) نه‌يتوانی په‌كه‌كه‌ بشكێنێ وه‌يان ديوی عيراقيان پێ چۆل بكات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;خۆ مه‌ترسی هێرشی توركی له‌سه‌ر خودی هه‌رێم جێگه‌ی باس كردن نيه‌، چونكه‌ به‌ توركيا ناكرێ پايته‌ختی هه‌رێم داگير بكات و حكومه‌ته‌‌كه‌ی بڕوخێنێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;نه‌ ئه‌و كاره‌ ده‌كات و نه‌ زلهێزه‌كانيش ڕێگه‌ی پێ ده‌ده‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;خۆ ئه‌گه‌ر كرديشی، ئه‌وا ده‌بێ كوردستان به‌ ته‌واوی داگير بكات و بكه‌وێته‌ شه‌ڕی درێژخايه‌نی عيراق، و ببێته‌ په‌يدا كردنی فه‌وزا و تێكچوونی پلانی ئه‌مه‌ريكی و له‌ده‌ست دانی ده‌ستكه‌وته‌ سياسيه‌كانی حيزبی ئه‌ردوگان له‌ ئه‌وروپا و ته‌واوی شانۆی جيهانی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;‌ &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;ده‌مێكه‌ ئه‌رته‌شی توركی ، به‌بێ ئه‌وه‌ی ئيعلانی بكات، شه‌ڕی هه‌ڵگيرساندوه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;هه‌ر له‌و چه‌ند ڕۆژه‌ی ڕابوردوودا، له‌و ديوی سنووره‌وه‌ هه‌رێمی بۆردومان كردوه‌. به‌ڵام هه‌وڵه‌كانی هه‌ر بۆ تۆقاندن و دياريكردنی مه‌ودای جيدديه‌تی هه‌ڕه‌شه‌كانه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;زياتر له‌وه‌، ته‌نيا كارێكی عه‌سكه‌ری كه‌ به‌ ئه‌رته‌شی توركيا ئه‌نجام بدرێ ئه‌وه‌يه‌ كه‌ به‌ ڕه‌زامه‌ندی ئه‌مه‌ريكی بێته‌ ناو خاكی هه‌رێم و ده‌بابه‌كانی له‌ قه‌نديل نزيك بكاته‌وه.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وجا به‌ خۆيان و فڕۆكه‌ جه‌نگيه‌كانيان چيايه‌كی ڕه‌ق و ته‌ق بده‌نه‌‌ به‌ر تۆپ باران، و دوايی به‌ شه‌رمه‌زاريه‌وه‌ بكشێنه‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;شايانی باسه‌ كه‌وا ئه‌گه‌ر توركيا ئيمڕۆ بڕيار بدات ده‌بابه‌كانی بنێرێته‌ قه‌نديل، ئه‌وا ده‌بێ هه‌تا به‌هاری داهاتوو چاوه‌ڕێ بكات بۆ ته‌نفيز كردنی، ده‌نا له‌شكره‌كه‌ی له‌ قوڕ و به‌فری قه‌نديل دا گير ده‌خوات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;تا ئه‌و كاتيش دونيای سياسه‌ت به‌ ده‌يان&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;قۆناخی تردا تێ ده‌په‌ڕێت.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ريكا ڕێگه‌ی په‌ڕينه‌وه‌ی ده‌بابه‌كانی توركی نه‌دا، و له‌ جياتيان ڕێگه‌ی فڕۆكه‌ جه‌نگيه‌كانی توركی دا كه‌ قه‌نديل بۆردومان بكه‌ن، ئه‌وا ته‌واوی له‌شكركێشيه‌كه‌ فه‌شه‌ل ده‌هێنێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ڕه‌نگه‌ له‌و جۆره‌ بۆمبا بارانه‌‌دا‌ هه‌ندێ زه‌ره‌ری ماددی و گيانی له‌ په‌كه‌كه‌ بكه‌وێ، به‌ڵام هه‌روه‌ك له‌ مێژوودا هاتووه‌، په‌نجه‌ی هيچ سه‌ركرده‌يه‌كيان به‌ خوێن دانايه‌ت.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بۆيه‌، نه‌ك ته‌نيا ئامانجه‌ عه‌سكه‌ری و سياسيه‌كانی توركی فه‌شه‌ل ده‌هێنن، به‌ڵكو بلۆفه‌ سياسيه‌كه‌شيان ئاشكرا ده‌بێ و ده‌يسه‌لمێنن كه‌ چاره‌سه‌ری گرفته‌كان له‌ سه‌ر ده‌ستی ئه‌رته‌ش نايه‌نه‌ دی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;جارێكی تريش ئه‌رته‌شی تورك ناتوانن له‌شكركێشی بكه‌ن، و كات و پاره‌ و توانا و هه‌لی سياسی تر به‌ فيڕۆ بده‌‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌وانه‌ش ده‌ستی سياسه‌تمه‌دارانی كورد و تورك &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;زاڵ ده‌بێ و ڕه‌نگه‌ پڕۆسه‌ی سازشی سياسی بێته‌ كايه‌وه‌ و به‌ هۆيه‌وه‌ كورد براوه‌ ‌بێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;سه‌ركرده‌كانی كورد: ياری بۆ بردنه‌وه‌ يان نه‌دۆڕان؟&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;        &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;هه‌ڕه‌شه‌ی شه‌ڕی ئه‌و جاره‌ی توركيا تاقی كردنه‌وه‌يه‌كی مێژووييه‌ بۆ سه‌ركرده‌كانی كورد و تورك‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌گه‌رچی توركيا نايه‌وێ به‌ ڕاسته‌وخۆيی له‌گه‌ل سه‌ركرده‌‌كانی هه‌رێم گفتوگۆی سياسی بكات، به‌ڵام بيانه‌وێ يان نه‌يانه‌وێ، كورد له‌و زۆرانبازيه‌دا‌ ياريكه‌رێكی سه‌ره‌كيه‌، كليلی چاره‌ سه‌ری قه‌يرانه‌كه‌يان له‌ ده‌سته‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;لێره‌دا پێويسته‌ سه‌ركرده‌كانی كورد ياريه‌كه‌ به‌و په‌ڕی حيكمه‌ت ئه‌نجام بده‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵام ئايا سه‌كرده‌كان خه‌ريكی ياری كردنن بۆ بردنه‌وه،&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;وه‌يان ته‌نيا بۆ نه‌دۆڕان؟&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئايا خه‌ريكن به‌ڕه‌كه‌ له‌ ژێر ئه‌رته‌شی توركی ده‌ربهێنن و گۆڵێكی مێژوويی لێ بكه‌ن كه‌ هه‌تا هه‌تايه‌ جارێكی تر به‌رده‌رگه‌ی ماڵيان پێ نه‌گرێته‌وه‌، وه‌يان ته‌نيا خوا خوايانه‌ بار بگه‌‌رێننه‌وه‌ دۆخی جارانی و به‌ هه‌ر چۆنێك بێ، به‌بێ زه‌ره‌ر له‌ ياريه‌كه‌ ڕزگاريان ببێ؟&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ڕووداوه‌كان و كاردانه‌وه‌ی سياسه‌تمه‌دارانی كورد له‌وه‌ ده‌چێ كه‌وا ئه‌گه‌ری يه‌كه‌ميان بۆ خۆيان دانه‌ناوه‌ و هه‌موو ته‌ركيزيان له‌ سه‌ر دووه‌ميانه‌ (واته‌ كشانه‌وه‌ به‌ بێ زه‌ره‌ر). &lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;كشانه‌وه‌ی به‌ بێ زه‌ره‌ر له‌ شه‌ڕێكی تاقه‌ت به‌زێن دا مايه‌ی زيره‌كی و لێزانيه‌، به‌ڵام له‌ شه‌ڕێكدا كه‌ مه‌جالی دۆڕانی تێدا نه‌بێ،‌‌ هه‌ڵه‌يه‌.&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;span style=""&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;به‌‌ڵێ ڕاسته‌ هه‌ڕه‌شه‌ی ئه‌و جاره‌ی توركيا له‌ هی هه‌موو جارێكی پێشتر جيددی تر و مه‌ترسیدارتره‌، به‌ڵام توركيا قه‌ت به‌ قه‌ده‌ر ئه‌و جاره‌يان مه‌وقيفی لاوازتر و موحريجتر نه‌بووه‌.‌ &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;خه‌ريكه‌ خۆی تووشی گرێكۆره‌يه‌كی ئاڵوزی وا ده‌كات كه‌ ڕه‌نگه‌ به‌ بێ شه‌رمه‌زاربوون ڕزگاری نه‌بێت.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;مه‌وقيفی ئه‌ردوگان له‌به‌ر چاوی ميلله‌تی توركی و چاودێرانی جيهانی گه‌يشتوته‌ ڕۆخی هه‌ردێرێك كه‌وا هه‌نگاونانی به‌ره‌و پێش وه‌يان به‌ره‌و پاش، يه‌ك له‌ يه‌كيان قورسترن. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;له‌ لايه‌كه‌وه‌ سنوور به‌زاندن له‌سه‌ر حكومه‌تی توركی به‌ گران ده‌وه‌ستێ، و له‌ لايه‌كی تره‌وه‌ مانه‌وه‌ی په‌كه‌كه‌ له‌ قه‌نديل به‌ گرانتر.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌گه‌ر ئه‌ردوگان نايه‌وێ شه‌رمه‌زار ببێ، ئه‌وا مه‌جبوور ده‌بێ داوای هاوكاری له‌ كوردی هه‌رێم&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بكات بۆ ئه‌وه‌ی به‌شێكی ئامانجه‌ عه‌سكه‌ريه‌كانی بۆ ئه‌نجام بده‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وه‌ش فرسه‌تێكی بێ هاوتا بۆ سه‌ركرده‌كانی كورد ده‌هێنێته‌ پێشه‌وه‌. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;سه‌رۆكی هه‌رێم و سه‌رۆكی كۆمار، كارێكی زۆر به‌ جێ يان كرد كه‌ له‌ ڕۆژی يه‌كشه‌ممه‌ (٢١/١٠) به‌ يه‌كه‌وه‌ وه‌ستان و هه‌ڵوێستيان يه‌ك خست و به‌ زمانی ديپلۆماسيه‌ت وه‌لامی توركيايان دايه‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;داوای گفتوگۆيان كرد و داوا ناڕه‌واكانی توركيان ڕه‌فز كرد و به‌لێنی به‌رگری كردنی هێرشه‌كانيشيان دا.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وه‌ باشترين هه‌ڵوێسته‌ كه‌ سه‌ركرده‌كانی كورد ده‌بێ له‌سه‌ری به‌رده‌وام بن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵام له‌ ئاستی خوار ئه‌و دوو سه‌ركرده‌يه‌ و له‌ ئاستی عيراقی دا، سه‌ركرده‌كانی كورد و عيراق له‌ هه‌ڵوێستياندا په‌رش و بڵاو و ناته‌با و بێ ڕێڕه‌و و بێ ستراتيژيه‌تی هاوبه‌ش و بێ توانای موڕاوه‌غه‌ و بێ توانای به‌رگرينه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;ئه‌و بێ سه‌روبه‌ريه‌ له‌ كاردانه‌وه‌ شپڕزه‌كانی پارتی و يه‌كێتی، و كوردی به‌غدا و هه‌رێم، حكومه‌تی به‌غدا و هه‌ولێر، و شيعه‌ و سوننه‌، و سه‌رۆكايه‌تی كۆمار و سه‌رۆكايه‌تی‌ وه‌زيرانی عيراق دا به‌ده‌ر ده‌كه‌وێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;بۆيه‌ش، له‌ ڕاستيدا حيسابی ياريكه‌ری جيددی بۆ هيچ كام له‌وانه‌ نه‌كراوه‌، و هه‌موو لايه‌ك چاوی بڕيوه‌ته‌‌ ده‌ستی ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی،‌ و قوماری خه‌ڵكی كوردستانيش له‌سه‌ر ته‌ده‌خولی سه‌رۆك بوشه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;‌ &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;ڕۆڵ و ستراتيژيه‌تی پارتی و يه‌كێتی&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌ له‌شكركێشيه‌كه‌ی توركيا به‌ ڕاسته‌وخۆيی له‌ دژی سه‌ركرده‌كانی هه‌رێمه‌، كه‌چی هيچ كام له‌وانه‌ بانگ نه‌كراونه‌ته‌ ناوه‌وه‌ی حه‌له‌به‌ی ياریه‌كه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ته‌نيا ئه‌و كوردانه‌يش كه‌ ناويان له‌ گفتوگۆكاندا دێت، برێيتين له‌وانه‌ی كه‌وا پۆستی عيراقيان هه‌ڵگرتوه.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وانه‌يش له‌ ڕوانگه‌يه‌كی عيراقيه‌وه‌ داوای چاره‌سه‌ری سياسيانه‌ی كێشه‌كه‌ ده‌كه‌ن و تاوانی قه‌يرانه‌كه‌ ده‌خه‌نه‌ ملی په‌كه‌كه‌ و داوای لێ‌ ده‌كه‌ن كه‌ خاكی عيراق به‌جێ بهێلێت. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;له‌ ڕووكه‌شدا هه‌ڵوێستی پارتی و يه‌كێتی له‌يه‌ك ده‌چن، به‌لام له‌ ڕاستيدا جياوازن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی هه‌ڕه‌شه‌كانی توركی دا، سه‌رۆكی هه‌رێم &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;هه‌ڕه‌شه‌ی به‌رامبه‌ری ده‌ربڕيوه‌ و به‌ڵێنی به‌ڕگری كردنی داوه؛ به‌ڵام يه‌كێتی ته‌سريحی له‌و جۆره‌ی له‌ ئاستی هه‌رێم نه‌داوه‌، بێجگه‌ له‌ ته‌سريحه‌كانی سه‌رۆك كۆمار كه‌ به‌ ناوی حكومه‌تی عيراق داويه‌تی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;پارتی به‌ هه‌زاران قوتابی و خه‌ڵكی تری بۆ خۆپيشاندان له‌ دژی هه‌ڕه‌شه‌ی توركی هێنايه‌ سه‌ر جاده‌كانی هه‌ولێر و دهۆك، به‌لام يه‌كێتی له‌ سلێمانی و ناوچه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتيدا هه‌ماهه‌نگ نه‌بوو.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌و ژماره‌ كه‌مه‌ی له‌ سلێمانيش كه‌ له‌ دواتر‌ خۆ پيشان دانيان كرد، ديسانه‌وه‌ بێ ته‌نسيق ‌بوو.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;ده‌مێكه‌ سه‌ركرده‌ی كورد پێشبينی له‌ هه‌ڵچوونی توركيا كردوه‌ و ده‌م ناده‌م به‌رپه‌چی هه‌ڕه‌شه‌ ئيعلاميه‌كانی ئه‌رته‌شی داوه‌ته‌وه‌؛&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵام له‌ تاقی كردنه‌وه‌ی ئه‌وجاره‌يان به‌ده‌ر ده‌كه‌وێ كه‌وا له‌ ڕاستيدا، له‌ ته‌سريح ده‌ركردن و خۆ پيشاندان زياتر، هيچ ستراتيژيه‌تێكی تۆكمه‌ و ئاماده‌باشی جيهازی ده‌وڵه‌تيان پێوه‌ ديار نيه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وه‌ش به‌ڵگه‌يه‌ كه‌وا حكومه‌تی هه‌رێم و سه‌ركرده‌كانی كورد به‌ شێوه‌ی سيسته‌ماتيك و موئه‌سسه‌ساتی‌ كار بۆ مه‌سه‌له‌ چاره‌نووسيه‌كانی ووڵات ناكه‌ن، و بگره‌ هه‌تا ئيمڕۆش ناوه‌رۆك و بنه‌ما و سيسته‌می حوكمڕانی&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ووڵاتپارێزیان دا نه‌مه‌زراندوه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;نه‌ك ته‌نيا نه‌يانتوانيوه‌ حكومه‌ته‌كانی ئێران و توركيا و سوريا له‌ خۆيان نزيك بكه‌نه‌وه‌، به‌ڵكو سه‌ركرده‌كانی حيزبه‌ عيراقيه‌كانيشيان له‌خۆيان زوير كردوه‌. له‌جياتی فريا كه‌وتن، گۆته‌ بێژی سه‌رۆك وه‌زيرانی عيراقی خه‌ريكه‌ تڕومنه‌ت له‌سه‌ر سه‌ركرده‌كانی كوردی ده‌كات، به‌وه‌ی كه‌ له‌ ڕۆژی شێنه‌يی دا كوردستانين، و له‌ ته‌نگانه‌دا عيراقين.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;هه‌ڵبه‌ت ئه‌و قسانه‌ ڕه‌نگ دانه‌وه‌ی بير كردنه‌وه‌ی سه‌رۆك وه‌زيرانی عيراقن‌، و له‌ زۆر لايشه‌وه‌ ڕاستن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;سه‌ربار و بن بار، سه‌ركرده‌كانی كورد ته‌واوی خه‌ڵك و جه‌ماوه‌ر و ڕۆشنبيرانی كوردستان و بگره‌ ئه‌ندامانی حيزبه‌كانيان له‌خۆيان تۆراندوه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;خه‌نده‌قێكی كوشنده‌ له‌ نێوان سه‌ركرده‌ و ميلله‌ت دروست بووه‌ كه‌ خه‌ڵكی كوردستان ئيمڕۆ دوودڵه‌ له‌وه‌ی كه‌ ئايا وه‌لائی بۆ نيشتيمانه‌كه‌ی له‌ ڕێگه‌ی ئه‌و سه‌ركردانه‌وه‌ ده‌رببڕێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;سه‌كرده‌‌ی هه‌ر ميلله‌تێك له‌ كاتێكی ته‌نگانه‌ی وه‌ك ئيمڕۆی كوردستاندا، بۆ به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی دوژمنی دڕنده‌، پشتی به‌ ميلله‌ته‌كه‌ی ئه‌ستوور ده‌بێت و چاوه‌ڕێی قوربانی گه‌وره‌ له‌ ميلله‌ت ده‌كات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵام ئه‌زموونی تاڵی خه‌لك له سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتی كوردی به‌ جۆرێكه‌ كه‌ ڕه‌نگه‌ له‌و ته‌رزه‌ ڕۆژه‌دا خه‌لكه‌كه‌ كوێرانه‌ و ده‌روێشانه‌‌ متمانه‌يان به‌ سه‌ركرده‌كانيان نه‌به‌خشن و دڵنياش نه‌بن له‌ توانای پێشڕه‌وێتيان.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;چاره‌سه‌ری بنه‌ڕه‌تی بۆ گرفتێكی هه‌ميشه‌يی&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و قه‌يرانه‌ به‌ چاكه‌ی كورد وه‌رسوڕێته‌وه‌، پێويسته‌ توركيا ناچار بكرێ دانوستاندن له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی كورد بكات.&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;پێويسته‌ سه‌ركرده‌كان له‌ چه‌ندين لاوه‌ به‌رنامه‌ بۆ به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی ئه‌و قه‌يرانه و ئه‌وانه‌ی داهاتووش دارێژن. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;كورد ده‌توانێ به‌ هێزی مه‌نتيق و ته‌نيسقی ناوه‌كی و سوود وه‌رگرتن له‌ قه‌يرانی ئه‌مه‌ريكی و توركی، خۆی له‌ شه‌ڕ بپارێزێ و له‌ ياريه‌كه‌ش براوه‌بێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;أ- ژووری عه‌مه‌ليات: &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;سه‌رۆكی هه‌رێم و جێگره‌كه‌ی و سه‌رۆكو‌ه‌زيران و نوێنه‌ری مه‌كته‌بی سياسی حيزبه‌كانی تر كۆبوونه‌وه‌ی لێژنه‌ی باڵای ئاسايشی نه‌ته‌وه‌يی، مانگانه‌ ئه‌نجام ده‌ده‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وه‌ش له‌ تيوريه‌وه‌، به‌ مه‌به‌ستی ڕێك كه‌وتنه‌ له‌ سه‌ر مه‌سه‌له‌ ئاسايشیه‌ نه‌ته‌وه‌ييه‌كانی هه‌رێم‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵام له‌ ڕاستيدا ئه‌وه‌ ته‌نيا بۆ ده‌رخستنی ته‌بايی حيزبه‌كان و ئاڵوگۆڕی بۆ چوونه‌كانه‌، و به‌ ده‌گمه‌ن به‌ شێوه‌‌يه‌كی سيسته‌ماتيك و زانستیانه‌ ديراسه‌ی بارودۆخی لێ ده‌بێته‌وه‌، و هه‌تا ئێستا پڕۆژه‌ی دياريكردنی ستراتيژیه‌ت و داڕێژترنی سياسه‌تی گشتی و ميكانيزمی پياده‌ كردنیانی لێ په‌يدا نه‌بووه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵكو په‌يامی كۆتايی كۆبوونه‌وه‌كانيان هه‌ر هه‌مان په‌يامه‌ كه‌ پێشی كۆبوونه‌وه‌كان سه‌رۆكی هه‌رێم ده‌ری ده‌بڕێت.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌ دوای كۆبوونه‌وه‌كانيش، هه‌ريه‌كه‌يان بۆ ماڵ و حاڵ و كاری حيزبايه‌تی ته‌سكی خۆی ده‌گه‌رێته‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;پێويسته‌ له‌و چه‌ند ڕۆژه‌ی داهاتوودا، سه‌ركرده‌كان و چه‌ندين بيركه‌ره‌وه‌ی ستراتيژیزان، له‌ ده‌وره‌ی مێزێك كۆ ببنه‌وه‌ و له‌ مه‌ودای سێ چوار ڕۆژی چڕ و پڕ دا، به‌رژه‌وه‌ندی باڵای هه‌رێمی كوردستان ده‌ستنيشان بكه‌ن، و سياسه‌تی يه‌ك گرتوو بۆ پاراستنی ئه‌و به‌رژه‌وه‌نديانه‌ دياری بكه‌ن . له‌ ڕووی ڕه‌سمی و قانونيه‌وه‌ وورده‌كاری سياسه‌ته‌كه‌ بنوسنه‌وه‌ و هه‌موو لايه‌نێك مولزه‌م بكه‌ن بۆ‌ پياده‌ كردنی به‌نده‌كانی‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ به‌رنامه‌ی درێژخايه‌ن‌، و به‌ ته‌نيسق له‌گه‌ل ئه‌نجومه‌نی وه‌زيران و لايه‌نه سياسی و‌ ئيداری و ئاسايشی و له‌شكری و پۆليسيه‌ په‌يوه‌ندي داره‌كان، به‌ كاری ته‌نفيز كردنی به‌نده‌كان هه‌ڵبستن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌و جۆره‌ پڕۆسه‌يه‌ ده‌بێ به‌رده‌وام بێ، نه‌ك ته‌نيا قه‌يران و قه‌يران ئه‌نجام بدرێ‌.&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;ب- له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌ريكا&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی له‌ لايه‌كه‌وه‌ خه‌ريكی ناوبژی كردنی سياسيه‌ له‌ نێوان لايه‌نه‌ په‌يوه‌نديداره‌كان، و له‌ لايه‌كی تريشه‌وه‌ خه‌ريكی ئاڵوگۆڕی زانياری عه‌سكه‌ريه‌ له‌گه‌ل ئه‌رته‌شی توركی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌گه‌رچی به‌ گوێره‌ی لۆژيك له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مه‌ريكی دا نيه‌ ڕێگه‌ی هێرشی توركی بدات. به‌ڵام دووريش نيه‌، له‌ ئه‌نجامی فشاردا ملكه‌چ بێ و هاوكاری عه‌سكه‌ری پێش كه‌ش به‌ ئه‌رته‌شی توركی بكات و بگره‌ له‌ لێداني په‌كه‌كه‌ش دا به‌شداری بكات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;پێويسته‌ سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم به‌ ڕاشكاوانه‌ ڕووبه‌ڕووی ئه‌مه‌ريكا ببنه‌وه‌ و په‌يامی ڕاسته‌وخۆ بگه‌يه‌ننه‌ سه‌رۆك جۆرج بوش، به‌و واتايه‌ی كه‌وا پاراستنی ئاسايش و سياده‌ی عيراق له‌ ئه‌ستۆی ئه‌مه‌ريكايه‌ و كورديش قوربانی زۆری بۆ هاوپه‌يمانێتی ئه‌مه‌ريكی داوه‌. وه‌ توركيا به‌بێی ڕ‌ه‌زامه‌ندی ئه‌مه‌ريكی بۆی ناكرێ سنووری زه‌مينی يان ئاسمانی ببه‌زێنێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بۆيه‌، ئه‌گه‌ر توركيا سنوری به‌زاند و هێرشی هێنايه‌ سه‌ر كورد، ئه‌وا سه‌ركرده‌ی كورد به‌ ڕه‌سمی و له‌به‌ر چاوی دونيا تاوانه‌كه‌ ده‌خاته‌ ملی ئه‌مه‌ريكا و له‌ هاوكاريه‌كانيدا سارد ده‌بێته‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ده‌بێ كورد ئاماده‌ بێ چاوی سوور و پڕۆتێستی بوێرانه نيشانی ئه‌مه‌ريكا بدات، و قه‌بول نه‌كات وه‌ك دۆستێكی مسۆگه‌ری گيرفان بكرێنه‌ نێچيری به‌رژه‌وه‌نديه‌ ستراتيژيه‌كانی ئه‌مه‌ريكی و توركی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;ج- له‌ به‌رامبه‌ر توركيا &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;سه‌رۆك وه‌زيرانی توركی ده‌زانێ كه‌وا مه‌وقيفی تورك لاوازتره‌ له‌ هی كورد و چانسی دۆڕانيشی له‌ قوماره‌كه‌ زۆره‌، بۆيه‌ش له‌ ناخدا حه‌ماسی نيه‌ بۆ له‌شكركيشيه‌كه‌ی و ته‌نيا هه‌وڵی ئه‌وه‌ ده‌دا كه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی سياسی خۆی دا به‌كاری بهێنێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;پێويسته‌ لايه‌نی كوردی به‌ لێزانانه‌ هاوكێشه‌ توركيه‌كان به‌كار بهێنێ و له‌ ڕێگه‌ی ئه‌مه‌ريكيه‌كانه‌وه‌ يارمه‌تی ئه‌ردوگان بدات كه‌وا باڵی ئه‌رته‌ش لاواز بكات و خۆيشی به‌ براوه‌ بزانێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌يش دا، سه‌ركرده‌كانی كورد ئه‌و قه‌يرانه‌ بكه‌نه‌ فرسه‌تێك و بۆ عيراق و توركيا و ئه‌مه‌ريكای بسه‌لمێنن كه‌وا به‌بێ هاوكاری كوردی چاره‌ی كێشه‌كان مه‌حاڵه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;پێويسته‌ به‌ هيچ جۆرێك سه‌ركرده‌كانی كوردی حكومه‌تی توركيا ئيستيفزاز نه‌كه‌ن و هه‌رده‌م جه‌خت له‌سه‌ر زمانی حيوار و گفتوگۆ بكه‌نه‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ته‌نانه‌ت ده‌كرێ كه‌ وه‌فدێكی كوردی له‌ ئاستی وه‌زيرێكی هه‌رێم بنێردرێته‌ توركيا بۆ گفتوگۆ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌گه‌ر توركيا ڕه‌فزی كرد پێشوازيان لێ بكات، ئه‌وا به‌ چاكه‌ی كورد و به‌ خراپه‌ی تورك له ‌قه‌له‌م ده‌درێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;هاوكات، نابێ به‌ هيچ جۆرێك سه‌ركرده‌كانی كورد به‌ مه‌رج و ئيهانه‌كانی توركیا ڕازی ببن و له‌ ڕێگه‌ی به‌غداوه (ته‌نانه‌ت له‌ ڕێگه‌ی سه‌رۆك كۆماريشه‌وه‌)‌ په‌يامی توركی وه‌رگرن و بنێرن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;نابێ ڕێگه‌ بده‌ن كه‌وا به‌غدا له‌جياتی هه‌رێم گفتوگۆ له‌گه‌ل توركيا بكات و وه‌عده‌ی لێدانی په‌كه‌كه‌ بدات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;دياره‌ كه‌ په‌كه‌كه‌ وه‌ڕه‌‌قه‌يه‌كی به‌هێزيشه‌ له‌ ده‌ستی حكومه‌تی هه‌رێم &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;بۆ ئه‌وه‌ی ناوبه‌ناو توركيای پێ به‌خه‌به‌ر بهێنێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;توركيا به‌ ته‌ما نيه‌ به‌ ده‌ركردنی په‌كه‌كه‌ سوپاسی سه‌ركرده‌كانی كورد بكات و له‌ باوه‌شيان بگرێ، و ده‌رگه‌ی به‌هه‌شتيش له‌ هه‌رێمی كوردستان بكاته‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه، ده‌يسه‌لمێنێ كه‌وا "شه‌ق ده‌زانێ قۆناخ له‌ كوێيه‌"، و له‌ ئاينده‌يه‌كی نزيك دا بۆ مه‌سه‌له‌ی كه‌ركوك و توركومانی عيراق، هه‌مان قه‌يران دووپات ده‌كاته‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;د- له‌ به‌رامبه‌ر په‌كه‌كه‌&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;سه‌رۆك كۆماری عیراق و وه‌زيری ده‌ره‌وه‌ی عيراق داوای چه‌ك دانان و چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ی په‌كه‌كه‌ له‌ خاكی عيراق ده‌كه‌ن، و داوای ده‌ركردنی عه‌فوێك له‌ حكومه‌تی توركی ده‌كه‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;هه‌ڵبه‌ت ئه‌وه‌ش چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد له‌ توركيا ناكات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌ لايه‌كی تره‌وه‌ نوێنه‌ری يه‌كێتی له‌ توركيا و گۆته‌بێژی حكومه‌تی كوردستان، حيسابی بێگانه‌يه‌كی مشه‌خۆر بۆ په‌كه‌كه‌ ده‌كه‌ن و نايانه‌وێ "كوردستانی خواروو بكه‌نه‌ فێتنام بۆ كوردی باكور"، وه‌يان "كوڕی خۆيان بۆ كچی ئه‌وان به‌كوشت بده‌ن".&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;ئه‌و گوتانه‌ش كاردانه‌وه‌ی به‌ په‌له‌ و بێ به‌رنامه‌ن له‌ ڕووی هه‌ڕه‌شه‌ و ئيهانه‌ی دوژمندا، نه‌ك له‌ ئه‌نجامی ديراسه‌ و پلانی ستراتيژی درێژخايه‌نی سه‌ركردايه‌تی كوردی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;نابێ سه‌ركرده‌كانی كورد خۆيان و كوردی باشوور تووشی هه‌ڵه‌ی مێژوويی بكه‌ن، و بۆ خاتری ڕازی كردنی دوژمن خه‌نجه‌ری غه‌در له‌ برا باكوريه‌كانيان بده‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵێ په‌كه‌كه‌ ڕێخكراوێكی تا ڕاده‌يه‌ك سه‌ر لێ شێواوه‌ و به‌ دوژمن ده‌وره‌ دراوه‌ و ئێستا له‌ قه‌يرانێكی مه‌زن دايه‌‌، به‌ڵام به‌ هه‌موو پێناسه‌يه‌كی سياسی، په‌كه‌كه‌ نوێنه‌ری بزوتنه‌وه‌يه‌كی جه‌ماوه‌ری پان و به‌رينی كوردستانی باكوره‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ته‌سليم كردنی سه‌ركرده‌كانی په‌كه‌كه‌ به‌ دوژمن، ده‌كه‌وێته‌ قالبی خيانه‌تی نه‌ته‌وه‌يیه‌وه، و په‌يوه‌ندی كوردی باكور و باشور هه‌تا هه‌تايه‌ بنكۆڵ ده‌كات، و ميلله‌تی كوردستانی گه‌وره‌ش له‌ بيری ناكه‌ن. &lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;شايانی باسه‌ كه‌ ته‌نانه‌ت حافيز ئه‌سه‌دی سه‌رۆكی سوريا له‌ ژێر هه‌مان جۆری‌ فشاردا كار‌ی له‌و جۆره‌ی له‌ دژی ئۆجه‌لان ئه‌نجام نه‌دا.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;مايه‌ی دڵيناييه‌ كه‌ سه‌رۆك كۆمار و سه‌رۆكی هه‌رێم به‌ ڕاشكاوی وه‌ڵامی توركيایان داوه‌ته‌وه‌ به‌وه‌ی كه‌ &lt;/span&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;داواكه‌يان خه‌ونێكه‌ و نایاته‌دی، وه "پشيله‌يه‌كی كورديش" ته‌سليم به‌ توركيا ناكه‌ن&lt;/span&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;شايانی به‌ بير هێنانه‌وه‌يه‌ كه‌وا په‌كه‌كه‌‌ش به‌رخێكی‌ لاواز و خاو پێچراوه‌ نيه‌ هه‌تا ببێته‌ نێچيری به‌رده‌ستی گورگه‌كان.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;په‌كه‌كه‌ توانيويه‌تی له‌و ژينگه‌ ناهه‌مواره‌دا، شه‌ڕی چه‌كدار له‌ دژیی ئێران و توركيا و هه‌رێمی كوردستانيش ئه‌نجام بدات، و سه‌ره‌ڕای پيلانی هه‌مه‌لايه‌نه و مۆری تێرۆريستی جيهانی، به‌ زيندوويی بمێنێته‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بۆيه‌، نه‌ له‌ توانای حكومه‌تی هه‌رێم و حكومه‌تی عيراقه‌ كه‌ په‌كه‌كه‌ ده‌ربكات، و نه‌ له‌ توانای توركيا و ئێران و ئه‌مه‌ريكايه‌ له‌ناويان ببات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;ه- هه‌ڵوێستی په‌كه‌كه‌&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;پێويسته‌ په‌كه‌كه‌ ژير بێ و كار بۆ سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم ئاسان بكات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;پێويسته‌ چه‌ند موباده‌ره‌يه‌كی شياو ده‌ست پێ بكات كه‌ توركيای پێ ئيحراج ببێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌لايه‌كه‌وه‌، سه‌لماندويه‌تی كه‌وا به‌ هێرشێكی له‌شكريی له‌ناو ناچێ و توانيويه‌تی شه‌ڕه‌كه بباته‌ ناو ديوی توركيا و زه‌بری كوشنده‌ له‌ ئه‌رته‌ش بدات.&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;ئێستا كاتی ئه‌وه‌يه‌ كه‌ به‌يانێكی سياسی ده‌ربكات و تێيدا داوا له‌ حكومه‌تی توركی بكات كه‌وا له‌ ڕوانگه‌يه‌كی سياسيه‌وه‌ سه‌يری كێشه‌ی كوردی بكات، و ده‌ست به‌ پڕۆسه‌ی گفتوگۆ بكات، هه‌روه‌ك وڵاتانی تری ديموكراسی له‌گه‌ل بزوتنه‌وه‌ی ميلله‌تانی خۆيان كردويانه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;داوای دانوستاندن و گفتوگۆی ڕاسته‌وخۆ له‌گه‌ل حكومه‌تی توركی، به‌ ناوبژی كردنی حكومه‌تی ئه‌مه‌ريكی و هه‌رێمی كوردستان، بكات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;نيشانی بدات كه‌وا په‌كه‌كه‌ ئاماده‌يه‌ وه‌ك حيزبێكی سيڤيلی ديموكراتيخواز به‌شداری له‌ پڕۆسه‌ی ديموكراسی ده‌ستووری بكات، و له‌ ناوه‌وه‌ی توركيادا به‌رگری له‌ مافی مرۆڤی كورد بكات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;هه‌روه‌ها داوای ده‌ركردنی به‌يانی ئاگر به‌ستی و لێبوردنی گشتی بكات، و داوای كشاندنه‌وه‌ی له‌شكری توركی و خاو كردنه‌وه‌ی باری كرژی له‌شكركێشی بكات. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;بێ گومان ئه‌و لێبوردنه‌ی ئێستا له‌ ئارادايه‌، وه‌ك ته‌سليم بوونه‌وه‌ی تاوانبارانه‌، نه‌ك چاره‌سه‌ری سياسی كێشه‌ی مافی مرۆڤی كورد.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;br /&gt;كاری درێژخايه‌ن بۆ ئاينده‌ی كوردستان&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;١- له‌ ئه‌مه‌ريكا و ئه‌وروپا: &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;ئيمڕۆ زۆربه‌ی هاتوچۆی كه‌لوپه‌ل و ئه‌ڕزاق و ئاوی خواردنه‌وه‌ و كارگۆی له‌شكری ئه‌مه‌ريكی به‌ توركيا دايه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌ مه‌ودای ئه‌و يه‌كدوو ساڵه‌ی داهاتووشدا، گرنگی جوگرافی توركيا بۆ له‌شكر و فڕۆكه‌كانی ئه‌مه‌ريكی زياتر ده‌بێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بۆ چاودێری و ئه‌گه‌ری لێدانی&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئێرانيش، شوێنی جوگرافی و ڕۆڵی عه‌سكه‌ری توركيا&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;گرنگه‌.&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;به‌ڵام له‌ مه‌ودای دووردا، هه‌تا دێ گرنگی ستراتيژی توركی بۆ سياسه‌تی ئه‌مه‌ريكی ڕووی له‌ كه‌ميه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئێسكی توركيا له‌ لای ئه‌مه‌ريكاييه‌كان و ئه‌وروپاييه‌كان گران بووه‌، و له‌شكركێشی و له‌شكرزاڵيی توركيی بۆ ئه‌وروپاييه‌كان مايه‌ی ڕه‌خنه‌يه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بۆيه‌، كاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌ كه‌ لۆبيسته‌كانی كوردی له‌ ئه‌وروپا و ئه‌مه‌ريكا فشاری ديپلۆماسيی له‌ سه‌ر توركيا زياد بكه‌ن و دۆست بۆ كورد زياد بكه‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌و ڕووه‌وه‌، نوێنه‌ره‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم هه‌نگاوی باشيان ناوه‌ و له‌ هه‌ندێ ده‌وڵه‌تی گرنگ دا، پێشكه‌وتنيان پێوه‌ دياره‌، به‌ڵام پێويسته‌ له‌مه‌و دوا ته‌ركيز و ته‌وژم و ته‌نسيقی كاره‌كانيان زياتر بێ.&lt;span style=""&gt;    &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;٢- له‌ به‌غدا و له‌ هه‌ولێر:&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;هه‌ڵوێست و خواستی ئه‌و سياسيه‌ كوردانه‌ی كه‌ له‌ به‌غدا كار بۆ كورد ده‌كه‌ن ئه‌وه‌يه‌ كه‌وا كوردستان به‌شێكی دانه‌بڕاوه له‌ عيراق و پێويسته‌ هه‌ر به‌وجۆره‌ش بمێنێته‌وه‌. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;به‌ڵام ڕه‌فتار و هه‌ڵوێستی حكومه‌تی هه‌رێم له‌ جه‌مسه‌ری به‌رامبه‌ر دايه‌ و هيچ حيسابێك بۆ عيراق ناكات، وه‌ك بڵێی كوردستان مێوانه‌ و پێكه‌وه‌ ژيانه‌كه‌ی له‌ عيراق دا مه‌سه‌له‌يه‌كی كاتيه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بۆيه‌، هيچ حيزب و سه‌كرده‌يه‌كی عه‌ره‌بی عيراقی سۆزی له‌گه‌ڵ قه‌زيه‌ی كوردی نه‌ماوه‌ و كورد به‌ سه‌رچاوه‌ی ناڕه‌حه‌تی و دابه‌ش كردنی عيراق ده‌زانن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وانه‌ له‌ ناخدا حه‌ز ده‌كه‌ن قه‌يرانی ئه‌و جاره‌ بگاته‌ راده‌يه‌ك كه‌وا سزای كوردی پێ بدرێ، وه‌يان وا له‌ سه‌ركرده‌كانی كورد بكات له‌ خه‌ونی سه‌ربه‌خۆيی هه‌لسن و په‌نا ببه‌نه‌وه‌ به‌ر به‌غدا و وه‌لائيان پێشكه‌ش به‌ عيراق بكه‌نه‌وه‌.&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;دياره‌ كه‌ هه‌ڵوێسته‌ سه‌ربه‌خۆيی خوازه‌كانی سه‌ركرده‌كانی ناو هه‌رێم به‌بێ ته‌نسيق و ئاماده‌باشی بووه‌ له‌گه‌ل كوردی به‌غدا.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;پێويسته‌ ته‌نسيقی هه‌ردوولا له‌ ئاستێكی ستراتيژی به‌رزتر دا بێ&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;و هيچ كام لايان به‌بێ ئيتيفاقی پێشوه‌خت ڕه‌فتاری سياسی چاره‌نوس ساز له‌ لای خۆيه‌وه‌ نه‌كات. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;۳- له‌ هه‌رێمی كوردستان:&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;له‌ وه‌ڵام دانه‌وه‌ی هه‌ڕه‌شه‌ی توركی دا، سه‌ركرده‌كانی كورد هه‌ڕه‌شه‌ی به‌رگری له‌ خۆ كردن ده‌كه‌ن. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;به‌ڵام ئايا ئه‌و جۆره‌ هه‌ڕه‌شه‌‌يه‌ چه‌ندی به‌ چه‌نده‌، وه‌ چه‌ند به‌ جيددی وه‌ر ده‌گيرێت؟&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;خۆ ئه‌گه‌ر توركيا هێرشه‌كه‌ی ئه‌نجام نه‌دا، ئه‌وا له ‌ترسی به‌رگری كوردی نابێ‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ هه‌موو پێوانه‌يه‌كی عه‌سكه‌ری و مه‌نتيقی، له‌شكری كوردی به‌رگه‌ی له‌شكری توركی ناگرێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بێجگه‌ له‌وه‌، ئه‌رته‌ش و ميت و حكومه‌تی توركی، هه‌روه‌ك ئه‌وانی ده‌وڵه‌ته‌ دراوسێكانی تر، له‌ نزيكه‌وه‌ ئاگاداری حاڵ و ماڵی له‌شكر و هێزی به‌رگريكه‌ری كوردن، كه‌ له‌ ڕاستيدا حيسابيان بۆ ناكرێ. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست له‌ به‌رگری كردنيش لێره‌دا به‌رگری ميللی خه‌لكی كوردستانه‌، ئه‌وا ديسانه‌وه‌ جێگه‌ی گومانه‌، چونكه‌ خه‌ڵكی بێزاری كوردستان له‌ ژێر ئافه‌تی گه‌نده‌ڵی و سياسه‌تی چه‌وتی حوكمڕانی وا ده‌ناڵێنێ و چيتر ئاماده‌ نيه‌ به‌ حه‌ماسه‌وه‌ به‌ دوو ده‌نگی سه‌ركرده‌كانی بكه‌وێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;سه‌ره‌ڕای ئه‌و ناله‌باری و بێ سه‌روبه‌ريه‌ی ناوماڵی كورد، له‌ مانگی سێپێتمبه‌ردا سه‌رۆكی هه‌رێم له‌ به‌رده‌می په‌رله‌ماندا، دڵنيايی خۆی ده‌ربڕی له‌وه‌ی كه‌ "&lt;/span&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;به‌درێژایی مێژوو ناوماڵی كورد وه‌كو ئێستا ته‌باو رێكخراو نه‌بووه‌،&lt;/span&gt;&lt;span dir="ltr"&gt;&lt;/span&gt;&lt;span dir="ltr" lang="AR-SA"&gt;&lt;span dir="ltr"&gt;&lt;/span&gt; &lt;/span&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;بۆیه‌ ئه‌مجاره‌ كه‌س ناتوانێت چاره‌نووسی كورد به‌ ئاسانی بگۆرێت&lt;/span&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;‌".&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وه‌ ته‌نيا ده‌لاله‌ت له‌وه‌ ده‌كات كه‌وا پێشتر حاڵی كورد له‌وه‌ش بێ سه‌روبه‌رتر بووه‌، ده‌نا ئێستاش ماڵی كورد نه‌گه‌يشتۆته‌ ئه‌و ته‌باييه‌ی كه‌ به‌ هۆيه‌وه‌ به‌ری مه‌ترسيه‌ ده‌ره‌كيه‌ چاره‌نوس سازيه‌كان بگرێت.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;توركه‌كان ده‌زانن كه‌وا خه‌نده‌قی متمانه‌ له‌ نێوان سه‌ركرده‌كان و ميلله‌تی كوردی هه‌رێم هه‌ر ڕووی له‌ فراوانيه‌، و ميلله‌ت وا به‌ ده‌ست سيسته‌ميی حوكمڕانيه‌كه‌يان له‌ ئه‌شكه‌نجه‌ دايه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌گه‌رچی سه‌ركرده‌كانی كورد نايانه‌وێ دان به‌و ڕاستيانه‌ دابنێن، به‌ڵام ئاگادارن‌ و ڕه‌نگه‌ قه‌يرانی له‌شكركێشی توركی به‌كار بهێنن بۆ خه‌ريك كردنی خه‌ڵك و وه‌رسوڕاندنی لوله‌ی ڕه‌خنه‌كان له‌ ڕووی خۆيانه‌وه‌ بۆ ڕووی دوژمنی ده‌ره‌كی. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;ناشاردرێته‌وه‌ كه‌وا جامی خه‌ڵكه‌كه‌ پڕ بووه‌ و ترسيان شكاوه،‌ و ئێستا به‌ ئاشكرايی داخ ده‌رده‌بڕن و خۆزيای گۆڕانی ڕژێمی كوردستانن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ لای خه‌ڵكه‌وه‌، ئافه‌تی گه‌نده‌ڵيی زۆر پڕ مه‌ترسيتر و كوشنده‌تره‌ له‌ هی له‌شكركێشی توركی، بۆيه‌ش وای داده‌نێن كه‌وا ‌ له‌وه‌ خراپتريان به‌سه‌ر نايه‌ت.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;جا ئه‌گه‌ر ئه‌و لاوه‌ كورده‌ی، كه‌ بڕبڕه‌ی پشتی له‌شكری كوردستان و هێزی پێشمه‌رگه پێك ده‌هێنێت‌، &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;متمانه‌ی به‌ حوكمڕانه‌كانی نه‌مابێ ئه‌وا متمانه‌ی به‌ قه‌راره‌ چاره‌نوس سازه‌كانيشيان نابێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;شايانی باسه‌ كه وه‌لائی‌ له‌شكری كوردی و هێزی پێشمه‌رگه‌ی سه‌رده‌می ئێستا، هێشتا له‌ هيچ شه‌ڕێكی به‌ره‌نگاری جه‌بهه‌وی چاره‌نوس سازدا تاقی نه‌كراوه‌ته‌وه (هيواداريشين كه‌ قه‌ت تاقی نه‌كرێته‌وه‌). &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;بارودۆخی سياسی و ئابوری و نه‌فسی سه‌رده‌می شه‌ڕه‌ جه‌بهه‌ويه‌كانی هه‌شتاكان و براكوژيه‌كانی نه‌وه‌ده‌كان زۆر‌ جياواز بوون له‌ هی سه‌رده‌می ئێستا، بۆيه‌ نابنه‌ بنه‌مايه‌ك بۆ پێشبينی كردن له‌ شه‌ڕی داهاتوو.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;خه‌لكی كوردستان چيتر ئه‌ركی نيشتيمان په‌روه‌رێتی به‌ وه‌لائی حيزبايه‌تی، يان به‌‌دواكه‌وتنی سه‌ركرده‌كان،&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;نابه‌ستنه‌وه‌.&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;پوخته‌ی په‌يام&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;١- كليلی ده‌روازه‌كانی سنووری عيراق له‌ گيرفانی سه‌رۆك بوشه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;سنوور به‌زاندنی ده‌بابه‌كانی توركی به‌بێی ڕه‌زامه‌ندی سه‌رۆك بوش و ئيداره‌كه‌ی مه‌حاڵه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بۆيه‌ ده‌بێ ڕووی لۆبی و فشار و ته‌هديدی كوردی له‌ كۆشكی سپی بێ، و ئه‌گه‌ر توركيا هاته‌ ژووره‌وه‌ ئه‌وا ئيداره‌ی سه‌رۆك بوش مه‌سئوله‌ به‌رامبه‌ر هه‌موو تاوانێكی ئه‌رته‌شی توركی. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;٢- به‌بێ هاوكاری سه‌كرده‌كانی كورد، قه‌زيه‌كه‌ی توركيا ناچێته‌ پێش.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بۆيه‌ پێويسته‌ سه‌كرده‌كان پێ داگرن و ئيهانه‌ قه‌بول نه‌كه‌ن و به‌شداری له‌ گفتوگۆی ناڕاسته‌وخۆ نه‌كه‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌و له‌شكركێشيه‌ی توركی هه‌ڵه‌يه‌، به‌ڵام‌ فرسه‌تێكی مێژووييه‌ بۆ كورد. &lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;ئه‌گه‌ر سه‌كرده‌كان حيكمه‌ت به‌كار بهێنن، ئه‌وا كورد له‌ ئاستی عيراق و ناوچه‌كه‌ و جيهاندا براوه‌ ده‌بێ.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;    &lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;۳- پێويسته‌ قه‌يرانی ئه‌وجاره بۆ سه‌ركرده‌كانی كورد ببێته‌ به‌بيرهێنانه‌وه‌يه‌ك، كه‌وا چاره‌نووسی خۆيان و ميلله‌تیان له‌ هه‌مان خه‌نده‌ق دايه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;پێويسته‌ سه‌ر‌كرده‌كان هه‌رده‌م پشت ئه‌ستوور بن به‌ متمانه‌ی ميلله‌تيان، و ووره‌ و توانايان له‌ كانگای خه‌ڵكه‌وه‌ هه‌ڵێنجن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;پێويسته‌ سه‌ركرده‌كان داخ و په‌ژاره‌ی خه‌ڵك به‌ جيددی وه‌رگرن، و به‌رنامه‌ی چاكسازی و وڵاتسازی و به‌ موئه‌سسه‌سه‌كردنی ئيداره‌ی هه‌رێم ده‌ست پێ بكه‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;سه‌ره‌ڕای دڵنيا كردنه‌وه‌ی سه‌ركرده‌كان، ئه‌وه‌ی تا ئێستا كراوه‌ بێ سه‌روبه‌ر و بێ ته‌ركيزه‌ و له‌ ئاستی شيعارات تێنه‌په‌ڕيوه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;خه‌ڵكی كوردستان چاوی له‌ زياتره‌ و سه‌ركرده‌كانيش له‌وه‌ زياتريان پێ ده‌كرێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;خه‌ڵكه‌كه‌ به‌ پشووی درێژه‌وه‌ سه‌بری گرتوه‌ و زۆری چاوه‌ڕێ كردوه‌، به‌ڵام سه‌بريش سنووری هه‌يه‌.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-8146775709128763187?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/8146775709128763187/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=8146775709128763187' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/8146775709128763187'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/8146775709128763187'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2007/10/blog-post.html' title='له‌شكركێشی ئه‌رته‌شی توركی و سه‌ركرده‌كانی كورد'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-227184239852811093</id><published>2007-08-04T17:05:00.000-07:00</published><updated>2007-08-17T17:11:00.349-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='تاله‌بانی، پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر، كه‌ركوك، ١٤٠،'/><title type='text'>ئايا سه‌رۆك كۆمار پلانی بۆ ١٤٠ چيه‌ ؟</title><content type='html'>&lt;div align="right"&gt;‌&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;ئه‌نجامدانی به‌ندێكی سه‌ره‌كی ناو ماده‌ی 140 مه‌سئوليه‌تی سه‌رۆكايه‌تی كۆماره‌، ئايا پلانی سه‌رۆك كۆمار چيه‌؟&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئاسايی كردنه‌وه‌ی ئيداريی پارێزگای كه‌ركوك چاوه‌ڕێی "ته‌وسيه‌كانی" سه‌رۆكايه‌تی كۆماره، به‌ڵام به‌نده‌كه‌ بوه‌ته‌ گرێكۆره‌ و هه‌تا چاره‌سه‌ر نه‌كرێ كێشه‌ی كه‌ركوك كۆتايی پێ نايه‌&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="left"&gt;&lt;strong&gt;هاوڵاتی ٤/٨/٢٠٠٧ &lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;/strong&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ ڕۆژی دروست بوونيه‌وه‌، عيراق وه‌ك ده‌وڵه‌تێكی ده‌ستكرد و هه‌مه‌ڕه‌گه‌ز، به‌ كێشه‌ و سه‌رئێشه‌وه‌ له‌ دايك بووه.  به‌ پێكه‌وه‌ لكاندن و پێكه‌وه‌ ژياندنی زۆره‌ملێی نه‌ته‌وه‌ ناته‌باكان، چه‌رخ له‌ دوای چه‌رخ كێشه‌كان ڕوويان هه‌ر له‌ ئاڵۆزی بووه‌. له‌ژێر حوكمی توندڕه‌وانه‌ی قه‌ومی به‌عسی عه‌ره‌بی (مه‌زهه‌ب سوننی)دا، ئاڵۆزيی كێشه‌كان گه‌يشته‌‌ ئه‌و ڕاده‌يه‌ی كه‌وا‌ نه‌وه‌كانی داهاتووی ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ نه‌وتيه‌ ڕه‌نگه‌ هه‌تا هه‌تايه‌ پێوه‌ی‌ بناڵێنن. مه‌سه‌له‌ی ده‌ستێوه‌ردانی پێكهاته‌ی ئيداری و ديموگرافی (دانيشتوانی) ناوچه‌ سنووريه‌كانی نێوان هه‌رسێ نه‌ته‌وه‌ی كورد و عه‌ره‌بی شيعه‌ و عه‌ره‌بی سوننه، له‌ كێشه‌ هه‌ره‌ زه‌قه‌كانی ئه‌و وڵاته‌ن كه‌ وه‌عده‌ی شه‌ری تايه‌فه‌گه‌ریان به‌ خۆوه‌ هه‌ڵگرتوه‌.    &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ پڕۆسه‌ی ته‌عريب دا، ڕژێمی سه‌ددام ده‌ستی له‌ پێكهاته‌ی ئيداری چه‌ندين شار و شارۆچكه‌ی سنووری كوردستانی دا، كه‌ به‌ پێيه‌وه‌ ده‌يان قه‌زا و ناحيه‌ و گوندی كوردی له‌ كه‌ركوك و هه‌ولێر و دهۆك داتكێنراون و خراونه‌ته‌ سه‌ر شاره‌ عه‌ره‌بيه‌كانی  تكريت و دياله و موسل‌.  له‌ خوارووی عيراقيش، ڕژێمی سه‌ددام ناوچه‌يه‌كی پان و به‌رينی پارێزگای (كه‌ربه‌لا)ی شيعی دابڕيوه‌ و خستويه‌تيه‌ سه‌ر پارێزگای (ئه‌لئه‌نبار)ی سوننی (به‌ڵام به‌ بێ ده‌ستێوه‌ردانی ديموگرافی).  دياره‌ كه‌ به‌و گۆڕانكاريه‌ ناسروشتی و ناعاديلانه‌، ڕژێم ناووكی كێشه‌ی هه‌تا سه‌ريی بۆ نه‌ته‌وه‌ هه‌ميشه‌ دراوسێكان دروست كردوه‌.  ئه‌و ده‌ستكاريانه‌ بونه‌ته‌ قه‌ردی زه‌مه‌ن له‌سه‌ر حكومه‌تی عيراق، و به‌ بێ چاره‌سه‌ريی دادپه‌روه‌رانه‌ نه‌ته‌وه ز‌ه‌ره‌رمه‌نده‌كان‌ له‌ سوودمه‌نده‌كان خۆش نابن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕێگاچاره‌ی ديموكراسی له‌ دوای ڕوخانی ڕژێم&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;هه‌روه‌ك چاوه‌ڕوانكراو بوو، له‌ دوای ڕوخانی ڕژێمی سه‌ددام، مشتومڕێكی بێ پايان له‌ نێوان پێكهاته‌ نه‌ته‌وه‌ييه‌كانی عيراق په‌يدا بوون.  خۆشبه‌ختانه‌، سه‌ركرده‌كانی كورد و عه‌ره‌ب و توركومان، به‌ چاودێری و ڕه‌زامه‌ندی هێزه‌ هاوپه‌يمانه‌كان، له‌سه‌ر به‌رنامه‌يه‌كی وا ڕێكه‌وتن كه‌ هه‌موو لايه‌ك خۆی به‌ براوه‌ بزانێ.  ئه‌و به‌رنامه‌يه‌ له‌ بڕگه‌ی (٥٨)ی قانونی (ئيداره‌ی كاتيی) سه‌ره‌دمی (پۆل برێمه‌ر)دا چه‌سپا.  ده‌بوايه‌ ئه‌و بڕگه‌يه‌ به‌ زوويی و له ‌سه‌رده‌می حكومه‌تی كاتيی (ئيبراهيم جه‌عفه‌ری)دا ده‌ستی به‌ جێبه‌جێ كردن بكردبايه‌.  به‌ڵام كه‌مته‌رخه‌می جه‌عفه‌ری وای كرد كه‌وا كورد ناڕازی بێ و فشاری زياتريش بخاته‌ سه‌ر هاوپه‌يمانه‌كانی.  له‌ ئه‌نجامی گفتۆگۆكانی ده‌ستووردا، له‌ ساڵی ٢٠٠٥دا، بڕگه‌‌ی ٥٨ به‌ كتومتی گواسترايه‌‌وه‌ بۆ ناو ماده‌ی ١٤٠ی ده‌ستووری هه‌ميشه‌يی، و كات و قۆناخه‌كانی جێبه‌جێكردنيشی دياری كران.    &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ گوێره‌ی به‌ندی (أ)ی بڕگه‌ی ٥٨، ئاينده‌ی كه‌ركوك و ناوچه‌ پڕله‌ كێشه‌‌كانی تری عيراق (به‌ لێك به‌ستراوه‌يی) له‌ ڕێگه‌ی پڕۆسه‌يه‌كی سێ قۆناغيی يه‌ك له‌ دوای يه‌كدا ده‌بێ هێمن بكرێنه‌وه‌.  قۆناخی  يه‌كه‌ميان بريتيه‌ له‌ ئاساييكردنه‌وه‌ی ديموگرافی كه‌ركوك و ناوچه‌ ته‌عريب كراوه‌كان.  واته‌ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی عه‌ره‌به‌ هاورده‌كان و كورده‌ ئاواره‌كان بۆ شوێنی باوك و باپيرانيان.  هاوكات له‌گه‌ڵ ئه‌و پڕۆسه‌يه‌دا‌، پێويسته‌ حكومه‌تی عيراق چاوێك به‌ سنووره‌ ئيداريه‌كانی هه‌موو پارێزگا پڕ له‌ كێشه‌كاندا بخشێنێته‌وه‌،‌ و قه‌زاو ناحيه‌ دابڕاوه‌كان بخاته‌وه‌ سه‌ر پارێزگا ڕه‌‌‌سه‌نه‌كانيان.  له‌ دووه‌م قۆناخدا ده‌بێ سه‌رژمێری له‌ پارێزگای كه‌ركوك ئه‌نجام بدرێ و له‌ قۆناخی سێهه‌ميشدا ڕيفه‌راندۆم ئه‌نجام بدرێ‌.  كاتی ئه‌نجامدانی قۆناخه‌كانی يه‌كه‌م و دووه‌م و سێيه‌م به‌ كۆتايی مانگه‌كانی مارت و یۆليۆ و ديسه‌مبه‌ر ی ٢٠٠٧  دياريكران. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ فيڕۆدانی كات&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ سه‌ره‌تادا سه‌ركرده‌كانی كورد گه‌شبين بوون به‌وه‌ی كه،‌ به‌ هۆی سروشت و پارسه‌نگی تازه‌ی هێزه‌ سياسيه‌كانی عيراقی، هيچ حكومه‌تێكی به‌غدا بۆی نالوێ ماده‌ی ١٤٠ هه‌لپه‌سێرێ.  بۆيه‌ سياسه‌تمه‌دارانی كورد به‌ دڵنياييه‌وه‌ و به‌ چاوه‌ڕێی پياده‌كردنی ماده‌كه‌، پشتيان لێ كرده‌وه‌‌.  به‌ڵام مه‌خابن، كاتی قۆناخی دووهه‌می ماده‌ی ١٤٠ وا  به‌سه‌ر چوو و هێشتا هی يه‌كه‌م (ئاسايی كردنه‌وه)‌ ئه‌نجام نه‌دراوه‌، چی جای ئه‌نجام دانی قۆناخی ڕيفه‌راندۆم به‌ر له‌ كۆتايی ئيمسال.  له‌  دوای ئه‌وه‌ی كه‌ نيازخراپی ده‌وڵه‌ته‌ دراوسێكان و هاوپه‌يمانه‌ عه‌ره‌به‌كانی كورد به‌ ئاشكرا ده‌ركه‌وت و خه‌ريك بوو پلانه‌كانيان سه‌ر‌ده‌كه‌وت، ئه‌وجا سه‌ركرده‌كانی كورد به‌ قه‌له‌ق و به‌ په‌له‌ كه‌وتنه‌ جموجۆڵی و فشاری سياسی بۆ ‌سه‌ر حكومه‌تی به‌غدا.  به‌وه‌ پڕۆسه‌كه‌يان تا ڕاده‌يه‌ك به‌ره‌و پێشه‌وه‌ برد، و حكومه‌تی ماليكیان ناچار كرد كه‌وا چه‌ندين بڕياری په‌يوه‌ند به‌ ئاساييكردنه‌وه‌ مۆر بكات، و بڕی دووسه‌د مليۆن دۆلاريش بۆ قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ی هاورده‌ و ئاواره‌كان ببڕێته‌وه‌.  ديسان، ئاشكرا نيه‌ ئايا ئه‌و پاره‌يه‌ له‌ كوێيه‌ و چۆن سه‌رف ده‌كرێ و به‌ چی ده‌درێ.  واته‌، وورده‌كاری ميكانيزمی سه‌رف كردنی ڕوون نيه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ندی (ب) و گرێكۆره‌ی ماده‌ی ١٤٠&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;هه‌ڵبه‌ت پڕۆسه‌ی ئاسايی كردنه‌وه‌ی ديموگرافی‌ ئه‌وله‌ويه‌تێكی مه‌زنی هه‌يه،‌ و هيمه‌تی لۆبی ئه‌و دواييه‌ی كورديش‌ بۆته‌ مايه‌ی گه‌شبينی.  به‌لام مه‌سه‌له‌ی‌ ئاسايی كردنه‌وه‌ی ئيداری پارێزگاكان، كه‌ له‌ به‌ندی (ب)ی بڕگه‌ی ٥٨و ماده‌ی ١٤٠دا چه‌سپاوه‌، بووه‌ته‌ گرێكۆره‌‌يه‌ك و به‌ چاوه‌ڕێی كردنه‌وه‌يه‌.  ئه‌وه‌ گرفتێكی ڕێگره‌ و  له‌وانه‌يه‌ له‌ ئاينده‌يه‌كی نزيكدا كێشه‌ی مه‌زن بۆ كوردی كه‌ركوك و ناوچه‌ ته‌عريب كراوه‌كان بنێته‌وه‌. &lt;br /&gt;شايانی باسه‌ كه‌ هێشتا لايه‌نی كوردی ته‌ركيزی لۆبيكردنی نه‌خستۆته‌ سه‌ر ئه‌نجامدانی ئه‌و به‌نده‌، و به‌رپرسه‌ مه‌عنيه‌ كورده‌كان خۆيان لێ نه‌داوه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ندی (ب)ی بڕگه‌ی ٥٨ی قانونی كاتی  ده‌ڵێ:  ڕژێمی پێشوو بۆ ئامانجی  سياسی ده‌ستی له‌ سنووره‌ ئيداریه‌كان وه‌رداوه‌ و گۆڕانكاری به‌سه‌‌ردا هێناون.  بۆ خاتری چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و گۆڕانكاريه‌ ناعاديلانه‌،  پێويسته‌ مه‌جليسی سه‌رۆكايه‌تی كۆماری عيراقی (سه‌رۆك و دوو جێگره‌كه‌ی)  پێشنيار (ته‌وسيات) پێشكه‌ش به‌ په‌رله‌مان بكات .  له‌ حاله‌تێك ئه‌گه‌ر ئه‌ندامانی مه‌جليسی سه‌رۆكايه‌تی كۆمار نه‌يانتوانی به‌ كۆی ده‌نگيان له‌ سه‌ر پێشنياره‌كان ڕێك بكه‌ون، ئه‌وا ده‌بێ به‌ كۆی ده‌نگيان (موحه‌كيم)ێكی بێ لايه‌ن ده‌ستنيشان بكه‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ بابه‌ته‌كه‌ بكۆڵێته‌وه‌ و پێشنيازه‌كانی پێشكه‌ش به‌ په‌رله‌مان بكات.  ئه‌گه‌ر ئه‌ندامانی مه‌جليسی سه‌رۆكايه‌تی كۆمار نه‌يانتوانی له‌سه‌ر ده‌ستنيشانكردنی موحه‌كيمێك ڕێك بكه‌ون، ئه‌وا ده‌بێ هه‌ر خۆيان داوا له‌ (ئه‌مين عام)ی نه‌ته‌وه‌ يه‌كگرتوه‌كان بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی كه‌سايه‌تيه‌كی نێوده‌وڵه‌تی ڕێزلێگيراويان بۆ ده‌ستنيشان بكات تاوه‌كو به‌ كاری موحه‌كيم هه‌لبستێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕۆلی سه‌رۆك كۆمار و جێگره‌كانی له‌ كارئاسانی ماده‌ی ١٤٠&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ ڕاستيدا، ساغ كردنه‌وه‌ی به‌ندی (ب)‌ كارێكی زه‌حمه‌ت نيه‌ و له‌ جه‌مه‌ دانيشتنێكی نێوان سه‌رۆك كۆمار و دوو جێگره‌كه‌ی ئه‌نجام ده‌درێت.  به‌ڵام هه‌تا ئێستا هيچ به‌ڵگه‌يه‌ك نيه‌ كه‌وا سه‌رۆك كۆمار ئه‌و دانيشتنه‌ی له‌گه‌ڵ جێگره‌كانی ئه‌نجام دابێ به‌ شێوه‌يه‌كی ڕه‌سمی.  له‌ مه‌حزه‌ری هيچ كۆ بوونه‌وه‌يه‌كی سه‌رۆكايه‌تيدا ئه‌و بابه‌ته‌ به‌ده‌ر نه‌كه‌وتوه‌.  هه‌تا ئێستا هيچ كام له‌ ئه‌ندامانی مه‌جليسی سه‌رۆكايه‌تی كۆمار له‌ هيچ ديمانه‌يه‌ك يان ته‌سريحێك، به‌ گشتی وه‌يان به‌ تايبه‌تی، خۆیان له‌ باس كردنی ئه‌و به‌نده‌‌ نه‌داوه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بێ گومان ئه‌و مه‌سه‌له‌يه‌ چاره‌نوس سازه‌ و مه‌سئوليه‌تێكی مێژووييه،‌ و دوودڵی وه‌يان كه‌مته‌رخه‌می تێيدا ده‌بێته‌ مايه‌ی كاره‌سات بۆ كورد و غه‌يره‌ كورد.  بۆيه‌ له‌ مه‌جليسی سه‌رۆكايه‌تی ڕ‌‌ه‌چاو ده‌كرێ كه‌وا ڕێخۆشكه‌ری بۆ پياده‌كردنی به‌ندی (ب) بكات، به‌ڵام هۆی پشتگوێ خستنه‌كه‌ی ئه‌و به‌نده‌‌ نه‌زانراوه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕه‌نگه‌ سه‌رۆك كۆمار (مام جه‌لال تاله‌بانی) و دوو جێگره‌كه‌ی (تاريق ئه‌لهاشيمی و عاديل عه‌بدولمه‌هدی) له‌ نێو خۆياندا ڕێك نه‌بن، و دياره‌ كه‌ جێگره‌كان نيازی جێبه‌جێكردنی ماده‌ی ١٤٠يان نيه‌‌ و هه‌تا بۆيان بكرێ باره‌كه‌ له‌ كورد ئاڵۆزتر ده‌كه‌ن.  دوو جێگره‌كه‌ش‌ له‌سه‌ر كێشه‌ی خوارووی عيراق وادياره‌ ناكۆكن و ئاماده‌ی سازش نين، چونكه‌ تاريق ئه‌لهاشيمی به‌ هه‌ر شێوه‌يه‌ك بێ نايه‌وێ ناوچه‌ زه‌وتكراوه‌ لكێنراوه‌كانی ئه‌نبار بگه‌ڕێنرێنه‌وه‌ سه‌ر كه‌ربه‌لا، و عاديل عه‌بدولمه‌هدي يش سوڕه‌ له‌سه‌ر گه‌راندنه‌وه‌يان.  عه‌بدولمه‌هدیش، بۆ مه‌به‌ستی به‌ هێزكردنی مه‌وقيفی خۆيشی،  كێشه‌ی كه‌ربه‌لاو ئه‌نباری به‌ كه‌ركوك به‌ستۆته‌وه‌.  واته‌، به‌وه‌ دوو چۆله‌كه‌ی به‌ به‌ردێك كوشتوه‌.  ئيتر دياره‌ كه‌ مه‌جليسی سه‌رۆكايه‌تی بۆيان ناكرێ له‌ يه‌كه‌م پله‌ی په‌يژه‌ی به‌نده‌كه‌ سه‌ركه‌ون، چی جای ئيتيفاق له‌سه‌ر دانانی موحه‌كيمێكی ناوه‌كی عيراقی يان ده‌ره‌كی نه‌ته‌وه‌ يه‌كگرتوه‌كان.  به‌وجۆره‌، پشتڕه‌قی ئه‌و سێ ئه‌ندامه‌ی سه‌رۆكايه‌تی كۆمار بوه‌ته‌ هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ به‌ندی (ب) ببێته‌ گرێكۆره‌ و به‌هۆيه‌وه‌ پياده‌ كردنی ماده‌ی ١٤٠ بگه‌يه‌ننه‌ ڕاده‌ی ته‌جميد. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;گومانی تێدا نيه‌ كه‌وا ئيمڕۆ مام جه‌لالی سه‌رۆك كۆمار له‌ نێوان چه‌ندين ئاگردا توشی سه‌رئێشه‌ و دوودڵيی بووه‌.  له‌ لايه‌كه‌وه‌ به‌ندی (ب) ‌ بنه‌ڕه‌تيه‌ و ئه‌گه‌ر ئيمڕۆش پشت گوێ بخرێ، ئه‌وا سبه‌ينێ هه‌ر‌ له‌به‌رده‌مدايه‌.  خه‌ڵكی كوردستانيش چاوه‌ڕێی ده‌ستپێشكه‌ريه‌كی زيره‌كانه‌‌ له‌ خودی سه‌رۆك كۆمار ده‌كه‌ن بۆ به‌ره‌و پێشه‌وه‌ بردنی پڕۆسه‌كه‌ و لابردنی ته‌گه‌ره‌يه‌كی گرنگ له‌به‌رده‌می ماده‌ی ١٤٠.   بێجگه‌ له‌وه‌ی كه‌ ئه‌و كاره‌ به‌ پێی ده‌ستوور له‌ مه‌سئوليه‌تی ئه‌و دايه‌، هه‌ر به‌ويش ده‌كرێ كه‌وا پله‌ به‌ پله‌ پڕۆسه‌‌كه‌ بباته‌ پێشه‌وه‌ و گرێكۆره‌كه‌ شل بكاته‌وه‌، به‌ بێ ئه‌وه‌ی كه‌س له‌ كه‌س زوير ببێ.  سه‌رۆك كۆمار قورسايی و مه‌ركه‌زێكی سياسی بێ هاوتای هه‌يه‌، كه‌ پێويست ده‌كات‌ به‌كاريان بهێنێ.  پێويسته‌ به‌ بێ دوودڵيی و دواكه‌وتن به‌ندی (ب) بخاته‌ ناو ئه‌جيندا و مه‌حزه‌ری ڕه‌سمی كۆبوونه‌وه‌كانی سه‌رۆكايه‌تی كۆمار و به‌ شه‌فافيه‌‌ته‌وه‌ مه‌وقيفی هه‌ريه‌كه‌يان تۆمار بكات.  به‌وه‌ ئۆباڵی كه‌مته‌رخه‌می و مه‌سئوليه‌تی هه‌ڵپه‌ساردنی به‌ندی (ب)ی بخاته‌ ملی ئه‌و لايه‌نه‌ی كه‌وا فرسه‌ت به‌فيڕۆ ده‌دات.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;فاكته‌ری كات و ئاينده‌ی كه‌ركوك&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئاشكرايه‌ كه‌وا‌ له‌گه‌ڵ تپه‌رڕبوونی مانگه‌كانی ساڵی ٢٠٠٧، ماوه‌ دياريكراوه‌كه‌ی جێبه‌جێ كردنی ماده‌ی ١٤٠ وا تێده‌په‌ری و كێشه‌ی كه‌ركوكيش هه‌ر بێ چاره‌ ده‌گواسترێته‌وه‌ بۆ ساڵانی ئاينده‌.  ئايا له‌و حاڵه‌ته‌دا چی ده‌قه‌ومێ؟&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌گه‌ری يه‌كه‌م، به‌ گوێره‌ی جۆره‌ ته‌فسيرێكی ده‌ستور، ئه‌وه‌يه‌ كه‌وا فاكته‌ری "كات" له‌ ناو ماده‌ی ١٤٠دا ده‌مرێ، به‌ڵام بڕگه‌‌كانی هه‌ر وه‌ك خۆیان ده‌مێنن، و به‌غدا مولزه‌می پياده‌ كردنيان هه‌ر ده‌بێ.  واته‌، ئه‌ركی ته‌فعيل كردنی به‌ندی (ب) هه‌ر له‌ به‌رده‌می سه‌رۆكايه‌تی كۆماری عيراق دا ده‌مێنێ و به‌بێ هيممه‌تی سه‌رۆك ئه‌و پڕۆسه‌‌‌‌ قه‌ت ناچێته‌ پێشه‌وه‌.  ئه‌وه‌ش خۆی له‌ خۆی دا هه‌ڵگری مه‌ترسيه‌‌‌.  ئيمڕۆ سه‌رۆك كۆمار خۆی سه‌ركرده‌يه‌كی كورده‌ و فرسه‌تی ته‌فعيلی به‌نده‌‌كه‌‌ی له‌ به‌رده‌مدايه‌، به‌ڵام له‌ ئاينده‌دا، ڕه‌نگه‌ زه‌حمه‌ت بێ كوردێكی تر پۆستی سه‌رۆكايه‌تی كۆماری عيراقی پێ بدرێ.  هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ تاريق ئه‌لهاشيمی خۆی بۆ ئه‌و پۆسته‌ ئاماده‌ كردوه‌ و كه‌مپه‌ين بۆ ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنێكی پێشوه‌خت ده‌كات.  ئه‌ويان جه‌خت له‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌وا سه‌رۆكايه‌تی كۆمار ده‌بێ مولكی عه‌ره‌بی سوننه‌ بێ.  به‌ گوێره‌ی واقيع، هيچ سه‌رۆك كۆمارێكی عه‌ره‌ب نايه‌ت ماده‌ی ١٤٠ پياده‌ بكات، هه‌تا بۆی بكرێ قه‌زيه‌كه‌ هه‌تا هه‌تايه‌ هه‌ڵده‌په‌سێردرێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;شايانی باسه‌ كه‌وا له‌ هه‌لبژاردنی داهاتوو به‌ولاوه‌ خودی مه‌جليسی سه‌رۆكايه‌تی كومار نامێنێ.  له‌ جياتيان سه‌رۆك كۆمار ته‌نيا جێگرێكی ده‌بێت، و هيچ كام له‌و دوو پۆسته‌ش به‌ ته‌وافوق دانانرێن به‌ڵكو به‌ كۆی ده‌نگدان ده‌بێت.  بێجگه‌ له‌وه‌ش، ئيمڕۆ فراكسيۆنی كوردی له‌ به‌غدا ده‌سه‌لاتی زاڵه‌ و سه‌رۆك كۆمار كورده‌ و هه‌رێم به‌ توانايه‌، بۆيه‌ ئێستا فرسه‌تی كردنه‌وه‌ی گرێكۆره‌ی به‌ندی (ب) ڕێگه‌ی زياتر ده‌چێتێ.  له‌ ڕۆژگاری ئاينده‌دا ده‌سه‌ڵاتی كوردی ئه‌و تێن و توانايه‌ی نامێنێ و ساڵ له‌دوای ساڵ كاريگه‌ری سياسی كوردی له‌ به‌غدا دا ڕووی هه‌ر له‌ كزبوونه‌. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌گه‌ری دووهه‌م، به‌ گوێره‌ی جۆره‌ ته‌فسيرێكی تری ده‌ستوور، ئه‌وه‌يه‌ كه‌ له‌دوای تێپه‌ڕبونی ماوه‌ی جێبه‌جێ كردنی ماده‌ی ١٤٠، ڕه‌نگه‌ ته‌واوی ماده‌كه‌ له‌ كار بكه‌وێ و له‌ ڕووی قانونيه‌وه‌ سه‌رتاپای به‌نده‌كانی ماده‌كه‌ (له‌غو) ببێته‌وه‌.  ئه‌و جۆره‌ ته‌فسيره‌ی ماده‌ ده‌ستووريه‌كه‌ ئه‌گه‌رێكی زيندوه، و له‌ به‌رژ‌ه‌وه‌ندی كورد دا نيه‌، و له‌وانه‌يه‌ كێشه‌‌ی ئاڵۆزتريشی لێ ده‌بێته‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌گه‌ر و ئيختياری سێهه‌م ئه‌وه‌يه‌ كه‌ ده‌كرێ له‌و مانگه‌ی داهاتوودا ده‌ستووری هه‌ميشه‌يی ده‌ستی تێوه‌ر بدرێ و لايه‌نه‌ به‌رامبه‌ره‌كان له‌ سه‌ر داڕژتنێكی تازه‌ی ماده‌ی ١٤٠ ڕێك بكه‌ون.  هه‌ڵبه‌ت ڕێكه‌وتنی هه‌مه‌لايه‌نه‌ی هه‌مه‌ڕه‌گه‌زی عيراق، له‌ بارودۆخی دژوار و له‌ ژێر هه‌ڕه‌شه‌ی دراوسێ و قه‌يرانی ئه‌مه‌ريكی دا، زه‌حمه‌ته‌ به‌  به‌رژه‌وه‌ندی كوردی بخولێته‌وه‌.&lt;br /&gt; &lt;br /&gt;ڕێگاچاره‌ی كوردی‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌ركی سه‌ركرده‌كانی كورده‌ كه‌ ئيمڕۆ سه‌ر به‌يه‌كه‌وه‌ بنێن و بير له‌ باشترين ڕێگا چاره‌ بكه‌نه‌وه‌.  پێويسته‌ له‌سه‌ر په‌يڕه‌وی كردنی سياسه‌تێكی حه‌كيمانه،‌ به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌ نێوان هه‌ردوو حيزبی ده‌سه‌ڵاتداری كوردی ڕێك بكه‌ون.  له‌ ئيختياره‌كانی به‌رده‌می سه‌ركرده‌كان ئه‌وانه‌ن:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;يه‌كه‌م: ئه‌وله‌ويه‌تێكی مه‌زن بده‌نه‌‌  پڕۆسه‌ی ئاساييكردنه‌وه‌ی ديموگرافی، و كارێكی وا بكه‌ن كه‌وا كێشه‌كانی زه‌وی و مولك و ماڵ له‌ كه‌ركوك به‌ دادپه‌روه‌رانه‌ ئه‌جام بدرێ.  ئه‌و كاره‌ گرنگيه‌كه‌ی له‌ قۆناخه‌كانی تر مه‌زنتره‌.  ئه‌وه‌ی تری كه‌ ده‌مێنێنته‌وه‌، واته‌ ئاسايی كردنه‌وه‌ی ئيداری و چاره‌نووسی سياسی پارێزگاكه، با ببێته‌ شه‌ڕێكی به‌ جيا.  هاوكات، فشار بخرێته‌ سه‌ر سه‌رۆكايه‌تی كۆمار بۆ ته‌فعيلی به‌ندی (ب) و تۆمار كردنی مه‌حزه‌ری كۆبوونه‌وه‌كانيان، وداڕێژتنی پێشنيازه‌كانيان.  ده‌بێ خاڵی ڕێگری مه‌سئوليه‌ته‌كه‌ به‌ شه‌فافی به‌ده‌ركه‌وێ. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ هه‌موو حاله‌تێكيشدا، پێويسته‌ سه‌ركرده‌كانی كوردی هه‌ڵمه‌ت ببه‌نه‌ سه‌ر مه‌ركه‌زه‌كانی بڕياردانی عيراقی، و به‌ فشاری سياسی و شه‌ڕه‌ لۆبی، هه‌ڵوێستی سه‌ركرده‌كانی سوننه‌ و شيعه‌ بگۆڕن و هه‌ريه‌كه‌يان له‌ كۆڕنه‌يه‌كه‌وه‌ مه‌جبوری سازش بكه‌ن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئه‌گه‌ر له‌كاتی ده‌ستپێكردنی به‌ندی (ب)، و له‌ حاله‌تێك كه‌ مه‌جليسی سه‌رۆكايه‌تی نه‌يانتوانی له‌ سه‌ر موحه‌كيمێك ڕێك بكه‌ون، ئه‌وا ده‌كرێ داوا له‌ ئه‌مين عامی نه‌ته‌وه‌ يه‌كگرتوه‌كان بكه‌ن و قۆناخی پياده‌كرنی ماده‌كه‌ بگه‌يه‌ننه‌ ئاستێكی به‌رزتر.  شه‌رت نيه‌ كه‌ موحه‌كيمی نه‌ته‌وه‌ يه‌كگرتوه‌كان له‌ دژی لۆژيك و فشاری سياسی كوردی دا بوه‌ستێ و ئاگری شه‌ڕه‌كه‌ خۆشتر بكات.  خۆ له‌وانه‌يه‌ شه‌ڕی دوژمنێكی ده‌ره‌كی ئاسانتر بێ وه‌ك له‌ هی عيراقيی. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;دووه‌م:  ده‌كرێ له‌ ماوه‌ی ئه‌و چوار هه‌فته‌يه‌ی داهاتوودا، فراكسيۆنی كوردی و سياسه‌تمه‌دارانی هه‌رێم و پسپۆڕانی ده‌ستوور به‌يه‌كه‌و‌ه دانيشن و بڕگه‌‌كانی ماده‌ی ١٤٠ به‌ گوێره‌ی ويست و به‌رژه‌وه‌ندی كوردی دابڕێژنه‌وه‌.  ئه‌وجا پێشنيازه‌كانی ده‌ستێوره‌ردانی ده‌ستوور، له‌ بڕی كێشه‌ی لاوه‌كی تر، به‌ سه‌ركرده‌كانی عه‌ره‌بی شيعه‌ و سوننه‌ بفرۆشن. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ده‌كرێ بڕگه‌ی "موحه‌كيم" له‌ ماده‌ی ١٤٠ لا ببرێ و پڕۆسه‌ی ئاسايی كردنه‌وه‌ی ئيداری پارێزگای كه‌ركوك له‌ باقی عيراق جيا بكرێته‌وه‌ و ميكانيزمی جێبه‌جێ كردنی به‌نده‌كان ئاسانتر بكرێت.  هه‌ڵبه‌ت، فرسه‌ت بۆ ئه‌و كاره‌ش وا به‌خێرايی به‌سه‌ر ده‌چێت، چونكه‌ ته‌نيا مانگی ئۆگه‌ست (ئاب)ی ئيمساڵ له‌ به‌رده‌م دايه‌.  دوای ئه‌وه‌ كاتی ده‌استێوه‌ردانی ده‌ستوور به‌سه‌ر ده‌چێ و گرێكۆره‌كان هه‌تا چه‌ندين ده‌وره‌ی تری په‌رله‌مانی دوا ده‌كه‌ون. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ حاله‌تی ده‌ستێوه‌ردانی ماده‌كه،‌ به‌ ڕه‌زامه‌ندی هه‌موو لايه‌ك و به‌ گوێره‌ی ويستی كوردی، ئه‌وكاته‌ ده‌كرێ سه‌ركرده‌كانی كوردی به‌ دواخستنی پياده‌كردنی بڕگه‌ ئاڵۆزه‌كانی ماده‌‌ی ١٤٠ ڕازی ببن، به‌و مه‌رجه‌ی كه‌ پڕۆسه‌ی ئاسايی كردنه‌وه‌ی ديموگرافی به‌رده‌وام بێ و له‌ ئاينده‌يه‌كی نزيكدا ئه‌نجام بدرێ. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;دوا په‌يام&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌وكاتی كه‌ مام جه‌لال قه‌زيه‌ی كه‌ركوكی له‌ مه‌جليسی حوكم ته‌رح كرد، وه‌ك پارێزه‌رێكی (موحاميه‌كی) خاوه‌ن قه‌زيه‌ و وه‌ك سه‌ركرده‌يه‌كی خاوه‌ن بزوتنه‌وه‌، به‌رگری له‌ مافی ميلله‌ته‌كه‌ی كرد.  ئه‌و ڕه‌فتار و هه‌ڵوێسته‌ مێژوويه‌ی بووه‌ مايه‌ی گه‌شبينی بۆ خه‌ڵكی كوردستان، چونكه‌ ڕه‌نگی له‌ گفتوگۆكانی دواتری ناو مه‌جليسه‌كه‌ دايه‌وه‌.  ئێستاش مام جه‌لال فرسه‌تی له‌به‌رده‌مدايه‌ كه‌ به‌ هه‌مان شێوه‌ به‌‌ هه‌مان هه‌ڵوێست هه‌ڵسێ و قه‌زيه‌كه‌ ته‌رح بكات و به‌ بێ دواكه‌وتن ئيعلانی جێبه‌جێ كردنی به‌ندی (ب) بكات.  ئه‌وه‌ی له‌ سه‌ريه‌تی، سه‌باره‌ت به‌ ته‌‌فعيلی به‌نده‌كه‌ بيكات، و تۆپه‌كه‌ بخاته‌ گۆڕه‌پانی ياريكه‌ره‌ به‌رامبه‌ره‌كانه‌وه‌.  ئه‌و مه‌سئوليه‌ته‌ مێژوويه‌ چاوه‌ڕێی توانا و شاره‌زايی و لێهاتووی و قورسايی سياسی مام جه‌لاله‌، كه‌ ڕێخۆشكه‌ر بێ بۆ ئه‌نجامدانی ماده‌ی ١٤٠، و بۆ ياری بردنه‌وه‌ له‌ گه‌مه‌ی چاره‌نوس سازدا.  ئه‌گه‌ر نا، ئه‌وا ئه‌و جاره‌يان‌ به‌ هه‌له‌ی كورد گۆڵ له‌ كورد ده‌كرێ.&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-227184239852811093?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/227184239852811093/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=227184239852811093' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/227184239852811093'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/227184239852811093'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2007/08/blog-post_04.html' title='ئايا سه‌رۆك كۆمار پلانی بۆ ١٤٠ چيه‌ ؟'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-1486843570718703677</id><published>2007-07-11T16:59:00.000-07:00</published><updated>2007-08-17T17:05:09.648-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='PUK'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='پڕۆفيسرۆر دلاوه‌ر، پارتی، يه‌كێتی، نێچيرڤان بارزانی، به‌رهه‌م سالح، KDP'/><title type='text'>جێگۆڕكێی سه‌رۆك وه‌زيران-به‌شی دووه‌م</title><content type='html'>&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;ئايا جێگۆڕكێی نێچيرڤان بارزانی و به‌رهه‌م سالح گرنگتره‌ وه‌يان ده‌ستێوه‌ردانی كابينه و كاڕاكردنی ئيداره‌ و به‌ موئه‌سسه‌سه‌كردنی هه‌رێم‌؟&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="left"&gt;&lt;strong&gt;هاوڵاتی ١١/٧/٢٠٠٧&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;/strong&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;به‌شی دووه‌م و كۆتايی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌شی يه‌كه‌می ئه‌و وتاره‌ (ژماره‌ی پێشووی هاوڵاتی)، بۆ تاوتوێ كردنی گرفتی ڕێكه‌وتننامه‌كه‌ی نێوان پارتی و يه‌كێتی، و هۆی لاواز بوونی متمانه‌ی خه‌ڵك به‌ سه‌ركرده‌كان، بوو. په‌يامه‌كه‌شی ئه‌وه‌ بوو كه‌ پڕۆسه‌ی جێگۆڕكێی سه‌رۆك وه‌زيران فرسه‌تێكه‌ ‌ بۆ كڕينه‌وه‌ی متمانه‌ی خه‌ڵك. ته‌ركيزی ئه‌و به‌شه‌يان له‌سه‌ر ئيختياره‌كانی به‌رده‌م حيزبه‌كان و پێشنيازی دياريكردنی ئه‌وله‌ويه‌ته‌كانه‌‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;كاپتن و‌ كه‌له‌پچه‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پێكهاته‌ی كابينه‌ يه‌ك گرتوه‌كه‌ی نێچيرڤان بارزانی وه‌ك پێكهاته‌ی ئه‌و تيمه‌ی فتبۆڵين وايه‌، كه‌‌وا كاپتنه‌كه‌ ياريكه‌ری جۆراجۆری تێكه‌ڵاوی به‌سه‌ردا سه‌پێندراوه. به‌ هه‌موو ئيعتيرافێك، كاپتنی تيمه‌كه‌ لاوێكی ئازا و زيره‌ك و لێهاتوه، به‌لام ده‌ستی له‌ دواوه‌ كه‌له‌بچه‌ كراوه‌‌. نه‌ خۆی و نه‌ جێگره‌كه‌ی، ياريكه‌ره‌كانیان (وه‌زيره‌كانيان) به‌ ويستی خۆيان هه‌لنه‌بژاردوه‌، به‌ڵكو له‌به‌ر ئيعتوباراتی لاوه‌كی، پارتيزانی و كۆمه‌ڵايه‌تی، له‌ لايه‌ن بڕيارده‌رانی ده‌ره‌وه‌ی يانه‌كه،‌ دانراون. سه‌ربار و بنبار، حيزبه‌كان و خه‌ڵكی كوردستانيش چاوه‌ڕێی گۆڵ كردن و ياری بردنه‌وه له‌ خۆی و له‌ تيمه‌كه‌ی ده‌كه‌‌‌ن. له‌ دوای ده‌ ساڵ له‌ ماڵجودايی، ئه‌و پێكهاته‌ ده‌ستكرده‌ی كابينه‌، خراپترين و تێكده‌رترين ده‌ستپێكی پڕۆسه‌ی يه‌ك گرتنه‌وه‌ بوو، وه‌ فه‌شه‌لی وه‌زاره‌ته‌كه‌ی مسۆگه‌ر كردوه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;هه‌ڵبه‌ت، خه‌لكه‌كه‌ هه‌قيانه‌ كه‌ چاويان بڕيوه‌ته‌ سه‌رۆك وه‌زيران، و سه‌ركه‌وتن و فه‌شه‌لی كابينه‌كه‌ش به‌ هی ئه‌و ده‌زانن. به‌ڵام له‌ ڕاستيدا ته‌نيا به‌شێكی سه‌ركه‌وتن و فه‌شه‌ل‌ ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆی سه‌رۆك وه‌زيران و تيمی وه‌زيره‌كان‌، و به‌شه‌ مه‌زنه‌كه‌ی تری ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر هيممه‌ت و جيديه‌تی دوو حيزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كه‌. له‌ به‌رژه‌وه‌ندی هه‌موو لايه‌كدايه‌ كه‌‌ ئه‌وله‌ويه‌ت بدرێته‌ به‌هێز كردنی حكومه‌ت، كاڕا كردنی په‌رله‌مان؛ به‌ موئه‌سسه‌سه‌كردنی پڕۆسه‌ی بڕياردان؛ و به‌ سه‌روه‌ريكردنی دادگا؛ و ڕيزگرتن له‌و قانونه‌‌ی كه‌ خۆيان بۆ خه‌ڵكی داده‌نێن؛ و ڕێگرتن له‌ ده‌ستێوه‌ردانی حيزب له‌ كاروباری حكومه‌ت.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;واته‌، مه‌سه‌له‌ی جێگۆڕكێی سه‌رۆك وه‌زيران له‌ نێوان پارتی و يه‌كێتی، هيچ زامينێك نيه‌ بۆ سه‌رخستنی كاری حكومه‌ت. ئه‌و كه‌سه‌ی جێگه‌ی نێچيرڤان بارزانی ده‌گرێته‌وه‌، هه‌ر به‌ قه‌د ئه‌وی پێ ده‌كرێ، به‌ڵكو كه‌متريش، چونكه‌ گۆڕانكاری و جێگۆڕكێيه‌كان له‌ ئاستی ڕوكه‌شيدا ناچنه‌ خوارتر. ‌بۆيه‌ به‌بێ ده‌سكاری بنه‌ڕه‌تی، فه‌شه‌لی حكومه‌تی داهاتوش له‌ كۆتايی كاروانه‌كه‌يدا مسۆگه‌ره. پێويسته‌ جێگۆڕكێیه‌كه‌ هاوكات ‌بێ له‌گه‌ل دامه‌زراندنی ميكانيزمی ته‌فعيلی كابينه‌، و ڕێكخستنی كاری ناو وه‌زاره‌ته‌كان. له‌گه‌ڵ گواستنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات له‌ حيزبه‌وه‌ بۆ ناو حكومه‌ت، له ده‌زگا نهێنيه‌كانه‌وه‌ بۆ ده‌زگا مه‌عنيه‌كان. له‌گه‌ڵ داهێنانی‌ شه‌فافيه‌ت له‌ كاری حكومه‌ت، له‌ دياركردنی بودجه‌ی هه‌رێم، و له‌ ئيداره‌ی داهات و خه‌رجيه‌كان.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئيختياره‌كان:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بۆ پڕكردنه‌وه‌ی پۆستی سه‌رۆك وه‌زيران، پارتی و يه‌كتتی ته‌نيا دوو ئيختياريان له‌ پێشه‌. يان نێچيرڤان بارزانی له‌ پۆسته‌كه‌ ده‌هێلنه‌‌وه‌، وه‌يان كانديدێكی يه‌كێتی له‌ جێگه‌ی ده‌اده‌نێن‌. به‌ڵام ئايا خێر و شه‌ڕی هه‌ريه‌كه‌يان له‌ چيدايه‌؟&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;يه‌كه‌ميان، به‌رده‌وامێتی نێچيرڤان بارزانی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;سه‌رۆك وه‌زيرانی ئێستا كاری جيدی بۆ حكومه‌تی يه‌كگرتوو كردوه، و هه‌تا ئێستا هه‌ندێ هه‌نگاوی باشی بۆ ئه‌نجامدانی به‌رنامه‌كه‌ی هاويشتوه‌. هه‌وڵی جيددی بۆ پاراستنی سه‌ربه‌خۆيی حوكمه‌ت و ڕاكێشانی ئيستيسماری ده‌ره‌كی داوه‌، و واجيهه‌يه‌كی باشی بۆ هه‌رێم دروست كردوه‌. ئه‌وانه‌و‌ و ده‌يان ده‌ستكه‌وتی تر كه‌، ئه‌گه‌ر چی له‌ ئاستی تموح دا نين، به‌ڵام خه‌لكی كوردستان شايه‌تیان بۆ داوه‌ و ئينكاريان لێ نه‌كردوه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئيختياری مانه‌وه‌ی نێچيرڤان بارزانی قازانجی بۆ پارتی و يه‌كێتی له‌وه‌دايه‌ كه‌ به‌رده‌وامێتی به‌ هه‌مان ئه‌و حكومه‌ته‌ ده‌دات كه‌وا به‌رپرسياره‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و به‌رنامه‌يه‌ی كه‌ له‌ ئه‌ستۆی گرتوه‌‌. هه‌روه‌ها به‌و ئيختياره‌، پارسه‌نگی پۆسته‌ هه‌ستياره‌كانی هه‌رێم و به‌غدا وه‌ك‌ خۆيان ده‌مێننه‌وه‌، به‌بێ ئه‌وه‌ی كه‌ جارێ حيزبه‌كان خۆيان تووشی كێشمه‌ كێشمی دابه‌شكردنی كێكه‌كه بكه‌نه‌وه و ته‌ركيزيان له‌سه‌ر شه‌ڕی جه‌بهه‌‌ ده‌ره‌كيه‌كان لاكه‌وێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بێ گومان مانه‌وه‌ی نێچيرڤان بارزانی له‌سه‌روی كابينه‌دا له‌ به‌ڕژه‌وه‌ندی پارتی دايه‌، و لۆبيكه‌ری سه‌ربه‌ پارتی بۆ ئه‌و ده‌ره‌نجامه‌ كه‌مپه‌ين ده‌كه‌ن. هه‌ندێ خه‌ڵك و ڕۆشنبير، و بگره‌ سه‌ركرده‌ی يه‌كێتیش، هه‌ن كه‌ حه‌ز به‌و‌ ئيختياره‌ ده‌كه‌ن. ‌ به‌ڵام دياره‌ هه‌ندێ سه‌ركرده‌ و كاديرانی تری ناو يه‌كێتی به‌وه‌ ڕازی نا‌بن، مه‌گه‌ر پارتی ته‌نازولاتی هاوتایان بۆ بكات. نێچيرڤان بارزانی له‌ ته‌سريحه‌كانیدا كاديرانی يه‌كێتی دڵنيا كردۆته‌وه‌ و وای ده‌رده‌خات كه‌وا مه‌سه‌له‌كه‌ يه‌كلايی بۆته‌وه‌. واته‌ له‌ كۆتايی ئيمساڵدا پۆسته‌كه‌ بۆ كانديدی يه‌كێتی چۆل ده‌كات. به‌لام گفتوگۆ نهێنيه‌كانی هه‌ندێ سه‌ركرده‌‌ی پارتی، و ڕه‌فتاری سكرتێری گشتی يه‌كێتی (مام جه‌لال تاله‌بانی)، ئه‌و په‌يامه‌ نابه‌خشێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بڕياری يه‌كێتی نهێنيه‌ له‌لای تاله‌بانی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌وه‌ده‌چێ كه‌ تاله‌بانی له‌ لای خۆيه‌وه دوابڕياری نه‌داوه‌، بۆيه‌‌ مه‌سه‌له‌كه‌ له‌ ديوی يه‌كێتيدا هێشتا يه‌كلايی نه‌بۆته‌وه‌. وه‌يان تاله‌بانی بڕياری داوه‌، و ڕه‌نگه‌ به‌ نهێنی له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌كانی پارتی ڕێكه‌وتوه‌، به‌ڵام جارێ نايه‌وێ هه‌واڵه‌كه‌ به‌ سه‌ركرده‌ و جه‌ماوه‌ری يه‌كێتی ڕابگه‌يه‌نێ. ئه‌گه‌ر تاله‌بانی نه‌كه‌وێته‌ ژێر فشاری كاديران و جه‌ماوه‌ری يه‌كێتیه‌وه‌، ئه‌وا ڕه‌نگه‌ بيه‌وێ باری ئێستا به‌رده‌وام بێ و پڕۆسه‌ی جێگۆڕكێكه‌ له‌بير بكرێ، چونكه‌ به‌رده‌وامێتیی باری ئێستا له‌ به‌رژه‌وه‌ندی خۆی و ڕێكخراوی يه‌كێتیدا ده‌بينێ. ڕه‌نگه‌ خۆيشی ئاگاداریه‌كی ئه‌وتۆی له‌ ده‌ردی هه‌رێم نه‌بێ، و له‌ ڕوانگه‌یدا بارو دۆخ باش ڕۆيوه‌ و پێويست به‌ هه‌ژاندنی به‌له‌م ناكات.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ ڕاستيدا، ئه‌و كابينه‌يه‌ی ئێستا‌ گرفتی زۆره‌ و ئيختياری هێشتنه‌وه‌ی به‌ بێ ده‌ستێوه‌ردانی پۆسته‌ وه‌زاريه‌كان و ته‌واوی هه‌يكه‌لی ئيداره‌كه‌، له‌ قازانجی خه‌ڵك و وڵات تێدا نيه‌‌. ناكرێ نه‌هجی حوكمڕانی ئێستا، به‌ هه‌موو گرفت و نه‌خۆشيه‌كانيه‌وه‌ به‌رده‌وامی پێ بدرێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;دووه‌ميان: جێگۆڕكێی سه‌رۆك وه‌زيران&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئيمڕۆ وه‌زعی ناوه‌كی ڕێكخراوه‌يی پارتی له‌ هی يه‌كێتی چاكتره‌. باری نه‌فسی و ته‌نزيمی يه‌كێتی، هه‌ر وه‌ك ساڵی پار به‌ لاوازی ماوه‌ته‌وه،‌ و به‌ڵكه‌ خراپتريشه‌. هاوكات، هه‌تا ئێستاش له‌ پايته‌ختدا پارتی وه‌ك ساحێب ماڵ ڕه‌فتار ده‌كات، و وه‌زيره‌كانی يه‌كێتی وه‌ك مێوان و كرێچی ڕه‌چاو ده‌كرێن. دانانی نێچيرڤان بارزانی به‌ سه‌‌رۆك وه‌زيران له‌ سه‌روی كابينه‌ی پێنجه‌مدا، وه‌ك به‌رده‌وام بوونی كابينه‌كه‌ی پێشتری پارتی (ئيداره‌ی هه‌ولێر) ده‌هاته‌ پێش چاو، و خه‌ڵكی پايته‌ختيش هه‌ر ئه‌وهايان ڕه‌چاو ده‌كرد. دانانی جێگری سه‌رۆك وه‌زيرانێكی سه‌ر به‌يه‌كێتی به‌شی ئه‌وه‌ی نه‌كرد كه‌وا يه‌كێتی، و خه‌ڵكی ناوچه‌كانی سه‌ر به‌ يه‌كێتی (به‌ تايبه‌تی خه‌ڵكی سلێمانی)، ئه‌و حكومه‌ته‌ يه‌كگرتوه‌ به‌ هی خۆيان بزانن. دياره‌ كه‌ له‌ ناو كابينه‌شدا، هێشتا به‌ حيسابی "وه‌زيری پارتی" و "وه‌زيری يه‌كێتی" سه‌يری‌ ئه‌ندامانی كابينه‌كه‌ ده‌كرێ، سه‌‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌ نێچيرڤان بارزانی زۆر به‌ هه‌ستياری و به‌ موجامه‌له‌ی شايانه‌وه‌ دڵی وه‌زيره‌كانی يه‌كێتی ڕاگرتوه‌. بۆيه‌ ڕه‌نگه‌ هاتنی سه‌رۆك وه‌زيرانێكی سه‌ر به‌يه‌كێتی و ده‌ستێوه‌ردانی پۆسته‌كان، ئه‌و ديمه‌ن و كه‌ڵتوره‌ سه‌رتاپا بگۆڕێ و كابينه‌ حيسابی يه‌ك تيمی بۆ بكرێ. سه‌رۆك وه‌زيرانيش ده‌بێ بديترێ كه‌وا به‌ يه‌ك چاو سه‌يری سلێمانی و هه‌ولێر و دهۆك و كه‌ركوك و شاره‌‌كانی تری كوردستان ده‌كات.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;كانديدی يه‌كێتی كێيه‌ و چی پێ ده‌كرێ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ده‌نگۆی ئه‌وه‌ باوه‌ كه‌وا دكتۆر به‌رهه‌م سالح ته‌نيا كانديدی به‌رچاوی يه‌كێتيه‌ بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌و پۆسته‌. بێ گومان، به‌رهه‌م سالح له‌ بواری حوكمڕانيدا تاقی كراوه‌ته‌وه‌ و تێشيدا سه‌ركه‌وتو بووه‌. كه‌ له‌ سلێمانی سه‌رۆكوه‌زيران بوو و دواييش له‌ به‌غدا پۆستی جێگری سه‌ۆركوه‌زيرانی گرته‌ به‌ر، ئه‌زموونێكی زۆری عيراقی و نێوده‌وڵه‌تی په‌يدا كرد و له‌ ئاستی نێوده‌وڵه‌تيشدا خۆی ناساند. بۆيه‌ خه‌ڵكی كوردستان له‌و ئيختياره‌دا دودڵ و ناڕه‌حه‌ت نينه‌. به‌رهه‌م سالح خۆيشی ئه‌وه‌ سێ ساڵه‌ له‌ به‌غدايه‌كی كاولدا و له‌ ژينگه‌يه‌كی ناهه‌مواردا، كار بۆ عيراق ده‌كات، وه‌ تا ڕاده‌يه‌كيش ره‌نج به‌ خه‌ساره‌. له‌ ڕووداوه‌ گرنگه‌كانی ناو كوردستان و كێشه‌كانی ناو يه‌كێتیشدا دووره‌په‌رێز بوه‌، و جێ په‌نجه‌ی ديار نيه‌. له‌وه‌دا، وه‌ك جێگرێكی سكرتێری گشتی يه‌كێتی، گله‌يی زۆری لێكراوه. بۆيه‌، ڕه‌نگه‌ به‌رهه‌م سالح خۆيشی حه‌ز به‌ گه‌ڕانه‌وه‌ بكات و بێ گومان كوردستانيش پێويستی به‌ خه‌ڵكی وه‌ك ئه‌و زياد بوه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ڵام ئايا ئاستی سه‌ركه‌وتن و ئه‌نجامدانی كاره‌كانی به‌رهه‌م سالح له‌ هی نێچيرڤان بارزانی زياتر ده‌بێ؟ ڕه‌نگه‌ له‌ هه‌ندێك بواردا له‌ويان باشتر بێ و له‌ هه‌ندێكيشيان له‌و خراپتر. به‌لام به‌ گشتی، مه‌حاڵه‌ كه‌ هه‌ر كه‌سێك له‌و پۆسته‌دا بێ بتوانێ له‌ سنوری بازنه‌يه‌كی دياريكراودا تێپه‌رێ، چونكه‌ پۆسته‌كه‌ به‌ ده‌يان په‌رژينی ڕه‌ق و زه‌قی ڕێگر، ده‌وره‌ دراوه‌. ڕۆژگار سه‌لماندويه‌تی كه‌وا قودره‌تی سيسته‌می دواكه‌وتوی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی، و‌ عه‌قليه‌ت و په‌روه‌رده‌ی بيرۆكراسی عيراقی (كه‌ به‌ بۆماوه‌يی بۆ هه‌رێم ماوه‌ته‌وه‌) زۆر له‌ توانای تاكه‌ سه‌ركرده‌ به‌هێزتره‌. ئه‌وجا چی جای ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ حكومه‌تێكی ئيئتيلافی نێوان دوو حيزبی ناته‌با، و له‌ جه‌وێكی بێ متمانه‌يی و له‌ ژێر فشاری كات و غه‌زه‌بی خه‌ڵكدا، كانديدنی يه‌كێتی بتوانی هه‌موو لايه‌ك ڕازی بكات و به‌ ساغی وه‌ك موی ناو هه‌وير لێی بێيته‌ ده‌ر. خاوه‌ن ده‌سه‌لاتێكی وه‌ك نێچيرڤان بارزانی، به‌ هه‌موو توانا و قورسايی خۆيه‌وه‌، نه‌يتوانی به‌سه‌ر بيرۆكراسيه‌تی كابينه‌كه‌ی و سيسته‌مه‌ ڕێگره‌كه‌ی هه‌رێم باز بدات. وه‌يان به‌سه‌ر كه‌ڵتوری ناپڕۆفيشنه‌ڵانه‌ی ئيداره‌ی كوردستان و عه‌قليه‌تی كاری كوردانه‌دا‌، باز بدات. به‌ڵگه‌ش ئه‌وه‌يه‌ كه‌ له‌ ده‌يان لاوه‌ ڕێگه‌ له‌ به‌رنامه‌ و پڕۆژه‌كانی گيراوه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;چاره‌سه‌ر: ده‌ستێوه‌ردانی كابينه‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ حاله‌تی مانه‌وه‌ی بارزانی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ حاڵه‌تی مانه‌وه‌ی نێچيرڤان بارزانی به‌ سه‌رۆك وه‌زيران، گه‌وره‌ترين پرسيار (و مه‌ترسی) لێره‌دا ئه‌وه‌يه‌: ئايا تيمی وه‌زيره‌كانی ناو كابينه‌ وه‌ك خۆيان ده‌مێننه‌وه،‌ وه‌يان تيمێكی تازه‌ سه‌رله‌نوێ داده‌نرێته‌وه‌؟&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌وه‌ته‌ی كه‌ حكومه‌تی به‌غدا باس له‌ كه‌م كردنه‌وه‌ی ژماره‌ی وه‌زير و وه‌زاره‌ته‌كان ده‌كات، ده‌نگۆی ئه‌وه‌ په‌يدا بووه‌ كه‌ له‌ هه‌ولێريش هه‌مان كار ئه‌نجام ده‌درێ. باس له‌وه‌ش كراوه‌ كه‌وا ئه‌و وه‌زيرانه‌ی كه‌ پۆسته‌كانيان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن، ڕه‌نگه‌ بكرێنه‌ بريكاری وه‌زيره‌كانی تر. ئه‌وه‌ ده‌ليلێكی تره‌ كه‌ له‌و ده‌ستێوه‌ردانه‌ی كابينه‌دا ديسان ئه‌وله‌ويه‌ت به‌ ڕازی كردنی ئه‌م لاو ئه‌ولا و پاراستنی به‌رژه‌وه‌نديه‌ تايبه‌ته‌كان ده‌درێ، نه‌ك به‌ چاوپێخشاندنه‌وه‌ی سيسته‌می ئيداری و چاره‌سه‌ركردنی گرفته‌كان.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;نهێنی نيه‌ كه‌وا سه‌رۆك وه‌زيرانی ئێستا، گيرۆده‌ بووه‌ و شه‌كوای له‌ چه‌ندين وه‌زيری كه‌مزان و كه‌م ئه‌زمون و كه‌م توانا و كه‌مته‌رخه‌مه‌‌، كه‌ له‌ سه‌ره‌تاوه‌ به‌سه‌ريدا فه‌رز بوونه‌. وه‌زيری بێ وه‌زاره‌ته‌كانيش له‌ولا بوه‌ستن. سه‌ربارو بنباريش، چه‌ندين ‌ وه‌زاره‌تی كابينه‌ی ئێستا كاريان تێدا سڵه‌ و بگره‌ وه‌ستاوه‌، سه‌ره‌ڕای لێهاتوويی وه‌زير‌ه‌كانيان. كاڕا كردنی كابينه‌ له‌ وه‌زيری لێهاتوو زياتری پێويسته‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌وانه‌شه‌وه‌، ڕه‌خنه‌ی مه‌زنی هه‌ر هه‌موو وه‌زيره‌كان له‌ سه‌رۆك تيمه‌كه‌يان ئه‌وه‌يه‌ كه‌وا زۆر سه‌رقاڵ و بێ كاته‌ و ته‌واوی ده‌سه‌ڵاته‌كانيشی له‌ چه‌نگی خۆی و ديوانه‌كه‌یدا چڕ كردۆته‌وه‌. حاجيزێكی نه‌فسی و ئيداری بيرۆكراسی له‌ نێوان خۆی و وه‌زيره‌كان دروست كراوه،‌ كه‌ ديده‌نی و په‌يوه‌ندی كردنيان به‌ يه‌كتره‌وه‌ له‌وپه‌ڕی زه‌حمه‌تيدايه‌. دياره‌ كه‌ سه‌رۆك وه‌زيران و وه‌زيره‌كان ميكانيزمێكی تۆكمه‌ی حوكمڕانی ئه‌وتۆيان دانه‌مه‌زراندوه‌ كه‌ به‌ هۆيه‌وه‌ كاری كه‌سيان له‌سه‌ر ئه‌وی تريان نه‌وه‌ستێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ حاله‌تی جێگۆڕكێدا&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ حاله‌تی ئاڵوگۆری پۆسته‌كاندا، سه‌رۆك وه‌زيرانێكی نوێی سه‌ر به‌ يه‌كێتی، هه‌روه‌ك هی ئێستای سه‌ر به‌ پارتی، هه‌مان گرفت و ته‌حه‌دای ده‌كه‌وێته‌ به‌رده‌م و به‌لكو زياتريش. ئه‌گه‌ر پارتی ته‌عاونی له‌گه‌ڵدا نه‌كات، ئه‌وا له‌ يه‌كه‌م ڕۆژه‌وه‌ كاری قورس ده‌بێ. خۆ ناته‌بايی ناو سه‌ركردايه‌تی يه‌كێتی، و ده‌ستێوه‌ردانی خودی سكرتێری گشتی (له‌ كاروباری ئيداری ديوی سلێمانی)، گرفتی مه‌زنتريش بۆ سه‌رۆك وه‌زيرانه‌كه‌ی سه‌ربه‌ حيزبه‌كه‌يان دروست ده‌كه‌ن و ڕ‌‌ه‌نگه‌ له‌ ته‌ركيزی كه‌متر بكه‌نه‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;خۆ ئه‌گه‌ر له‌ دوای جێگۆڕكێی سه‌رۆك وه‌زيران، ليستی وه‌زيره‌كان وه‌ك خۆيان مانه‌وه‌، ئه‌وا مسۆگه‌ره‌ كه‌ شڕه‌ عاره‌بانه‌ی حوكمڕانی له‌سه‌ر هه‌مان ڕێگه‌ی پڕ تاسه‌ و ته‌گه‌ره‌ به‌رده‌وام ده‌بێ. بۆيه‌ پێويسته‌ پارتی و يه‌كێتی ئه‌و ئافه‌ته‌ تووشی سه‌رۆك وه‌زيرانی نوێ نه‌كه‌ن، هه‌روه‌ك ده‌بوايه‌ توشی نێچيرڤان بارزانيان نه‌كردبايه‌. به‌تايبه‌تی چونكه‌ كانديدی يه‌كێتی بۆ سه‌رۆكوه‌زيران ده‌ستی له‌ ده‌سه‌ڵاتی ته‌نزيمی و عه‌سكه‌ری و ئاسايشيدا به‌ قه‌د سه‌رۆك وه‌زيرانی ئێستا ناڕوات. واته‌، ئه‌زموون و توانا و لێزانين له‌گه‌ڵ خۆی ده‌هێنێته‌ ناو حوكمه‌وه‌، به‌ڵام به‌بێی فاكته‌ری ترس و ده‌سه‌لاتی بازوو.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پوخته‌كه‌ی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;به‌ جێگۆڕكێ وه‌يان به‌بێ جێگۆڕكێ، له‌ به‌رژه‌وه‌ندی حيزبه‌كان و ميلله‌تدايه‌‌ كه‌وا چاويێكی بابه‌تيانه‌ به‌ ته‌واوی پۆسته‌ وه‌زاريه‌كاندا بخشێنرێته‌وه. پێويسته‌‌ سه‌رۆك وه‌زيران له‌ دانانی وه‌زيره‌كانيدا، له‌سه‌ر بنه‌مای موئه‌هه‌لاتی پێشڕه‌وێتی و توانای بڕيارداندا، ئازاد بكرێ. ئه‌و جۆره‌ ده‌ست به‌ڕه‌ڵا كردنه‌ چاكه‌يه‌كی شه‌خسی نيه‌، به‌ڵكو فه‌رزێكه‌ و له‌ خزمه‌تی بزوتنه‌وه هاوبه‌شه‌كه‌دايه‌‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;چاكسازی ئيداری: له‌ كابينه‌ به‌ولاوه‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;كات خێر ده‌ڕوا، و پارتی و يه‌كێتی ته‌نيا دوو ساڵی ناسكيان له‌به‌رده‌م ماوه‌ بۆ ڕازی كردنی خه‌ڵكی ناڕه‌زای كوردستان، بۆ بازدان به‌سه‌ر سه‌دان ته‌گه‌ره و ئه‌جام دانی سه‌دان پڕۆژه‌‌. هه‌تا ئێره‌، خه‌لكی كوردستان پشوی درێژ بوه‌ و فرسه‌تی داون، به‌لام چيتر به‌ (ته‌بديل لاعيب) و كاری ‌بێ ئه‌نجامی پارتيزانی، هه‌لناخه‌ڵه‌تێ. "كه‌پری" هه‌رێميش به‌ بێ به‌رنامه‌ و نيه‌تی كاری جيدی سه‌ركرده‌كان نابێته‌ كۆشك. كوردستان به‌ بێی دڵنيا كردنه‌وه‌ی بيزنيسی ئينته‌رناسيونالی مه‌ڵتی بليۆنی، و به‌بێی سيسته‌می ته‌نده‌ری پڕ له‌ ئێتيكی پڕۆفێشنه‌لانه‌ی شه‌فاف، نابێته‌ ئيمارات و دوبه‌ی. به‌بێ په‌يدا كردنی متمانه‌ی خه‌ڵك و دامه‌زرانی كۆره‌گه‌كانی عه‌داله‌تی كۆمه‌ڵايه‌تی و به‌رنامه‌ی چاكسازی سه‌رتاسه‌ريی، هه‌رێمه‌كه‌ به‌رگه‌ی ته‌وژمی هێزه‌ ئابوری و سياسی و عه‌سكه‌ريه‌كانی ده‌ورو پشتی ناگرێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;خۆ ئه‌و گۆڕه‌پانه‌ جارێ هی پارتی و يه‌كێتيه‌، و دياره‌ كه‌ هه‌تا ماوه‌يه‌كی درێژی تريش هه‌ر هی ئه‌و دوو حيزبه‌يه‌. ئيتر جێگه‌ی سه‌ر سوڕمانه‌ كه‌ هه‌تا ئێستا ئيداره‌ و سه‌ركرده‌ی هيچ كام لايان به‌ به‌رنامه‌يه‌كی درێژ خايه‌ن كار بۆ پلانی پێنج ساڵی و ده‌ ساڵی و بيست ساڵی ناكات. ئه‌وه‌ی كراويشه‌، پچڕ پچڕ و ده‌م ناده‌مه‌. نمونه‌ی به‌رنامه‌ی درێژ خايه‌نه‌كانيان ته‌نيا له‌ لايه‌نی بينا كردن و ژێرخانی به‌رديندا به‌دی ده‌كرێ، به‌ڵام نهێنی وڵاتسازی له‌ بيناكاری و جاده‌ و عيماره‌ و فڕۆكه‌خانه‌دا نيه‌. به‌ڵكو له‌ ته‌فعيلی په‌رله‌مانه‌‌، له‌ دروست كردنی موئه‌سسه‌سه‌كانی ديموكراسيه‌، له‌ پێشخستن و ڕاهێنانی كاديری پيشه‌ييه‌‌، له‌ به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی بيركاری پيشه‌يی و چۆنايه‌تی خزمه‌تگوزاريه‌، له‌ چاك كردنی سه‌رخان و ژێرخانی ئيداريه‌، له‌ نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵيه. به‌ كورتيه‌كه‌ی، له‌ وڵاتپه‌رستيه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;بۆيه‌، ته‌نيا ئيختياری به‌رده‌می سه‌ركرده‌كان ئه‌وه‌يه‌ كه‌ له‌و شه‌ش مانگه‌ی داهاتوودا، هه‌تا ڕۆژی جێگۆڕكێی سه‌رۆكوه‌زيران و له‌ رێگه‌ی كۆميته‌يه‌كی پسپۆڕان، بكه‌ونه‌ لێكۆڵينه‌وه‌ و بيركاری، هه‌تا به‌رنامه‌يه‌كی مه‌دروسی پڕ له‌ وورده‌كاری دابڕێژن. ئه‌وه‌يش بۆ هێنانه‌ كايه‌وه‌ی سيسته‌مێكی مۆدێرن و بارودۆخێكی له‌بار بۆ حوكمڕانی، بۆ داهێنانی ده‌وڵه‌تی قانون، بۆ به‌ موئه‌سسه‌سه‌كردنی ئيداره‌ هه‌ر له‌ كابينه‌وه‌ بگره‌ هه‌تا بچوكترين به‌ش. له‌ ڕێگه‌ی په‌رله‌مانه‌وه‌ (نه‌ك له‌ ديوه‌خانی مه‌كته‌ب سياسيه‌كانه‌وه‌) ده‌يان پڕۆژه‌ی سياسی و ئيداری و ده‌ستوری و قانونی دابڕێژن، وه‌ موناسه‌به‌ی جێگۆڕكێی سه‌رۆك وه‌زيران بكه‌نه‌ هۆيه‌كی هانده‌ر بۆ زياتر له‌ يه‌كتر نزيك كردنه‌وه‌ی بۆچونه‌ جياكان. ئه‌ركی سه‌رۆكی پارتی و يه‌كێتیه‌ كه‌ ئه‌و پڕۆسه‌يه‌ ته‌به‌ننا بكه‌ن و به‌دوای بكه‌ون، و به‌ ڕۆژێك و دوو، به‌ جه‌وله‌يه‌ك و دوو، به‌ به‌يانێك و دوو، كار به‌ جێ نه‌هێلن. جێگه‌ی داخه‌ كه‌ سه‌ركرده‌كان چاوه‌ڕێی گفتوگۆ و ديده‌نی دوو مه‌كته‌ب سياسيه‌كه‌ی يه‌كێتی و پارتی ده‌كه‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی كێشه‌ی يه‌كگرتنه‌وه‌ی حكومه‌ت چاره‌سه‌ر بكه‌ن. ئه‌‌نجامدانی ئه‌و كارانه‌ له‌ پيشه‌ی په‌رله‌مان و حكومه‌ته‌، نه‌ك هی مه‌كته‌بی سياسیه‌كان، بۆيه‌ ئه‌ركی سه‌رۆكه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كانه‌ كه‌ هێلی جياكه‌ره‌وه‌ له‌ نێوان كاری حيزبی و حكومی به‌ زه‌قی رابكێشن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;دواپه‌يام&lt;br /&gt;خه‌لكی كوردستان چاوی له‌ گۆڕانگاری بنه‌ڕه‌تيه‌، نه‌ك گۆڕانكاری له‌ واجيهه‌ی حوكمڕانی و جێگۆڕكێی پۆسته‌ زه‌قه‌كان. ئه‌و ميلله‌ته‌ قوربانی زۆری داوه‌، سه‌ركرده‌كانيش زۆری داواكانيان له‌ پشت گوێ خستوه‌. هه‌تا ئێستا ميلله‌ت له‌ به‌ر سێبه‌ری ئه‌و كه‌پره‌ شلۆقه‌ی هه‌رێم ماندوو بوونیان نه‌حه‌ساوه‌ته‌وه‌. ئه‌و چه‌ند مانگه‌ی داهاتوو كاتی ئه‌وه‌يه‌ كه‌ به‌رنامه‌ی حكومه‌ت بۆ خزمه‌تی خه‌ڵكی ئه‌و هه‌رێمه‌ ئه‌وله‌ويه‌ت وه‌ربگرێ. به‌ بێی حكومه‌تێكی كاڕا و متمانه‌ پێكراو و پشت ئه‌ستوور به‌ ميلله‌ت، مه‌حاڵه‌ ئيمڕۆ هه‌رێمی كوردستان به‌ره‌نگاری هێرشه‌ يه‌ك له‌ دوای يه‌كه‌كانی دوژمنان ببێته‌وه‌. &lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-1486843570718703677?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/1486843570718703677/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=1486843570718703677' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/1486843570718703677'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/1486843570718703677'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2007/08/blog-post.html' title='جێگۆڕكێی سه‌رۆك وه‌زيران-به‌شی دووه‌م'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-413294873111949746</id><published>2007-07-08T16:47:00.000-07:00</published><updated>2007-08-17T16:59:44.713-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='پارتی، يه‌كێتی، پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر، نێچيرڤان بارزانی، به‌رهه‌م سالح، KDP'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='PUK'/><title type='text'>جێگۆڕكێی سه‌رۆك وه‌زيران-به‌شی يه‌كه‌م</title><content type='html'>&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;ئايا جێگۆڕكێی نێچيرڤان بارزانی و به‌رهه‌م سالح گرنگتره‌ وه‌يان ده‌ستێوه‌ردانی كابينه و كاڕاكردنی ئيداره‌ و به‌ موئه‌سسه‌سه‌كردنی هه‌رێم‌؟&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="left"&gt;&lt;strong&gt;هاوڵاتی، يه‌كشه‌ممه‌ ٨/٧/٢٠٠٧&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;/strong&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;strong&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align="right"&gt;&lt;br /&gt;به‌شی يه‌كه‌م&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;تازه‌ دێ نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌ زۆنگاو‌ی مێژووی پڕ ئه‌شكه‌نجه‌ ڕزگاری ببێ، و خه‌ريكه‌ سه‌رئاو ده‌كه‌وێ. هێشتا ده‌ستی به‌‌‌ مه‌له‌ كردن نه‌كردوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بگاته‌‌ ڕۆخی ئاو هه‌تا مانه‌وه‌ی هه‌تا سه‌ر مسۆگه‌ر بكات. هه‌رێمی كوردستانی باشوور له‌ ژينگه‌يه‌كی دژواردايه‌ و ده‌وره‌ دراوه‌به‌ دوژمنی سه‌رسه‌خت و ڕژێمی ناهه‌موار. بۆيه‌ كاتی ئه‌وه‌ نيه‌ كه‌وا سياسه‌تمه‌دارانی كورد له‌ خۆيان و سيسته‌می ئيداريان بايی ببن. وه‌زعی ميلله‌تی كورد له‌ ڕووی پێشكه‌وتن و سيسته‌می حوكمڕانی و كه‌ڵتووری ديموكراسيدا، زۆر له‌ هی ميلله‌ته‌ دروسێكان دواكه‌وتووتره‌. كورد له‌ ده‌ره‌وه‌ و له‌ ناوه‌وه‌ بێ كه‌سه‌. له‌ ڕووی پێشڕه‌وی پيشه‌يی و كۆمه‌ڵايه‌تی و سياسی و ئابووريدا، زۆری نوقسانه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;كه‌پری هه‌رێم&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;حوكمی هه‌رێمی كوردستان له‌ سه‌ر شێوه‌ی كه‌پرێك دروست كراوه‌. خاوه‌نه‌كانی دڵیان پێی خۆشه‌، چونكه‌ له‌ دووره‌وه‌ هه‌يبه‌تی كۆشێكێكی مه‌زنی هه‌يه‌. به‌لام له‌ ڕاستيدا ئه‌و كه‌پره‌ بێ بناغه و ديوار و سه‌ربانه‌ و به‌ نيمچه‌ ڕه‌شه‌بايه‌يك هه‌لده‌ته‌كێ‌. ڕه‌نگه‌ له‌ داهاتوودا ئه‌و كه‌پره‌ ببێته‌ قه‌ڵايه‌ك، به‌ڵام جارێ هێچ به‌ڵگه‌يه‌كی دڵنيا كه‌ره‌وه‌ نه‌هاتۆته‌ كايه‌وه‌ كه‌ جيددێتی نيه‌تی سه‌ركرده‌كان بۆ دامه‌زراندنی بناغه‌ی كۆشكی ده‌وڵه‌تی موئه‌سسه‌ساتی نيشان بدات.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌و كاته‌ی كه‌ سه‌ركرده‌كانی بزوتنه‌وه‌ی كورد به‌ناوی ديموكراتيخوازيه‌وه‌ داوای ڕوخانی ديكتاتۆريه‌تیان ده‌كرد، كه‌چی له‌ ڕه‌فتار و نه‌ريتدا هيچ كام له‌ حيزبه‌كان، له‌ گه‌وره‌ تا بچوك، په‌يڕه‌وی ده‌ستوریكی ديموكراسیان نه‌ده‌كرد. له‌دوای كۆچڕه‌و و كشانه‌وه‌ی ئيداره‌ی ڕژێمی ديكتاتۆری له‌ ناوچه‌ی هه‌رێمدا، دوو حيزبی سه‌ره‌كی كوردستانی، ده‌سه‌لاتی ئيداریان گرته‌ ده‌ست. به‌لام له‌ ئه‌وه‌له‌وه‌، سه‌ركرده‌ی حيزبه‌كان هه‌وڵی ئه‌وه‌يان نه‌دا كه‌ ئيداره‌كه‌ بكه‌نه‌ بنه‌مای دواڕۆژ، و ده‌سه‌ڵات و شه‌رعيه‌تی حوكمڕانی بخه‌نه‌ ناوده‌ست. به‌ درێژايی سه‌رده‌مه‌كه‌، چه‌قی ده‌سه‌ڵاتی ڕاسته‌قينه‌ (بڕيارده‌ری سياسی و دارايی و ئيداری)ی ئه‌و دوو حيزبه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌يكه‌لی حوكمڕانی مايه‌وه‌ و نه‌هاتنه‌ ناو پڕۆسه‌ی حوكمی شه‌رعيه‌وه‌. بۆيه‌ حكومه‌ته‌‌ ئيئتيلافيه‌ (فيفتی فيفتی)يه‌كه‌ی يه‌كه‌م و دووه‌م هه‌ر به‌ لاوازی مايه‌وه‌ هه‌تا له‌ت بوونی ئيداره‌ی كوردستان.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌دوای ده‌ ساڵ له‌ ماڵجودايی، خه‌ريك بوو سيسته‌می حوكمڕانی هه‌رێم له‌ كه‌ڵتوری دوو ئيداره‌ييدا ده‌قی ده‌گرت. له‌ ساڵی پاردا، پاپۆڕی هه‌رێم سه‌رله‌نوێ هه‌ژايه‌وه، و پڕۆسه‌ی يه‌كگرتنه‌وه‌ی حكومه‌ت هاته‌ كايه‌وه. ئه‌وجاره‌يان ده‌سه‌ڵاتداره‌كان هاتنه‌ ناو هه‌يكه‌لی حوكمڕانيه‌وه‌‌. به‌ گوێره‌ی رێكه‌وتنی پارتی و يه‌كێتی، پۆستی سه‌رۆك وه‌زيران درايه‌ ده‌سه‌ڵاتدارێكی خاوه‌ن متمانه‌ی ديوی پارتی. له‌وه‌ش گرنگتر، پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم داهێنرا و درايه‌ خودی چه‌قی ده‌سه‌ڵاتی پارتی. له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌وانه‌شدا، و خودی چه‌قی ده‌سه‌ڵاتی يه‌كێتيش بوو به‌ سه‌رۆك كۆماری عيراق و ده‌سه‌لاتدارێكی ناو يه‌كێتی بوه‌ جێگری سه‌رۆكی هه‌رێم. هاوكات ئه‌و دوو حيزبه‌ چه‌ندين پۆستی هه‌ستياری حكومه‌تی به‌غدا و پۆسته‌‌كانی كابينه‌ی حكومه‌تی هه‌رێميان به‌ هه‌ماهه‌نگی پڕكرده‌وه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ڕێكه‌وتنی پارتی و يه‌كێتی، يان هی سه‌رۆك و سكرتێر؟&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئيمڕۆ زياتر له‌ ساڵونيوێك له‌ دوای ئه‌و ڕێكه‌وتننامه‌، خه‌ڵكی كوردستان سه‌رله‌نوێ سه‌رقاڵی مقۆمقۆی جێگۆڕكێی پارتی و يه‌كێتی بۆ پڕكردنه‌وه‌ی پۆسته‌‌ سه‌ره‌كيه‌كان (به‌ تايبه‌تی هی سه‌رۆك وه‌زيران) كراون، به‌لام له‌ ڕاستيدا ئه‌وه‌ قه‌زيه‌يه‌كی زۆر لاوه‌كی يه‌ و پاشكۆی به‌نده‌كانی ڕێكه‌وتن نامه‌كه‌يه‌. ڕێكه‌وتن نامه‌كه‌ی نێوان پارتی و يه‌كێتی، هه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ له‌ سه‌ر بنه‌مايه‌كی نه‌شاز و ئيستيسنائی و ده‌مه‌كی دا هاتۆته‌ كايه‌وه‌، و هه‌ر له‌ بونيه‌وه‌ له‌ سه‌ر هه‌ڵه‌ بينا كراوه‌. ئاستی ڕێكه‌وتنی نێوان پارتی و يه‌كێتی، لوتكه‌يی (فه‌وقيه‌) و ڕێكه‌وتن نامه‌و چاره‌سه‌ره‌كانيشيان لوتكه‌يی و ڕوكه‌شيه‌. گفتوگۆ و ڕێكه‌وتنه‌كانيش هی نێوان دوو حيزب نين، به‌ڵكو هی نێوان دوو كه‌سی لوتكه‌ی ده‌سه‌ڵاتن. خۆ له‌ ديوی يه‌كێتی، ڕێكه‌وتنه‌كان هه‌ر هه‌مووی له‌گه‌ڵ خودی سكرتێری گشتين. بۆيه‌، پارتی پێويستی ته‌نيا به‌ هه‌ماهه‌نگی و مسۆگه‌ر كردنی بڕياری تاكه‌ كه‌سی ئه‌وه‌، و ته‌ركيزی گفتوگۆشی هه‌ر له‌گه‌ڵ خودی ئه‌ويانه‌. له‌ دوای سكرتێری گشتيش، پارتی زه‌حمه‌ته‌ بتوانێ هه‌مان ڕێكه‌وتن نامه‌ به‌و ئاسانيه‌ له‌گه‌ل ڕه‌مزه‌كانی تری ناو يه‌كێتی مسۆگه‌ر بكات.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;واته‌ ئه‌و ته‌وافوق و ڕێكه‌وتن و دابه‌شكردنی پۆستانه‌ له‌ ڕوانگه‌يه‌كی ته‌سكی پارتيزانيه‌وه‌ ئه‌نجام دراون و خاڵه‌كانی ڕێكه‌وتن نامه‌كان زياتر بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندی و پارسه‌نگی نێوان پارتی و يه‌كێتی دانراون، به‌ بێ ڕه‌چاو كردنێكی ئه‌وتۆی به‌رژه‌وه‌ندی به‌رزی بزوتنه‌وه‌كه‌. ڕێكه‌وتننامه‌كان باس له‌ وورده‌كاری حوكمڕانی وه‌يان دانانی خه‌لكی لێهاتوو له‌ پۆسته‌ به‌رز و نزمه‌كاندا ناكات، چونكه‌ به‌ لايانه‌وه‌ ئه‌و كاره‌ ئه‌وله‌ويه‌‌تی وه‌رنه‌گرتوه‌. هه‌ر بۆ نموونه‌، له‌ به‌غدا چه‌ندين پۆستی بريكاری وه‌زاره‌ته‌كان و به‌ڕێوه‌به‌ری گشتيه‌كان، كه‌ به‌ هاوپه‌يمانێتی كوردی دراون، هێشتا پڕ نه‌كراونه‌ته‌وه‌، نه‌ به‌ خه‌ڵكی حيزبی و نه‌ به‌ بێلايه‌نان. هه‌تا ئێستا ئه‌و دوو حيزبه‌ به‌وه‌ ڕانه‌گه‌يشتوون كه‌وا به‌ ستونی و به‌ ئوفقی، له‌ كابينه‌وه‌ به‌ره‌و خوار، له‌ حكومه‌ته‌وه‌ به‌ره‌و ده‌ر، باس له‌ يه‌ك گرتنه‌وه‌ و چاكسازی و پته‌و كردن و به‌ موئه‌سسه‌سه‌ كردنی ئيداره‌ بكه‌ن. هه‌تا ئێستا وه‌زاره‌ته‌ گرنگ و هه‌ستياره‌كانی ده‌سه‌لاتدارێتی، واته‌ دارايی و عه‌دل و ناوه‌خۆ و پێشمه‌رگه،‌ يه‌كتری نه‌گرتۆته‌وه‌. ئه‌وانه‌ ده‌يسه‌لمێنن كه‌وا ئه‌وله‌ويه‌ت و ته‌ركيزی حيزبه‌كان له‌سه‌ر وورده‌كاری حوكم و به‌رژه‌وه‌ندی گشتی دا نيه‌، و هه‌وڵه‌كانيان هه‌موو نيوه‌چليه‌ و كاروانيان هه‌تا نيوه‌ی ڕێگايه.‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;قازانجی ڕێكه‌وتننامه‌كه‌ی پارتی و يه‌كێتی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;سه‌‌ره‌ڕای ئه‌و گرفت و كه‌موكوڕی و كه‌مته‌رخه‌ميه‌كان، هاوپه‌يمانێتی و ڕێكه‌وتننامه‌كه‌ی ئه‌و دوو حيزبه‌‌ بووه‌ مايه‌ی گه‌شبينی خه‌ڵكی كوردستان، و به‌ هۆیه‌وه‌ سه‌ركرده‌كان چه‌ندين ده‌ستكه‌وتی ستراتيژی و مێژوويان له‌ به‌غدا وه‌ده‌ست هێنا، هه‌ر له‌ ده‌ستوره‌وه‌ بگره‌ هه‌تا مسۆگه‌ر كردنی بڕی بودجه‌ و پاراستنی سه‌ربه‌خۆيی هه‌‌رێمی كوردستان و پته‌وكردنی مه‌وقيعی كورد له‌ حوكمڕنی عيراق و چه‌ندين ده‌ستكه‌وتی تريش. له‌ كوردستانيش، سنوری سياسی و ديموگرافی پارتيزانی هه‌لگيرا، هۆكار و بنه‌مای دوژمنكاری و براكوژی لاواز بوو، و ئازادی ڕاده‌ربڕينيش (به‌ تايبه‌تی له‌ هه‌ولێر) ڕووی له‌ زيادی كرد . به‌ به‌راوردی له‌گه‌ڵ باقی عيراق، كوردستان به‌ ئارامی مايه‌وه‌‌ و وا به‌رده‌وام له‌ پێشكه‌وتن دايه‌و چاوی له‌ زياتريشه‌. به‌ڵام به‌ به‌راورد له‌گه‌ل ئيمكاناتی هه‌رێم، كوردستان نه‌بوه‌ته‌ ئه‌و به‌هه‌شته‌ی كه‌ سياسه‌تمه‌دارن ده‌يانه‌وێ به‌ خه‌ڵكی ده‌ره‌وه‌ی بفرۆشن. نه‌بوه‌ته‌ ئه‌و نموونه‌يه‌ی كه‌‌ باقی عيراق چاوی لێ بكات. ئه‌گه‌ر باقی عيراق وه‌ك كوردستانی لێ بێ، كه‌س چيتر خه‌ون به‌ عيراقی دواڕۆژه‌وه‌ نابينێ. هه‌رێمی كوردستانی باشوور له‌ ڕواله‌تدا له‌ چه‌نگی دوژمنه‌ ته‌قليديه‌كانی ڕزگاری بووه‌ ، به‌لام هێشتا ئه‌سيری كه‌ڵتوری دوژمنه ته‌قليديه‌كانه‌‌ و زۆری ماوه‌ له‌ چه‌نگی ديكتاتۆريه‌تی ناوه‌كی و گه‌نده‌ڵيی و به‌ڕه‌ڵايی و بێ سه‌روبه‌ری و فه‌وزای ئيداری ڕزگاری ببێ. زۆری ماوه‌ بگاته‌ ئه‌و ئاسته‌ی كه‌ هيوای مانه‌وه‌ی ئه‌زه‌لی له‌ ڕووی هێرشی دڕنده‌كاری ده‌وروبه‌ریدا لێ به‌ده‌ر بكه‌وێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;متمانه‌ی خه‌ڵك به‌ سه‌ركرده‌كان: له‌ ده‌نگدانه‌وه‌ بۆ به‌ردباران&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌مه‌ودای ساڵانی دوای ڕوخانی سه‌دام، ميلله‌ت ئاماده‌ بوو چاوه‌ڕێ بكات. ده‌نگی بۆ هاوپه‌يمانيه‌تی يه‌كێتی و پارتی دا، و به‌ ئومێده‌وه‌ چاوه‌ڕێی يه‌ك گرتنه‌وه‌ی ئيداره‌ی هه‌ولێر و سلێمانی كرد. به‌ڵام ئێستا له‌دوای يه‌ك گرتنه‌وه‌ی ساڵی پار، ميلله‌ت توشی خه‌بيه‌ت ئه‌مه‌لێكی خراپتر له‌ جاران بوه‌وه‌. له‌ ڕووی خزمه‌ت گوزاريدا؛ له‌ ئاو و كاره‌با و رێگا و بان و سووته‌مه‌نی و كاروباری ته‌ندروستی و ڕۆتين و گه‌نده‌لي، و واسته‌كاری و فرسه‌تی كاركردن و ئازادی شه‌خسی و عه‌داله‌تی كۆمه‌ڵايه‌تيدا، كار به‌ره‌و چاكتری نه‌ڕۆيشتوه‌.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;خۆ له‌وه‌ته‌ی حكومه‌ت يه‌كتری گرتوه‌ته‌وه‌، ديوی يه‌كێتی نيشتيمانی (له‌ ناوچه‌ی سلێمانی)دا، له‌ به‌ر گه‌نده‌ڵی و كه‌مته‌رخه‌می ئيداری وا له‌ ڕوخانه‌. له‌وه‌ته‌ی سه‌رۆكايه‌تی وه‌زاره‌ت له‌ سلێمانيه‌وه‌ باری كردوه‌ بۆ هه‌ولێر، ته‌واوی هه‌يكه‌لی ئيداری ديناميكی ئه‌و ناوچانه‌ توشی ئيفليج بووه‌. بڕيار له‌ هه‌ولێره‌ و پاره‌ له‌ سلێمانيه‌، بۆيه‌ خه‌لكی ئه‌و ناوهه بۆ ئه‌نجامدانی موعامه‌له‌يه‌ك، ده‌بێ ده‌يان هاتوچۆی بێ فايده‌ بكه‌ن. بێجگه‌ له‌ بێ ساحيبێتی هه‌يكه‌لی ئيداره‌ی سلێمانی، ڕه‌فتار و بڕياره‌كانی سكرتێری گشتی (پێش و پاش نه‌خۆشكه‌وتنی)، و ناته‌بايی سه‌ركرده‌كانی تر، و سه‌رلێشێواوی و ناله‌باری ڕيزه‌كانی ڕێكخراوی يه‌كێتی، و دواكه‌وتنی پڕۆژه‌ ستراتيژيه‌كانی ناوچه‌كه‌ و وون بوونی پاره‌ی پڕۆژه‌ ئه‌نجام نه‌دراوه‌كان، ئه‌وانه‌ هه‌موويان بوونه‌ته‌ فاكته‌ری ووره‌به‌ردان. بوونه‌ته‌ سووته‌مه‌نی ناڕه‌زايی دوو مليۆن نفوسی ئه‌و ناوچه‌يه‌. بوونه‌ته‌ خراپترين نموونه‌، بۆ خه‌ڵكی كورد و غه‌يره‌كوردی كه‌ركوك، كه‌ ده‌بينن چی جۆره‌ حوكمڕانيه‌كی ئاينده‌ چاوه‌رێيان ده‌كات.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پوخته‌كه‌ی، هه‌تا ئێستا خه‌ڵكی كوردستان بايی ئه‌وه‌نده‌يان له‌ ئيداره‌ی يه‌ك گرتووی كوردستان نه‌ديوه‌ كه‌ متمانه‌ی پێ بكه‌ن وه‌يان گه‌شبين بن. قسه‌ زۆر كراوه، وه‌عده‌ زۆر دراوه‌‌ به‌لام كار كه‌می ئه‌نجام دراوه‌. له‌ ئاينده‌دا، له‌ هه‌لبژاردنی داهاتودا، زه‌حمه‌ته‌ خه‌ڵكی كوردستان به‌ هه‌مان سۆز و هه‌سته‌وه‌ له‌ ماڵ بێنه‌ده‌ر و ده‌نگ بۆ پارتی و يه‌كێتی بده‌ن. ڕه‌نگه‌ ئه‌و دوو حيزبه‌ش له‌ خۆيان دڵنيا نه‌بن و ديسان په‌نا ببه‌نه‌وه به‌ر فێڵی ليستی هاوبه‌ش تاوه‌كو هه‌ڵبژاردنه‌وه‌يان مسۆگه‌ر بكه‌نه‌وه‌. جاری پێشوو، به‌ ناوی شه‌ری چاره‌نوس و شه‌ڕی كه‌ركوك و گۆڕينی ده‌ستوور و به‌ وه‌عده‌ی ژيانێكی خۆشتر و دامه‌زراندنی بناغه‌ی ده‌وڵه‌ت، داوای ده‌نگدانيان له‌ خه‌ڵكی كوردستان كرد. به‌ڵام بۆ جاری داهاتوو، ده‌بێ عه‌سايه‌كی سيحری تازه‌تر به‌كار بهێنن بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵكی كوردستان به‌ دوو ده‌نگيانه‌وه‌ بێت. پارتی و يه‌كێتی مه‌ودای چوار ساڵيان له‌به‌رده‌م بوو بۆ تۆڵه‌ كردنه‌وه‌ی ڕابوردوو. ئه‌وا خه‌ريكه‌ دوو ساڵی ئه‌و چواره‌ تێده‌په‌‌ڕی و هێشتا نيشانه‌ی وڵاتسازی و چاكسازی به‌ده‌ر نه‌كه‌وتوه‌. خه‌ڵكی كوردستان له‌ چاوه‌ڕێكردندا بێزار بوونه‌، تووشی ئيرهاق بوونه‌ و خه‌ريكه‌ ڕقيان هه‌لده‌ستێ. بۆيه‌ش له‌ بڕی پته‌وبووندا، متمانه‌ی خه‌لك به‌ سه‌ركرده‌كانيان ڕووی له‌ لاوازيه‌، و مه‌ترسی له‌وه‌ ده‌كرێ كه‌ له‌مه‌وداو خه‌ڵك حيسابی ڕژێمێكی ناحه‌ز بۆ حكومه‌تی كوردستان بكات و له‌ بڕی ده‌نگ بۆدان، به‌ردبارانيان بكه‌ن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;پارتی و يه‌كێتی و كڕينه‌وه‌ی متمانه‌ی خه‌ڵك‌&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ئيمڕۆ، سه‌ركرده‌كانی يه‌كێتی و پارتی، فرسه‌تی مێژووييان بۆ كڕينه‌وه‌ی متمانه‌ی خه‌ڵك كه‌وتۆته‌ به‌رده‌م. كڕينه‌وه‌كه‌ش به‌ ووشه‌ و شيعار و موزايه‌ده‌ نابێ، به‌لكو ته‌نيا به‌ عه‌مه‌ل و خزمه‌ت و ڕه‌فتاری شايسته‌ و عه‌داله‌تی كۆمه‌ڵايه‌تی و حوكمڕانی شارستانيانه‌ ده‌بێ. ئه‌وانه‌ش ته‌نيا له‌ ڕێگه‌ی ئيداره‌ی هه‌رێمه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێن. بۆيه‌، ئه‌ركی سه‌ر شانی سه‌ركرده‌كانی يه‌كێتی و پارتی و حيزبه‌ به‌شداره‌كانه‌ كه‌وا ده‌سه‌ڵات بده‌نه‌ په‌رله‌مان و دادگای سه‌ربه‌خۆی كوردستان، و متمانه‌ بده‌نه‌ كابينه‌ی حكومه‌ت و موئه‌سسه‌‌سه‌ و ڕێكخراوه‌كانی ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی. پێويسته‌ هه‌يبه‌ت و مه‌كانه‌تی حكومه‌تی هه‌رێم له‌ناو خه‌ڵكی كوردستان و ده‌ره‌وه‌ی كوردستاندا مسۆگه‌ر بكه‌ن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;جێگه‌ی ئه‌سه‌فه‌ كه‌ په‌رله‌مانی كوردستان، ئه‌و موئه‌سسه‌سه‌ پيرۆزه‌ هه‌ڵبژێردراوه‌، بوه‌ته‌ دوكانی قسه‌ فرۆشتن و شوێنی ده‌ست هه‌ڵبڕين و مۆركردنی بڕياره‌ سياسيه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی په‌رله‌مان. ئه‌گه‌ڕ په‌رله‌مانێك خودی حيزبه‌كان به‌ بێ ددان، بێ ده‌ستور، بێ ده‌سه‌ڵات، بێ ڕێڕه‌و، بێ ڕۆڵی مێژوويی، بێ سه‌ربه‌خۆيی بيهێلنه‌وه‌، بۆچی چاوه‌ڕێی دۆست و دوژمنی ناوه‌كی و ده‌ره‌كی بكه‌ين كه‌ ئيعتيراف به‌و په‌رله‌مانه‌ و هه‌يكه‌لی ڕه‌سمی هه‌رێم و حكومه‌ته‌كه‌ی و كيانی كوردی باشوور بكه‌ن.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;جێگه‌ی ئه‌سه‌فه‌، كه‌وا ساكارترين مافی مرۆڤی كورد دابين نه‌كراوه‌. هێشتا هاوڵاتی كورد خه‌ريكی ململانێ و شه‌ره‌ شه‌قه‌ بۆ مسۆگه‌ر كردنی پێداويسته‌ بنه‌ڕه‌تيه‌كانی ژيانی، له‌ خواردن و خواردنه‌وه و ته‌ندروستی و ڕزق په‌يدا كردن و سه‌لامه‌تی ڕێگاو بان. هاوڵاتی چاوی له‌وه‌ نيه‌ كه‌ به‌ خۆڕا به‌هه‌شتی ده‌ست كه‌وێ، به‌ڵام چاوی له‌وه‌يه‌ كه‌ عه‌داله‌تی كۆمه‌ڵايه‌تی هه‌بێ، مه‌سئول له‌ سه‌ر قه‌نه‌فه‌ دانه‌نيشێ و هاوڵاتی له‌سه‌ر ته‌خته‌ ڕه‌قه‌، مه‌سئول له‌ ڕيز (خه‌تی سه‌ره‌) بدات و هاوڵاتی نيوه‌ی ژيانی له‌ ڕيز سه‌رف بكات، كاری مه‌سئول له‌ ده‌قيقه‌ی خۆيدا ته‌واوكرێ و فايلی هاوڵاتی له‌ زبڵخانه‌ی بيرۆكراسيه‌تدا وون بكرێ. هاوڵاتی ده‌يه‌وێ فرسه‌تی ژيان و كاری وه‌ك خه‌ڵكی ده‌وروپشتی بێ چونكه‌ له‌وان زياتريشی پێ ده‌كرد. كوردستان نابێته‌ "ئيمارات" و "دوبه‌ی" هه‌تا ميلله‌ت له‌ كاركردن ئازاد نه‌بێ، و له‌ مونافه‌سه‌ی بازاڕدا فرسه‌تی يه‌كسانی پێ نه‌درێ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;له‌ ساڵی پاردا، كابينه‌ی پێنجه‌می حكومه‌ت پێكهێنرا. ئه‌و كابينه‌يه‌ به‌رنامه‌يه‌كی كاری ته‌موحی پێشكه‌ش به‌ په‌رله‌مان و ميلله‌ت كرد. له‌دوای ساڵو نيوێك، به‌شێكی ئه‌و به‌رنامه‌ به‌ سه‌ركه‌وتوويی ئه‌نجام دراوه‌. ئه‌وی تر، زه‌قا و زه‌ق فه‌شه‌لی هێناوه‌، و هی تريش خه‌ريكه‌ ده‌كه‌وێته‌ بن به‌ڕه‌وه‌. حكومه‌تی ئيئتيلافی (فيفتی فيفتی) به‌ سروشت لاوازه‌، به‌لام ئه‌گه‌ر خاوه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌كان ته‌ركيزيان نه‌خه‌نه‌ سه‌ر سه‌رخستنی حكومه‌ت، و له‌ ناخدا هه‌وڵی دامه‌زرانی بناغه‌ی ده‌وڵه‌تێكی مۆدێرن نه‌د‌ه‌ن، ئه‌وا كابينه‌ی هه‌رێم (هه‌ركێ سه‌رۆكوه‌زيران بێ) قه‌ت‌ توانا په‌يدا ناكات و خه‌ڵكيش به‌دوای ناكه‌وێ. به‌بێ متمانه‌و پشتگيری خه‌ڵكيش ئه‌و كه‌پره‌ی هه‌رێم قه‌ت نابێته‌ ئه‌و قه‌ڵايه‌ی كه‌ هه‌موو لايه‌كمان خه‌ونی پێوه‌ ده‌بينين.&lt;br /&gt;ئه‌و به‌شه‌ی يه‌كه‌می وتاره‌كه‌‌ پێشه‌كيه‌ك بوو به‌ر له‌ تاوتوێ كردنی بابه‌تی سه‌ردێڕه‌كه. ته‌ركيزی به‌شی دوه‌م (له‌ ژماره‌ی داهاتوی هاوڵاتيدا) خراوه‌ته‌ سه‌ر پڕۆسه‌ی جێگۆڕكێی سه‌رۆك وه‌زيران و‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی كاری كابينه‌ و ده‌ستنيشانكردنی گرفته‌كان‌ و پێشنيازی ڕێگاچاره‌كان&lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7289811175344776308-413294873111949746?l=dlawer.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://dlawer.blogspot.com/feeds/413294873111949746/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=7289811175344776308&amp;postID=413294873111949746' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/413294873111949746'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/7289811175344776308/posts/default/413294873111949746'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://dlawer.blogspot.com/2007/07/blog-post.html' title='جێگۆڕكێی سه‌رۆك وه‌زيران-به‌شی يه‌كه‌م'/><author><name>Dlawer Ala'Aldeen</name><uri>http://www.blogger.com/profile/01987705550917988058</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://www.nottingham.ac.uk/mbig/images/Del.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-7289811175344776308.post-6688622753798328394</id><published>2007-05-24T05:34:00.000-07:00</published><updated>2007-05-29T05:22:10.684-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='كه‌ركوك، كوردستان، پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر، Dlawer'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='، Kurd ، kurdistan'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Kirkuk'/><title type='text'>نابێ ١٤٠ بخرێته‌ دوای هه‌ڵبژاردنی ئه‌مه‌ريكی</title><content type='html'>&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="FA"&gt;نابی به‌ هيچ جۆرێك و به‌ هيچ نرخێك ماده‌ی ١٤٠ بۆ دوای هه‌ڵبژاردنی ئه‌مه‌ريكی دوابخرێ&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="font-size:100%;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=";font-size:130%;" lang="FA" &gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="FA"  style="font-size:14;"&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;ئيمڕۆ ئه‌مه‌ريكا و توركيا و ئێران و عه‌ره‌بی عيراق له‌وپه‌ڕی بێ چاره‌يی دانه‌.&lt;/span&gt;&lt;span style=";font-size:130%;" &gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;سه‌ركرده‌كانی كورد هه‌ڵه‌ ده‌كه‌ن ئه‌گه‌ر له‌وڕۆژه‌دا ده‌ست نه‌وه‌شێنن وه‌يان له‌سه‌ر كه‌ركوك موساوه‌مه‌ بكه‌ن&lt;/span&gt;&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="font-size:100%;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;كوردستانی نوێ، ژماره‌ ٤٢٧٥ و ٤٢٧٦ی ڕۆژانی ٢۳ و ٢٤ی مايسی ٢٠٠٧&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="font-size:100%;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;پڕۆفيسۆر دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زيز عه‌لائه‌ددين&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;  &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;شه‌ڕه‌ لۆبی و شه‌ڕه‌ چاره‌نوس، وا له‌ له‌ به‌غدا له‌ گه‌رمه‌يه‌تی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئيمڕۆ سه‌ركرده‌ و سياسه‌تمه‌دارانی كورد له‌ژێر مه‌زنترين تاقی كردنه‌وه‌ی چه‌رخدان.&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;خه‌ڵكی كوردستان چاوی له‌ ده‌ست و زمانيانه‌، و ده‌ست له‌ سه‌ردڵ ئومێده‌وارن كه‌ نوێنه‌ره‌كانيان نه‌به‌زن و كه‌ركوك نه‌دۆڕێنن.&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;دياره‌ كه‌ بێگانه‌كان خه‌ريكن قه‌ناعه‌ت به‌ سه‌ركرده‌كانی كورد ده‌هێنن كه‌وا ماده‌ی ١٤٠ ناواقيعيه‌ و قابيلی پياده‌كردن نيه‌، بۆيه‌ ده‌بێ هه‌ڵپه‌سێردرێ وه‌يان ده‌ستی تێوه‌ردرێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;دياره‌، سه‌ركرده‌كانی كورديش بايی ئه‌وه‌نده‌ نه‌رم بووينه‌ كه‌وا مه‌ترسی له‌ده‌ستدانی مه‌زنترين ده‌ستكه‌وت و به‌هێزترين وه‌ره‌قه‌ی سياسیان لێ ده‌كرێن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌و جۆره‌ هه‌ڵه‌ چاره‌نووس سازه‌ له‌سه‌ر‌ ميلله‌ت و قه‌زيه‌كه‌ و دواڕۆژی كوردستان زۆر ده‌كه‌وێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;لێره‌دا پێشنيازی خۆم ده‌خه‌مه‌ به‌رده‌م به‌و ئومێده‌ی كه‌ سوود و كاريگه‌ری هه‌بێ له‌سه‌ر سه‌رچاوه‌ بڕيارده‌ره‌كان.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;كورد و نيازخراپی هاوپه‌يمانه‌كانی&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;      &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;به‌‌لای دراوسێكانی كوردستان، پياده‌كردنی ماده‌ی ١٤٠&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;داواكاريه‌كی ناهه‌قه، هه‌وڵی كورد ته‌نيا بۆ ده‌ست به‌سه‌ردا گرتنی نه‌وتی كه‌ركوكه‌، بۆ وه‌ده‌ستهێنانی سه‌ربه‌خۆيی ئابوری و سياسی هه‌رێمی كوردستانه‌‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span dir="ltr" style="" lang="EN-US"&gt;ئه‌و بێگانانه‌ی كه‌ گله‌يی له‌ كورد ده‌كه‌ن له‌به‌ر سووڕ بوون له‌سه‌ر پياده‌كردنی ماده‌ی ١٤٠، تا ئێستا گله‌ييان له‌و هاوپه‌يمانه‌ عه‌ره‌به‌ شيعه‌ و ناوبژيكه‌ره‌ ئه‌مه‌ريكی و به‌ريتانیانه‌ نه‌كردوه كه‌ ئاماده‌ی مێزی گفتوگۆ بوون، و به‌ داسه‌پاندنی ماده‌كه‌ له‌ ده‌ستووردا ڕازی بوون.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وكات، هه‌موو لايه‌ك، به‌&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;كورد وعه‌ره‌ب و توركومانه‌وه‌، خۆيان به براوه‌ ده‌زانی و ده‌نگيان بۆ ئه‌و ده‌ستووره‌ "هه‌ميشه‌ييه‌‌" دا.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;  &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌، سه‌ركرده‌كانی كورد گه‌شبين بوون به‌وه‌ی گه‌يشتنه‌ ئاوات و هيچ حكومه‌تێكی عیراقی تازه‌ بۆی نالوێ ماده‌ی ١٤٠ هه‌لپه‌سێرێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵام&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;دياره‌ به‌ هه‌ڵه‌دا چوو بوون.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ گوێره‌ی ده‌ستوور‌‌، ده‌بوايه‌ به‌ر له‌ كۆتايی مانگی مارتی ئيمساڵدا باری كه‌ركوك ئاسايی كرابايه‌وه‌ و هه‌نگاوی مه‌لموس بۆ سه‌رژمێری و ڕيفه‌راندۆم بهاويشترابايه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵام هه‌رسێ حكومه‌تی يه‌ك له‌ دوای يه‌كی &lt;/span&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;(ئه‌ياد عه‌لاوی) و (ئيبراهيم جه‌عفه‌ری)&lt;/span&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt; و (نوری ماليكی) پشتڕه‌قيان لێكرد و ته‌گه‌ره‌يان خسه‌ به‌رده‌م پڕۆسه‌كه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌و نێوه‌شدا، كورد زياتر ڕۆڵی چاوێرێكی توڕه‌ی ديوه.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;ئيمڕۆ ديار كه‌وتوه‌ كه‌وا ته‌واوی حيزبه‌ عيراقيه‌كان له‌ دژی په‌يدا بوونی هه‌رێمێكی فيدارڵی ده‌وڵه‌مه‌ندی قه‌وميی كوردن، بۆيه‌ش له‌ دژی ماده‌ی ١٤٠ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ته‌نانه‌ت، ئه‌و لايه‌نه‌ عه‌ره‌بانه‌ی كه‌ له‌ سه‌رده‌می ئۆپۆزيسيۆندا پشتگيريان له‌و جۆره‌ فيدراليه‌ته‌ ده‌كرد، له‌ دوای ڕوخانی ڕژێم هه‌ڵوێستيان گۆڕی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;جه‌عفه‌ری و ماليكی، بۆ زامين كردنی پۆستی سه‌رۆكوه‌زيرايه‌تی، وه‌عده‌ی جێبه‌جێ نه‌كردنی ماده‌ی ١٤٠يان به‌ نوسراوه‌يی داوه‌ته‌ موقته‌دا سه‌در.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ڕاسته‌، له‌دوای هه‌ڵمه‌تی نوێی ئه‌مه‌ريكی له‌ دژی سه‌دريه‌كان، كه‌لێنێك كه‌وتۆته‌ نێوان ماليكی و موقته‌دا، به‌ڵام ته‌نسيقی نێوانيان هه‌ر به‌رده‌وامه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;ئێستا هه‌ڵوێستی لايه‌نه‌ شيعه‌كان، وه‌ك هی سوننه‌كان، به‌ ڕاده‌يه‌ك تونده‌ كه‌ &lt;/span&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;هيچ حكومه‌تێكی به‌غدا ناتوانێ جورئه‌تی ‌ئه‌وه‌ بكات كه‌ركوك ته‌سليمی كورد بكاته‌وه‌. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;نيازی سه‌رۆك بوش و ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;جياوازيه‌كی مه‌زن هه‌يه‌ له‌ نێوان هه‌ڵوێستی نهێنی و ئاشكرای ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی&lt;/span&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌ ڕوكه‌شدا، سه‌رۆك بوش ئيلتيزامی خۆی به‌رامبه‌ر به‌ ده‌ستوور نيشان داوه‌، به‌ڵام له‌ نهێنيشدا داوای هه‌ڵپه‌ساردنی ماده‌ی ١٤٠ی كردوه،‌ و له‌ زووه‌وه قه‌ناعه‌تی به‌ پيێشنيازه‌كانی گروپی به‌يكه‌ر-هاميلتن كردوه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌و گروپه‌، له‌ ڕاپۆرته‌كه‌ی ساڵی پاريان، داوايان كرد كه‌ ڕيفه‌راندۆمی كه‌ركوك دوابخرێ، و شاره‌كه‌ نه‌‌خرێته‌ سه‌ر كوردستان، و ڕێگا چاره‌سه‌رێكی تری به‌ به‌شداری توركيا بۆ بدۆزرێته‌وه‌. &lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;گروپی (ئينته‌رناشنال كرايسز)يش به‌ هه‌مان شێوه‌، له‌ خزمه‌تی به‌‌رژه‌وه‌ندی غه‌يره‌كورده‌كان و له‌سه‌ر حيسابی كورد پێشنيازيان‌ پێشكه‌ش كردوه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;له‌ ڕاپۆرته‌كه‌ياندا داوا ده‌كه‌ن ك&lt;/span&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;ه‌ركوك بكرێته‌ هه‌ريمێكی فيدرالَي كاتيى، توركيا به‌شداری سه‌ره‌كی بن له‌ سه‌ر مێزی هه‌موو گفتوگۆيه‌ك، ده‌سه‌ڵات له‌ نێوان كورد و توركومان و عه‌ره‌بی سوننه‌ و شيعه‌ی هاورده‌ دابه‌ش بكرێ، پۆسته‌ گرنگه‌كان له‌ كورده‌كان بستێندرێته‌وه‌، ‌ و ئه‌مه‌ريكاش به‌ ڕاسته‌وخۆيی كاری ئاسايش و پۆليسی كه‌ركوك بگرێته‌ ده‌ست.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;كرايسز گروپ داوا له‌ ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی ده‌كه‌ن كه‌ به‌ كه‌مپه‌ينێكی ئاكتيڤ هه‌لسێ بۆ ته‌نازول پێ كردنی كورد‌، و ترازاندنی كه‌ركوك له‌ هه‌رێم،&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;و تاواندنه‌وه‌ی په‌كه‌كه‌ به‌بێ پاراستنی مافی مرۆڤی كورد.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;هه‌ڵبه‌ت، سه‌رۆك بوش و ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی له‌ ڕوانگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی ووڵاته‌كه‌يانه‌وه‌ بڕيار له‌سه‌ر چاره‌نووسی كورد و عيراق ده‌ده‌ن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;شايانی باسه‌ كه‌ ته‌واوی سه‌ركرده‌كانی هه‌ردوو حيزبی سه‌ره‌كی ئه‌مه‌ريكی (ديموكرات و كۆماری)&lt;/span&gt;&lt;span lang="FA"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;هه‌ماهه‌نگ بوون له‌گه‌ڵ ئه‌و پێشنازانه‌ی گروپی به‌يكه‌ر هامليتن و ئينته‌رناشنال كرايسز، وه‌ ئه‌وله‌ويه‌تی ئێستايان بريتیه‌ له‌ ڕێخۆشكردن بۆ داسه‌پاندنی جۆره‌ ئاراميه‌ك له‌ عيراق و بۆ خاتری كشاندنه‌وه‌ی له‌شكريان له‌ ووڵاته‌كه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;دياره‌ ئه‌گه‌ر كورد به‌ خۆی ڕانه‌گات، له‌ كۆتاييدا ئه‌مه‌ريكا و حه‌ليفه‌ سه‌ره‌كيه‌كه‌ی (به‌ريتانيا) پشتگيری له‌ ڕيفه‌راندۆم ناكه‌ن و به‌و هه‌موو لايه‌كيان ڕێگه‌ی لێده‌گرن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بۆيه‌، ده‌بێ كورد پلان و هه‌ڵوێستی به‌رامبه‌ری هه‌بێ و ئه‌گه‌ر كه‌وته‌ ژێر مه‌ترسی فه‌شه‌له‌وه‌، ئه‌ويش ئه‌مه‌ريكی و به‌ريتانيه‌كان بخاته‌ قه‌يرانێكی ئاڵۆزتره‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;نياز و مه‌ترسی دراوسێكان&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;به‌ بيانوی پاراستنی يه‌كێتی خاكی عيراق و مافی مرۆڤی توركومان، توركيا هه‌ڕه‌شه‌ی هاتنه‌ ناوه‌وه‌ی عيراق ده‌كات.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵام دياره‌ ئه‌و هه‌ڕه‌شانه‌ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ململانێی نێوان ئه‌رته‌ش و حيزبی ده‌سه‌ڵاتداره‌، ده‌نا هه‌ردوو لايان ده‌زانن كه‌وا په‌لهاويشتن بۆ كوردستانی عيراق كارێكی خۆكوژيه‌ و مه‌زنترين زه‌ره‌ری سياسی و ئابوری ووڵاته‌كه‌يانی به‌دوادادێ‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;هه‌رێم به‌شێكه‌ له‌ عيراق، و مه‌سئوليه‌تی پاراستنی سنوور و ئاسايشی ووڵاته‌كه‌ له‌ ئه‌ستۆی هێزی داگير كه‌ری ئه‌مه‌ريكيدايه‌، و هه‌ر ده‌ست درێژيه‌ك بۆ سه‌ر عيراق ده‌ستدرێژيه‌ بۆ سه‌ر ئه‌مه‌ريكا.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;خۆ ئه‌گه‌ر توركيا سه‌رباز بنێرێته‌ ناو هه‌رێمی كوردستان، به‌مانا ووڵاتێكی دراوسێی خاوه‌ن سياده‌ی داگير كردوه‌، به‌وه‌ چانسی هاتنه‌ ناو كۆمه‌ڵگای ئه‌وروپی هه‌تا هه‌تايه‌ ده‌فه‌وتێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئيمڕۆ توركيا له‌ هه‌موو ڕۆژێكی تر لاوازتره‌ له‌ به‌رامبه‌ر كوردی باشوور.&lt;/span&gt;&lt;span lang="FA"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;بۆيه‌ش، پێويسته‌ سه‌ركرده‌كانی كورد به‌ جورئه‌ته‌وه‌ پلان بۆ به‌رپه‌چ دانه‌وه‌ی لۆبی توركی دابنێن و به‌ بوێرانه‌&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ره‌نگاريان ببنه‌وه‌. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;ئێران، له‌ ڕێگه‌ی (موقته‌دای سه‌در)ه‌وه‌، كۆنتڕۆڵی عه‌ره‌ب و توركومانی شيعه‌ی كردوه‌، له‌ ڕێگه‌ی (انصار الاسلام)يشه‌وه‌، نفوزی له‌ نێو تێرۆريستانی سوننه‌دا كاريگه‌ره‌‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌ڵام&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وله‌ويه‌تی ئێران ئه‌وه‌يه‌ كه‌ فه‌شه‌ل به‌ پلانی ئه‌مه‌ريكی بهێنێ له‌ ته‌واوی عيراق، وه‌ نفوزیشی له‌ خواروی عيراق هه‌تا هه‌تايه‌ مسۆگه‌ر بێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;واته‌ ئه‌گه‌ر كورد كه‌ركوكی ده‌ست كه‌وت به‌رامبه‌ر به‌ فيدڕاليه‌تێكی گه‌وره‌ی شيعه‌ی سه‌ر به‌ ئێران له‌ باشووری عيراق، ئه‌وا ئێرانيه‌كان خۆيان به‌ براوه‌ ده‌زانن.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;بۆيه‌ ئاماده‌ن‌ كه‌ركوك ته‌سليمی كورد بكه‌ن به‌رامبه‌ر به هاوكاری كوردی.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;پێويسته‌ كورد قه‌يرانی ئێستای ئێرانی ئيستيغلال بكات و گفتوگۆی ڕاسته‌وخۆی له‌گه‌ڵ بكات بۆ مه‌به‌ستی لابردنی مه‌ترسی موقته‌دا و شيعه‌ی هاورده‌، و ده‌ستكه‌وتنی ته‌نازولاتی چاره‌نوس ساز له‌ كه‌ركوك. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;&lt;span style=""&gt; &lt;/span&gt;عه‌ره‌بی سوننه‌ی&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;دراوسێ و دووره‌په‌رێز، له‌ ڕێگه‌ی ئه‌لقاعيده‌ و به‌عس و عه‌شايه‌ری سوننه‌وه‌‌ توانای ده‌ستێوره‌ردانيان له‌ كه‌ركوك هه‌يه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌گوێره‌ی ڕاپۆڕته‌كان، &lt;/span&gt;&lt;span lang="AR-SA"&gt;سعوديه‌كان وه‌عده‌ی دوو بليۆن دۆلاريان به‌ سه‌رۆكی هه‌رێم داوه‌ له‌به‌رامبه‌ر ده‌ساڵ هه‌ڵپه‌ساردنی كێشه‌ی كه‌ركوك به‌ڵام سه‌رۆكی هه‌رێم ئه‌و عه‌رزه‌ی له‌ جێگه‌ی خۆيدا ره‌ت كردۆته‌وه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ده‌وڵه‌ته‌ عه‌ره‌بيه‌كان، گرنگیه‌كی زۆر به‌ مه‌سه‌له‌ی كه‌ركوك ده‌ده‌ن چونكه‌ به‌لايانه‌وه‌ لكاندنی شاره‌كه‌ به‌ هه‌رێمی كوردستان ده‌بێته‌ مايه‌ی جيابوونه‌وه‌ی كورد، پارچه‌كردنی عيراق، هه‌ژار كردنی عه‌ره‌بی سوننه‌، و لاوازكردنی سنووری عه‌ره‌ب له‌به‌رامبه‌ر ئێران.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;خۆ ئه‌گه‌ر كورد بتوانێ ووڵاته‌ عه‌ره‌بيه‌كان دڵنيا بكاته‌وه‌، ڕه‌نگه‌ ئۆپۆزيسيۆنيش بۆ كه‌ركوك لاواز بكات.‌&lt;span style=""&gt;      &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;دواخستنی ڕيفه‌راندۆم هه‌تا دوای هه‌‌ڵبژاردنی ئه‌مه‌ريكی&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;هه‌موو لايه‌ك باس له‌ دواخستنی ڕيفه‌راندۆم ده‌كات، به‌ڵام ئه‌وه‌ خۆی له‌ خۆیدا ڕێگا چاره‌سه‌ر نيه‌، به‌ڵكو هه‌ڵپه‌ساردنی كيێشه‌كانه‌ هه‌تا ئه‌و كاته‌ی پارسه‌نگی هێزه‌كان ده‌‌گۆڕێ و كورديش فرسه‌تێكی مێژوويی له‌ده‌ست ده‌چێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;هه‌ركاتێك عه‌ره‌بی عيراق له‌ تيرۆری سووننه‌ و توندڕه‌وی شيعه ڕزگاری ببێ، ئه‌وا ماڵی ته‌رتيب ده‌بێ و متمانه‌ی به‌خۆی زياتر ده‌بێ و له‌ گفتوگۆدا ڕه‌قتر ده‌بێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ئه‌وكات ئه‌مه‌ريكاش پێويستی به‌ كورد كه‌متر ده‌بێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style="text-align: right;"&gt;    &lt;/div&gt;&lt;p class="MsoNormal" dir="rtl" style="direction: rtl; unicode-bidi: embed; text-align: right;"&gt;&lt;span style="" lang="FA"&gt;له‌ دوای هه‌ڵبژاردنی ئه‌مه‌ريكی، سه‌رۆك و ئيداره‌كه‌ ده‌گۆڕێن و ئه‌وكاته‌ كورد ليێ ده‌قه‌ومێ.‌&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;سه‌رۆكی داهاتو (كۆماری بێ يان ديموكرات)، هيچ ئيلتيزامێكی ئه‌خلاقی به‌رامبه‌ر كورد نابێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ده‌توانێ ده‌ست له‌ ته‌واوی عيراق هه‌لبگرێ و ته‌ركيز بخاته‌‌‌ سه‌ر چاكردنه‌وه‌ی ئابووری ووڵاته‌كه‌ی&lt;b&gt;. بۆيه‌ نابی به‌ هيچ جۆرێك و به‌ هيچ نرخێك ماده‌ی ١٤٠ دوابخرێ بۆ كاتی، وه‌يان دوای، كه‌مپه‌ينی هه‌ڵبژاردنی ئه‌مه‌ريكی.&lt;/b&gt;&lt;span style=""&gt;   &lt;/span&gt;ده‌كرێ ئه‌و په‌ڕ‌‌ه‌كه‌ی بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ دوابخرێ، ئه‌وه‌يش بۆ مه‌به‌ستی ئاماده‌باشی ئاساييكردنه‌وه‌ و زامين كردنی ئاشتيخوازانه‌ی پرۆسه‌كه‌، وه‌ به‌رامبه‌ر گه‌ڕ‌ه‌نتی نوسراوه‌ و به‌و مه‌رجه‌ی كه‌ دواخستنی تری به‌دوادانايه‌ت. هه‌ڵپه‌ساردنی درێژ خايه‌نی ڕيفه‌راندۆم مانای له‌بير كردنی پڕۆسه‌كه‌ و له‌ده‌ست چوونی كه‌ركوكه‌.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;ته‌نيا له‌ يه‌ك حاله‌تدا ده‌كرێ ماده‌ی ١٤٠ له‌بيركرێ، ئه‌ويش كه‌وا كه‌ركوك به‌بێ ئاساييكردنه‌وه‌ و سه‌رژمێری و ڕيفه‌راندۆم بگه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر هه‌رێم.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;به‌وه‌، حاله‌تی هيستيريای ده‌نگدان و مه‌ترسی ته‌قينه‌وه‌ نامێنێ، وه‌ مه‌سه‌له‌ی گه‌ڕاندنه‌وه‌ی هاورده‌كانيش ده‌بێته‌ مه‌سه‌له‌يه‌كی لاوه‌كی، به‌ڵكو له‌بيريش ده‌كرێ.&lt;span style=""&gt;  &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=
